Şeyhandede Şelalesi'nin (Çermik/Diyarbakır) Bitki Örtüsü Üzerinde Bir Değerlendirme
Abstract
Bu çalışmada, Diyarbakır ilinin Çermik ilçesinde yer alan Şeyhandede Şelalesi ve çevresinin doğal ortam özelliklerinin yanı sıra bitki örtüsünün belirlenmesi ve yıllara bağlı değişiminin incelenmesini amaçlanmıştır. Biyocoğrafik açıdan, bölge İran-Turan fitocoğrafik bölgesinin Mezopotamya alt biriminde yer almaktadır. Bu doğrultuda, çalışma sahasında farklı dönemlerde arazi gözlemleri gerçekleştirilmiş ve bitki örtüsündeki zamansal değişimi analiz etmek amacıyla Normalleştirilmiş Fark Bitki İndeksi (NDVI) yöntemi uygulanmıştır. Ayrıca, bitki örtüsünün mekânsal dağılımını daha ayrıntılı ortaya koymak için kuzey-güney yönünde ve akarsu boyunca profiller çizilerek değerlendirmeler yapılmıştır. Şeyhandede Şelalesi ve yakın çevresi, tabiat parkı statüsünde yer almakta olup ekolojik açıdan korunması gereken alanlar arasında değerlendirilmektedir. Hidrojeomorfolojik açıdan horsetail (At Kuyruğu) sınıfına giren şelale, yaklaşık %80 eğimli bir yüzey üzerinden akışını sürdürmektedir. Bölgenin bitki örtüsü büyük ölçüde meşe (Quercus spp.) topluluklarından oluşmakta, ancak örtünün seyrek olduğu alanlarda step vejetasyonuna ait türler gözlenmektedir. Uydu görüntülerinin analizi, bölgede antropojenik baskının görece düşük seviyede olması ve korunaklı alan özelliği taşıması nedeniyle yıllara bağlı olarak bitki örtüsünün büyük ölçüde aynı doğrultuda ilerlediğini göstermektedir. Tüm bu analizlerin haritalandırılması sürecinde ArcGIS yazılımının ArcMap 10.8 arayüzü kullanılmıştır.
Keywords
References
- A. Ardel, “Güneydoğu Anadolu'da coğrafi müşahedeler,” Türk Coğrafya Dergisi, c. 21, ss. 140–148, 1961.
- A. N. Sözer, “Güneydoğu Anadolu'nun doğal çevre şartlarına coğrafi bir bakış,” Ege Coğrafya Dergisi, c. 2, ss. 18–31, 1984.
- M. Zohary, Geobotanical Foundations of the Middle East, vol. 1–2, Stuttgart, Germany: Gustav Fischer Verlag, 1973.
- K. Kırşan, “Çermik şelaleleri (Diyarbakır) ve doğal ortam özellikleri,” Sosyal Beşerî ve İdari Bilimler Alanında Uluslararası Araştırmalar XI, Konya, Türkiye: P. Doğanay, Ed., Eğitim Yayınevi, 2023, ss. 7–26.
- İ. Keskin, 1/100.000 Ölçekli Türkiye Jeoloji Haritaları L42 Paftası. Ankara, Türkiye: MTA Genel Müdürlüğü, 2011.
- H. Walter and H. Lieth, Klimadiagramm-Weltatlas: Hrsg. in 3 Lieferungen. Jena, Germany: Gustav Fischer Verlag, 1967.
- C. W. Thornthwaite, “An approach toward a rational classification of climate,” Geographical Review, vol. 38, pp. 55–94, 1948.
- P. H. Davis, Flora of Turkey and the East Aegean Islands, vol. 1–9, Edinburgh, Scotland: Edinburgh University Press, 1965–1985.
- P. H. Davis, R. R. Mill, and K. Tan, Flora of Turkey and the East Aegean Islands (Supplement), vol. 10, Edinburgh, Scotland: Edinburgh University Press, 1988.
- G. Kaynak, “Contribution to the flora of Karacadağ (Urfa and Diyarbakır provinces),” Turkish Journal of Botany, vol. 13, no. 1, pp. 275–397, 1989.