Research Article

Değişken piyasalar için memetik algoritma ile sınır tenörleri eniyilemesi

Volume: 16 Number: 3 September 30, 2025
EN TR

Değişken piyasalar için memetik algoritma ile sınır tenörleri eniyilemesi

Öz

Sınır tenörleri, maden ile yan kayacı ayırmada kullanılan, madenciliğin ve maden yataklarının değerlendirilmesinin en temel konularındandır. Paranın zaman değerini göz ardı eden ve maden yataklarının alt optimum düzeyde değerlenmesine neden olan, statik veya sabit bir sınır tenörünün, bir maden işletmesinde, madenin ömrü boyunca kullanılması şeklindeki geleneksel yöntem, maden yataklarının en ekonomik şekilde değerlendirilmesi önlemektedir. Maksimum net bugünkü değeri elde etmek için, dönemsel azalan bir sınır tenörleri silsilesi elde edilmelidir. Bir madenin ömrü boyunca statik bir sınır tenörü uygulaması yerine, optimum sınır tenörleri silsilesinin belirlenmesi, net bugünkü değeri en üst düzeye çıkaracaktır. Memetik algoritma, evrimsel algoritmalar ile yerel arama yöntemlerini birlikte kullanan ve büyük çaplı problemler için çok sağlam sonuçlar veren bir eniyileme yöntemidir. Madencilik ürünlerinin satış fiyatları dalgalıdır ve gelecekteki değerler bilinemez. Küresel pazarda bir madencilik ürününün satış fiyatındaki dalgalanma, öngörülmüş her ekonomik değerlemeyi geçersiz kılabilir. Ancak, satış fiyatlarının gelecekteki değerleri tahmin edilebilir. Bu makalede, sınır tenörleri eniyilemesi ile ilgili sorunlar açıklanmış, değişken piyasa koşullarında sınır tenörleri eniyilemesinde memetik algoritmanın kullanımı gösterilmiştir. Bu konuda geliştirilen yazılım, değişken piyasa koşulları altında maden yatakları için optimum sınır tenörleri silsilesini bulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Supporting Institution

Hazırlanan makalede herhangi bir kişi/kurum ile çıkar çatışması bulunmamaktadır.

Ethical Statement

Hazırlanan makalede etik kurul izni alınmasına gerek yoktur.

References

  1. [1] K. F. Lane, “Choosing the optimum cutoff grade,” Colorado School of Mines quarterly, vol. 59, no. 4, pp. 811-829, 1964.
  2. [2] K. F. Lane, The Economic Definition of Ore, Mining Journals Books Ltd., London, UK, 1988.
  3. [3] E. Cetin and P. A. Dowd, “The use of genetic algorithms for multiple cut-off grade optimization,” in Proc. 30th Int. Symp. APCOM, Littleton, Colorado, USA, Apr. 11-13, 2002.
  4. [4] M. W. A. Asad, “Optimum cut-off grade policy for open pit mining operations through net present value algorithm considering metal price and cost escalation. Engineering Computations, vol. 24, no. 7, pp. 723-736, 2007.
  5. [5] M. W. A. Asad and E. Topal, “Net present value maximization model for optimum cut-off grade policy of open pit mining operations,” Journal of the SAIMM, vol. 111, no. 11, pp. 741–750, 2011.
  6. [6] J. Gholamnejad, “Determination of the optimum cutoff grade considering environmental cost,” J. Int. Environmental Application & Science, vol. 3, no. 3, pp. 186-194, 2008.
  7. [7] J. Gholamnejad, “Incorporation of rehabilitation cost into the optimum cut-off grade determination,” Journal of the SAIMM, vol. 109, no. 2, pp. 89-94, 2009.
  8. [8] Y. Azimi, M. Osanloo, and A. Esfahanipour, “Selection of the open pit mining cut-off grade strategy under price uncertainty using a risk based multi-criteria ranking system,” Archives of Mining Sciences, vol. 57, no. 3, pp. 741-768, 2012.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Mine Design, Management and Economy , Mining Methods and Mine System Analysis , Metalic Mines

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

September 30, 2025

Publication Date

September 30, 2025

Submission Date

May 8, 2025

Acceptance Date

June 25, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 16 Number: 3

IEEE
[1]E. Çetin, “Değişken piyasalar için memetik algoritma ile sınır tenörleri eniyilemesi”, DUJE, vol. 16, no. 3, pp. 771–776, Sept. 2025, doi: 10.24012/dumf.1695275.