Review

Buğdayda Pyrenophora tritici-repentis Tarafından Meydana Getirilen Sarı Leke Hastalığı

Volume: 11 Number: 1 June 10, 2022
EN TR

Buğdayda Pyrenophora tritici-repentis Tarafından Meydana Getirilen Sarı Leke Hastalığı

Abstract

Pyrenophora tritici-repentis, (eşeysiz dönemi: Drechslera tritici-repentis) tüm dünyada buğdayda sarı yaprak lekesi hastalığına neden olan önemli bir fungal patojendir. Pyrenophora tritici-repentis Ascomycota funguslarının en büyük ve çeşitli sınıfı olan Dothideomycetes sınıfında yer alır. Fungus, konidiler ile eşeysiz, askosporlar ile eşeyli çoğalabilir. Pyrenophora tritici-repentis karmaşık bir ırk yapısına sahiptir. Irk ayrımı etmen tarafından üretilen üç adet (ToxA, ToxB, ToxC) artık Nekrotrofik Efektör (NE) olarak isimlendirilen konukçuya spesifik toksinlerin (KST) üretimine bağlı olarak yapılmıştır. Efektör üreten her izolatın ırkı ürettiği toksin veya toksinlerin kombinasyonuna göre ayrılır ve toksin üretmiyorsa avirülent ırk olarak kabul edilir. Üretilen bu toksinler etmenin neden olacağı belirtiyi tayin eder. Etmenin hastalık yapabilmesi için konukçu bitkinin söz konusu ırk tarafından üretilen NE’lere karşı hassas olması gerekir. Irk ayrımı ayırıcı set ile yapılır ve bu ayırıcı sete göre etmenin sekiz ırkı tanımlanmıştır. Ayırıcı set altı adet buğday hattı ve çeşidinden oluşur ancak sadece Glenlea çeşidi ve 6B365 ile 6B662 hatları mevcut ırkları etkili biçimde ayırabilmektedir. Ülkemizde de mevcut olan bu hastalık yaprakları etkilediği gibi başak ve taneleri de etkilemektedir. Belirtiler nekroz, kloroz ya da her ikisi olabilir. Tüm belirti durumlarında ilk olarak kahverengi benekler oluşur. Nekrozda kahverengi benekler uzar ve genişler, mercek ya da elmas dilimi şeklinde lezyonlar oluşur. Bu lezyonlar sarı haleler ile sınırlandırılır. Klorozda ise yaprak ayasındaki lezyonları hızla çevreleyen ve gelişen sarı alanlar oluşur. Hastalık, hassas çeşitlerde verimi %50 oranında düşürebilir. Patojen ile etkili biçimde mücadele edebilmek için çeşitli mücadele yöntemlerinin birlikte kullanıldığı entegre mücadele uygulanmalıdır. Bu derlemede buğdayda sarı leke hastalığı ve mücadelesi hakkında bilgi verilmiştir.

Keywords

Pyrenophora tritici-repentis, Drechslera tritici-repentis, Buğdayda sarı leke hastalığı

References

  1. Anonim a (15.12.2020) [Online] Available: https://www.cimmyt.org/
  2. Anonim b (12.11.2020) [Online] Available: http://www.fao.org/faostat/en/#data/QC/visualize
  3. TÜİK, 01.11.2020 [Online] Available: https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Bitkisel-Uretim-Istatistikleri-2020-33737
  4. H. Y. Özdemir, A. Karakaya, A. Çelik Oğuz,”Kırıkkale ilinde buğday ve arpa ekim alanlarında görülen fungal yaprak hastalıklarının belirlenmesi,” Bitki Koruma Bülteni, vol. 57, no. 2, pp. 89-112, 2017, doi: 10.16955/bitkorb.32236.
  5. M. Z. İlgen, A. Karakaya, A. Çelik Oğuz, “Leaf diseases occurring on barley and wheat fields in Çubuk District of Ankara, Turkey,” Radovi Poljoprivrednog Fakulteta Univerziteta u Sarajevu, Works of the Faculty of Agriculture University of Sarajevo, 62 vol. 67, no. 2, pp. 210-215, 2017.
  6. E. Kınacı, G. Kınacı, “Orta Anadolu ve Geçit kuşağında buğday ve arpa hastalık paterni ve etkileri,’’VI. Türkiye Fitopatoloji Kongresi Bildirileri, 7-11 Ekim 1991, İzmir, 1-4, 1991.
  7. O. F. Mamluk, L. Çetin, H. J. Braun, N. Bolat, L. Bertschinger, K. M. Makkouk, A. F. Yıldırım, E. E. Saari, N. Zencirci, S. Albustan, S. Calı, S. P. S. Beniwal, F. Düşünceli, “Current status of wheat and barley diseases in the Central Anatolia Plateau of Turkey,’’ Phytopathologia Mediterranea, vol. 36, pp. 167-181.
  8. L. Lamari, S. E. Strelkov, A. Yahyaoui, J. Orabi, R. B. Smith “The identification of two new races of Pyrenophora tritici-repentis from the host center of diversity confirms a one-to-one relationship in tan spot of wheat,” Phytopathology, vol. 93, no. 4, pp. 391-396, 2003, doi: 10.1094/PHYTO.2003.93.4.391.
  9. J. C. Sutton, T. J. Vyn, “Crop sequences and tillage practices in relation to diseases of winter wheat in Ontario,” Canadian Journal of Plant Pathology, vol. 12, no. 4, pp. 358–68, 1990.
  10. W. W. Bockus, M. M. Claasen, “Effects of crop rotation and residue management practices on severity of tan spot of winter wheat,” Plant Disease, vol. 76, pp. 633–636, 1992.
APA
Yüceler, H. S., Karakaya, A., & Çelik Oğuz, A. (2022). Buğdayda Pyrenophora tritici-repentis Tarafından Meydana Getirilen Sarı Leke Hastalığı. Dicle Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 11(1), 183-203. https://doi.org/10.55007/dufed.1061395
AMA
1.Yüceler HS, Karakaya A, Çelik Oğuz A. Buğdayda Pyrenophora tritici-repentis Tarafından Meydana Getirilen Sarı Leke Hastalığı. DUFED. 2022;11(1):183-203. doi:10.55007/dufed.1061395
Chicago
Yüceler, Hatice Sevde, Aziz Karakaya, and Arzu Çelik Oğuz. 2022. “Buğdayda Pyrenophora Tritici-Repentis Tarafından Meydana Getirilen Sarı Leke Hastalığı”. Dicle Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 11 (1): 183-203. https://doi.org/10.55007/dufed.1061395.
EndNote
Yüceler HS, Karakaya A, Çelik Oğuz A (June 1, 2022) Buğdayda Pyrenophora tritici-repentis Tarafından Meydana Getirilen Sarı Leke Hastalığı. Dicle Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 11 1 183–203.
IEEE
[1]H. S. Yüceler, A. Karakaya, and A. Çelik Oğuz, “Buğdayda Pyrenophora tritici-repentis Tarafından Meydana Getirilen Sarı Leke Hastalığı”, DUFED, vol. 11, no. 1, pp. 183–203, June 2022, doi: 10.55007/dufed.1061395.
ISNAD
Yüceler, Hatice Sevde - Karakaya, Aziz - Çelik Oğuz, Arzu. “Buğdayda Pyrenophora Tritici-Repentis Tarafından Meydana Getirilen Sarı Leke Hastalığı”. Dicle Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 11/1 (June 1, 2022): 183-203. https://doi.org/10.55007/dufed.1061395.
JAMA
1.Yüceler HS, Karakaya A, Çelik Oğuz A. Buğdayda Pyrenophora tritici-repentis Tarafından Meydana Getirilen Sarı Leke Hastalığı. DUFED. 2022;11:183–203.
MLA
Yüceler, Hatice Sevde, et al. “Buğdayda Pyrenophora Tritici-Repentis Tarafından Meydana Getirilen Sarı Leke Hastalığı”. Dicle Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, vol. 11, no. 1, June 2022, pp. 183-0, doi:10.55007/dufed.1061395.
Vancouver
1.Hatice Sevde Yüceler, Aziz Karakaya, Arzu Çelik Oğuz. Buğdayda Pyrenophora tritici-repentis Tarafından Meydana Getirilen Sarı Leke Hastalığı. DUFED. 2022 Jun. 1;11(1):183-20. doi:10.55007/dufed.1061395