Araştırma Makalesi

Değişken piyasalar için memetik algoritma ile sınır tenörleri eniyilemesi

Cilt: 16 Sayı: 3 30 Eylül 2025
PDF İndir
EN TR

Değişken piyasalar için memetik algoritma ile sınır tenörleri eniyilemesi

Öz

Sınır tenörleri, maden ile yan kayacı ayırmada kullanılan, madenciliğin ve maden yataklarının değerlendirilmesinin en temel konularındandır. Paranın zaman değerini göz ardı eden ve maden yataklarının alt optimum düzeyde değerlenmesine neden olan, statik veya sabit bir sınır tenörünün, bir maden işletmesinde, madenin ömrü boyunca kullanılması şeklindeki geleneksel yöntem, maden yataklarının en ekonomik şekilde değerlendirilmesi önlemektedir. Maksimum net bugünkü değeri elde etmek için, dönemsel azalan bir sınır tenörleri silsilesi elde edilmelidir. Bir madenin ömrü boyunca statik bir sınır tenörü uygulaması yerine, optimum sınır tenörleri silsilesinin belirlenmesi, net bugünkü değeri en üst düzeye çıkaracaktır. Memetik algoritma, evrimsel algoritmalar ile yerel arama yöntemlerini birlikte kullanan ve büyük çaplı problemler için çok sağlam sonuçlar veren bir eniyileme yöntemidir. Madencilik ürünlerinin satış fiyatları dalgalıdır ve gelecekteki değerler bilinemez. Küresel pazarda bir madencilik ürününün satış fiyatındaki dalgalanma, öngörülmüş her ekonomik değerlemeyi geçersiz kılabilir. Ancak, satış fiyatlarının gelecekteki değerleri tahmin edilebilir. Bu makalede, sınır tenörleri eniyilemesi ile ilgili sorunlar açıklanmış, değişken piyasa koşullarında sınır tenörleri eniyilemesinde memetik algoritmanın kullanımı gösterilmiştir. Bu konuda geliştirilen yazılım, değişken piyasa koşulları altında maden yatakları için optimum sınır tenörleri silsilesini bulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Hazırlanan makalede herhangi bir kişi/kurum ile çıkar çatışması bulunmamaktadır.

Etik Beyan

Hazırlanan makalede etik kurul izni alınmasına gerek yoktur.

Kaynakça

  1. [1] K. F. Lane, “Choosing the optimum cutoff grade,” Colorado School of Mines quarterly, vol. 59, no. 4, pp. 811-829, 1964.
  2. [2] K. F. Lane, The Economic Definition of Ore, Mining Journals Books Ltd., London, UK, 1988.
  3. [3] E. Cetin and P. A. Dowd, “The use of genetic algorithms for multiple cut-off grade optimization,” in Proc. 30th Int. Symp. APCOM, Littleton, Colorado, USA, Apr. 11-13, 2002.
  4. [4] M. W. A. Asad, “Optimum cut-off grade policy for open pit mining operations through net present value algorithm considering metal price and cost escalation. Engineering Computations, vol. 24, no. 7, pp. 723-736, 2007.
  5. [5] M. W. A. Asad and E. Topal, “Net present value maximization model for optimum cut-off grade policy of open pit mining operations,” Journal of the SAIMM, vol. 111, no. 11, pp. 741–750, 2011.
  6. [6] J. Gholamnejad, “Determination of the optimum cutoff grade considering environmental cost,” J. Int. Environmental Application & Science, vol. 3, no. 3, pp. 186-194, 2008.
  7. [7] J. Gholamnejad, “Incorporation of rehabilitation cost into the optimum cut-off grade determination,” Journal of the SAIMM, vol. 109, no. 2, pp. 89-94, 2009.
  8. [8] Y. Azimi, M. Osanloo, and A. Esfahanipour, “Selection of the open pit mining cut-off grade strategy under price uncertainty using a risk based multi-criteria ranking system,” Archives of Mining Sciences, vol. 57, no. 3, pp. 741-768, 2012.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Maden Tasarımı, İşletme ve Ekonomisi , Madencilik Yöntemleri ve Maden Sistem Analizi , Metalik Madenler

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

30 Eylül 2025

Yayımlanma Tarihi

30 Eylül 2025

Gönderilme Tarihi

8 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

25 Haziran 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 16 Sayı: 3

Kaynak Göster

IEEE
[1]E. Çetin, “Değişken piyasalar için memetik algoritma ile sınır tenörleri eniyilemesi”, DÜMF MD, c. 16, sy 3, ss. 771–776, Eyl. 2025, doi: 10.24012/dumf.1695275.
DUJE tarafından yayınlanan tüm makaleler, Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır. Bu, orijinal eser ve kaynağın uygun şekilde belirtilmesi koşuluyla, herkesin eseri kopyalamasına, yeniden dağıtmasına, yeniden düzenlemesine, iletmesine ve uyarlamasına izin verir. 24456