Batman/Beşiri Çemialo Sırtı’nda Arkeobotanik Çalışmalar
Abstract
Bu çalışmada Batman ili Beşiri ilçesi Çemialo Sırtı mevkisinde 2013-2015 yılları arasında yapılan arkeolojik kazılar sonucunda MÖ 1. bin ile 2. binlere tarihlendirilen tabakalardan elde edilen arkeobotanik bulgular değerlendirilmiştir. MÖ 1. bin yıla tarihlendirilen örneklerin büyük çoğunluğu iki ayrı küp mezardan elde edilmiştir. Bu küp mezarlarda büyük çoğunluğu Fabaceae familyasına ait çok sayıda karbonlaşmış tohum bulunmuştur. MÖ 2. bin yıl örneklerinden elde edilen arkeobotanik kalıntılar ise büyük oranda mekan içi olarak tanımlanmış alanlardandır. Mekanlarda çanak çömleklerin çok sayıda bulunduğu alanlardan alınan toprak örneklerinden farklı bitkilere ait karbonlaşmış tohum elde edilmiştir. Bu mekanların yoğun tohum içermesi sebebiyle gıda depolama alanları oldukları düşünülmektedir. Arkeobotanik malzeme dönem açısından değerlendirildiğinde MÖ 1. bin ve MÖ 2. bin yıl bulguları arasında büyük bir değişiklik görülmemekle birlikte MÖ 2. bin yıl örneklerinde Hordeum vulgare L. tohumunun sayısı MÖ 1. bin yıl örneklerindekilere oranla daha yüksektir. Her iki dönemde de en fazla Lens culinaris Medik. tohumu ele geçmiştir. Fabaceae familyasına ait diğer tohumlar: Lathyrus sativus L., Pisum sativum L., Cicer arietinum L. ve Vicia ervilia (L.) Willd.’dır. Poaceae familyasından ise Triticum aestivum L. ve Triticum dicoccon (Schrank) Schübl. tohumları teşhis edilmiştir.
Keywords
Arkeobotanik, Batman, Çemialo Sırtı
Project Number
2018.05.01.727
Thanks
Çemialo Sırtı kazısı arkeobotanik malzemesinin çalışılmasına izin veren Prof. Dr. Aslı ERİM ÖZDOĞAN’a ve tohum teşhisi teyitlerini yapan Prof. Dr. René CAPPERS’e teşekkür ederiz.
Bu çalışma Düzce Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Destek Programı kapsamında desteklenmiştir. Proje Numarası: 2018.05.01.727.
References
- [1] M. Özdoğan, N. Başgelen, “Sunu: Türkiye’de Neolitik Dönem,” Anadolu’da Uygarlığın Doğuşu ve Avrupa’ya Yayılımı Türkiye’de Neolitik Dönem Yeni Kazılar, Yeni Bulgular, 1. Baskı, İstanbul, Türkiye: Arkeoloji ve Sanat Yayınları, 2007, ss. IX.
- [2] V. Özkaya, A. Coşkun, “Körtik Tepe,” Aktüel Arkeoloji, s. 27, ss. 89-90, 2012.
- [3] G. Willcox, M. Nesbitt, F. Bittmann, “From Collecting to Cultivation: Transitions to A Production Economy in the Near East,” Vegetation History and Archaeobotany, c. 21, ss. 81–83, 2012.
- [4] G. Willcox, “The Roots of Cultivation in Southwestern Asia,” Science, c. 341, ss. 39, 2013.
- [5] H. Hauptmann, “Nevali Çöri,” Aktüel Arkeoloji, s. 27, ss. 96, 2012.
- [6] M. Ergun, C. Kabukçu, C. Çilingir İpek, “Arkeobotanik: İnsan ve Bitki İlişkisi Çerçevesinde Gelişen Bir Bilim Dalı,” Arkeolojide Temel Yöntemler, 1. Baskı, İstanbul, Türkiye: Ege Yayınları, 2018, böl. Arkeobotanik, ss. 227.
- [7] K. Tanno, G. Willcox, “Distinguishing Wild and Domestic Wheat and Barley Spikelets From Early Holocene Sites in the Near East,” Vegetation History and Archaeobotany, c. 21, s. 2, ss. 107-115, 2012.
- [8] N. F. Miller, “Historic Landscape and Site Preservation at Gordion, Turkey: An Archaeobotanist’s Perspective,” Vegetation History and Archaeobotany, c. 28, ss. 357–364, 2019.
- [9] Batman Valiliği, Batman '98, 1. Baskı, Batman, Türkiye: İzgi Matbaacılık, 1998, ss. 199.
- [10] A. Erim-Özdoğan, S. Sarıaltun, “Ilısu Baraj Alanı Garzan Vadisi ve Batman Çayı Çevresi Kültür Envanteri,” Ilısu ve Karkamış Baraj Gölleri Altında Kalacak Arkeolojik ve Kültür Varlıklarını Kurtarma Projesi 2002 Yılı Çalışmaları, 1. Baskı, Ankara, Türkiye: ODTÜ Tarihsel Çevre Araştırma ve Değerlendirme Merkezi (Taçdam), 2011, böl. 13, c. 2, ss. 980 ve 1108.