Ekmeklik Buğday (Triticum aestivum L.) Genotiplerinin Kurak Sezonda Verim Performansları
Abstract
Tarımda en dikkat çekici çevresel kaygı küresel sıcaklığın artmasıdır. Buğday, dünyadaki temel besin kaynaklarından biridir ve tarım sektöründe önemli bir noktadadır. Küresel ısınmanın yol açtığı kuraklık buğday üretimini ciddi anlamda tehdit etmektedir. Bu çalışmada, kurak geçen buğday yetiştirme sezonunda 20 adet ekmeklik buğday genotipinin kuraklığa karşı tepkilerinin gözlemlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada, tane verimi, bitki boyu, başak uzunluğu, başakta başakçık sayısı, başakta tane sayısı ve ana sap çapı özellikleri incelenmiştir. İncelenen özelliklerin tümünde genotipler arasında p≤0.01 seviyesinde önemli istatistiksel farklar oluşmuştur. Çalışmada genotip ortalamaları, tane veriminde 115,86 kg da-1, bitki boyunda 42,57 cm, başak uzunluğunda 7,22 cm, başakta başakçık sayısında 13,81, başakta tane sayısında 12,21 ve ana sap çapı özelliğinde 2,39 cm olarak belirlenmiştir. Bu sonuçlara göre, DZMP, Yerel-3 ve Yerel-6 genotipleri kuraklık stresine diğer genotiplere oranla daha fazla tolerans göstermiştir. Söz konusu genotipler özellikle seleksiyon ve melez ıslahında değerlendirilmek üzere gelecekte yapılacak ıslah programlarına dahil edildiği takdirde araştırmacıların yeni çeşit geliştirmesine kaynak oluşturacaktır.
Keywords
Supporting Institution
Dicle Üniversitesi
Project Number
ZİRAAT.22.001
Thanks
Bu araştırma, Dicle Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi Koordinatörlüğü’nce desteklenmiştir.
References
- W. De Costa, “A review of the possible impacts of climate change on forests in the humid tropics,” J. Natl. Sci. Found Sri., vol. 39, pp. 281–302, 2011.
- G. Fontana, A. Toreti, A. Ceglar, G. De Sanctis, “Early heat waves over Italy and their impacts on durum wheat yields,” Nat. Hazards Earth Syst. Sci., vol. 15, pp. 1631-1637, 2015.
- B. Mueller, M. Hauser, C. Iles, R. H. Rimi, F. W. Zwiers, H. Wan, ‘‘Lengthening of the growing season in wheat and maize producing regions,” Weather Clim Extrem, vol. 9, pp. 47–56, 2015.
- S. Asseng, F. Ewert, P. Martre, R. P. Rotter, D. B. Lobell, D. Cammarano, B. A. Kimball, M. J. Ottman, G. W. Wall and J. W. White., “Rising temperatures reduce global wheat production,” Nat. Clim. Chang., vol. 5, pp. 143–147, 2014.
- S. Mondal, R. P. Singh, J. Crossa, J. Huerta-Espino, I. Sharma, R. Chatrath, G. P. Singh, V.S. Sohu, G. S. Mavi, V. S. P. Sukaru, I. K. Kalappanavarg, V. K. Mishra, M. Hussain, N. R. Gautam, J. Uddin, N. C. D. Barma, A. Hakim, A. K. Joshi, “Earliness in wheat: a key to adaptation under terminal and continual high temperature stress in south Asia,” Field Crops Res., vol. 151, pp. 19–26, 2013.
- C. Akıncı, R. Özkan, M. Bayhan, Ö. Albayrak, “Comparison of some bread wheat (Triticum aestivum L.) lines for yield in Diyarbakir conditions,” Eurasia 6th International Congress of Applied Science, pp. 36-43, 2020.
- L. Yorulmaz, C. Akıncı, “Bazı Ekmeklik Buğday (Triticum aestivum L.) Genotiplerinin Sırta Ekim Sisteminde Morfolojik, Fizyolojik,Verim ve Kalite Yönünden İncelenmesi,” MAS Journal of Applied Sciences, vol. 7, no. 2, s. 326–336, 2022.
- Ö. Albayrak, M. Bayhan, R. Özkan, C. Akıncı, “Ekmeklik Buğday İleri Hatlarının Verim ve Verim Kriterlerinin İncelenmesi,” Dicle Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, vol. 11, no. 1, s. 173-182, 2022.
- M. Bayhan, L. Yorulmaz, R. Özkan, M. Yıldırım, Ö. Albayrak, M. Öner, “Kurak koşullarda bazı ekmeklik buğday genotiplerinin performanslarının GGE Biplot Analizi Yöntemi ile değerlendirilmesi,” AÇÜ Orman Fakültesi Dergisi, vol. 23, no. 2, s. 88-95, 2022.
- İ. Naneli, M. A. Sakin ve A. S. Kıral, “Tokat-Kazova Şartlarında Bazı Ekmeklik Buğday (Triticum aestivum L.) Çeşitlerinin Verim ve Kalite Özelliklerinin Belirlenmesi,” Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, vol. 32, no. 1, s. 91-103, 2015.