Review

İnceleme: Döküm Alüminyum Alaşımlarında Kalıntı Gerilme Ölçüm Yöntemleri, Nedenleri ve Önleme Çalışmaları

Volume: 16 Number: 4 December 30, 2025
EN TR

İnceleme: Döküm Alüminyum Alaşımlarında Kalıntı Gerilme Ölçüm Yöntemleri, Nedenleri ve Önleme Çalışmaları

Abstract

Bu çalışma, döküm alüminyum alaşımlarında üretim sürecinde ortaya çıkan kalıntı gerilmelerin nedenlerini, ölçüm yöntemlerini ve önleme stratejilerini incelemektedir. Kalıntı gerilmeler; ısıl işlem, talaşlı imalat, kaynak gibi işlemlerden sonra, dış yük olmadan malzeme içinde oluşan elastik gerilmelerdir. Bu gerilmeler, parçanın yorulma ömrünü, mekanik performansını ve boyutsal doğruluğunu doğrudan etkiler. Özellikle T6 gibi ısıl işlem süreçlerinde, su verme sırasında meydana gelen ani sıcaklık değişimleri ciddi kalıntı gerilmeler yaratabilir. Çalışmada delik delme, halka çekirdek ve kontur gibi tahribatlı; X-ışını kırınımı, ultrasonik ve nötron kırınımı gibi tahribatsız yöntemler detaylı şekilde incelenmiş, bunların avantaj ve dezavantajları karşılaştırılmıştır. Ayrıca, sonlu elemanlar analizleriyle yapılan analitik ölçüm yöntemlerine de yer verilmiştir. Yorulma ömrü açısından, çeki kalıntı gerilmeleri zararlı olurken, bası gerilmeleri ömrü artırabilir. Bu nedenle kalıntı gerilmelerin ölçümü kadar kontrolü de önemlidir. Gerilme giderme tavlaması, düşük sıcaklıkta yaşlandırma ve yüzey işlemleri gibi yöntemlerle bu gerilmeler azaltılabilir. Sonuç olarak, kalıntı gerilmelerin dikkatli yönetimi, daha dayanıklı ve güvenilir mühendislik parçaları üretimini mümkün kılar.

Keywords

Supporting Institution

Dokuz Eylül Üniversitesi

Ethical Statement

Bu calisma etik acidan uygun hazirlanmistir.

Thanks

Yazarlar, Dokuz Eylül Üniversitesi'ndeki is arkadaslarina tesekkür ederler.

References

  1. [1] Tabatabaeian, A., Ghasemi, A. R., Shokrieh, M. M., Marzbanrad, B., Baraheni, M., & Fotouhi, M. (2022). Residual Stress in Engineering Materials: A Review. In Advanced Engineering Materials (Vol. 24, Issue 3). https://doi.org/10.1002/adem.202100786
  2. [2] Akbari, S., Taheri-Behrooz, F., & Shokrieh, M. M. (2014). Characterization of residual stresses in a thin-walled filament wound carbon/epoxy ring using incremental hole drilling method. Composites Science and Technology, 94, 8–15. https://doi.org/10.1016/j.compscitech.2014.01.008
  3. [3] Ahn, S. min, Park, S. Y., Kim, Y. C., Lee, K. S., & Kim, J. Y. (2015). Surface residual stress in soda-lime glass evaluated using instrumented spherical indentation testing. Journal of Materials Science, 50(23), 7752–7759. https://doi.org/10.1007/s10853-015-9345-x
  4. [4] Serrano-Munoz, I., Fritsch, T., Mishurova, T., Trofimov, A., Apel, D., Ulbricht, A., Kromm, A., Hesse, R., Evans, A., & Bruno, G. (2021). On the interplay of microstructure and residual stress in LPBF IN718. Journal of Materials Science, 56(9), 5845–5867. https://doi.org/10.1007/s10853-020-05553-y
  5. [5] Carpenter, H. W., Reid, R. G., & Paskaramoorthy, R. (2015). The effect of residual stresses and wind configuration on the allowable pressure of thick-walled GFRP pipes with closed ends. International Journal of Mechanics and Materials in Design, 11(4), 455–462. https://doi.org/10.1007/s10999-014-9280-z
  6. [6] Alipooramirabad, H., Kianfar, S., Paradowska, A., & Ghomashchi, R. (2024). Residual stress measurement in engine block—an overview. In International Journal of Advanced Manufacturing Technology (Vol. 131, Issue 1, pp. 1–27). Springer Science and Business Media Deutschland GmbH. https://doi.org/10.1007/s00170-024-13071-3
  7. [7] Carrera, E., Rodríguez, A., Talamantes, J., Valtierra, S., & Colás, R. (2007). Measurement of residual stresses in cast aluminium engine blocks. Journal of Materials Processing Technology, 189(1–3), 206–210. https://doi.org/10.1016/j.jmatprotec.2007.01.023
  8. [8] Olson, M. D., DeWald, A. T., & Hill, M. R. (2022). Measurement Layout for Residual Stress Mapping Using Slitting. Experimental Mechanics, 62(3), 393–402. https://doi.org/10.1007/s11340-021-00791-w

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Machine Theory and Dynamics

Journal Section

Review

Publication Date

December 30, 2025

Submission Date

May 13, 2025

Acceptance Date

December 10, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 16 Number: 4

APA
Özaydin, O., Goren, A., Dokumacı, E., & Gençer, G. M. (2025). İnceleme: Döküm Alüminyum Alaşımlarında Kalıntı Gerilme Ölçüm Yöntemleri, Nedenleri ve Önleme Çalışmaları. Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mühendislik Dergisi, 16(4), 983-999. https://doi.org/10.24012/dumf.1697102
AMA
1.Özaydin O, Goren A, Dokumacı E, Gençer GM. İnceleme: Döküm Alüminyum Alaşımlarında Kalıntı Gerilme Ölçüm Yöntemleri, Nedenleri ve Önleme Çalışmaları. DUJE. 2025;16(4):983-999. doi:10.24012/dumf.1697102
Chicago
Özaydin, Onur, Aytac Goren, Esra Dokumacı, and Gökçe Mehmet Gençer. 2025. “İnceleme: Döküm Alüminyum Alaşımlarında Kalıntı Gerilme Ölçüm Yöntemleri, Nedenleri Ve Önleme Çalışmaları”. Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mühendislik Dergisi 16 (4): 983-99. https://doi.org/10.24012/dumf.1697102.
EndNote
Özaydin O, Goren A, Dokumacı E, Gençer GM (December 1, 2025) İnceleme: Döküm Alüminyum Alaşımlarında Kalıntı Gerilme Ölçüm Yöntemleri, Nedenleri ve Önleme Çalışmaları. Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mühendislik Dergisi 16 4 983–999.
IEEE
[1]O. Özaydin, A. Goren, E. Dokumacı, and G. M. Gençer, “İnceleme: Döküm Alüminyum Alaşımlarında Kalıntı Gerilme Ölçüm Yöntemleri, Nedenleri ve Önleme Çalışmaları”, DUJE, vol. 16, no. 4, pp. 983–999, Dec. 2025, doi: 10.24012/dumf.1697102.
ISNAD
Özaydin, Onur - Goren, Aytac - Dokumacı, Esra - Gençer, Gökçe Mehmet. “İnceleme: Döküm Alüminyum Alaşımlarında Kalıntı Gerilme Ölçüm Yöntemleri, Nedenleri Ve Önleme Çalışmaları”. Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mühendislik Dergisi 16/4 (December 1, 2025): 983-999. https://doi.org/10.24012/dumf.1697102.
JAMA
1.Özaydin O, Goren A, Dokumacı E, Gençer GM. İnceleme: Döküm Alüminyum Alaşımlarında Kalıntı Gerilme Ölçüm Yöntemleri, Nedenleri ve Önleme Çalışmaları. DUJE. 2025;16:983–999.
MLA
Özaydin, Onur, et al. “İnceleme: Döküm Alüminyum Alaşımlarında Kalıntı Gerilme Ölçüm Yöntemleri, Nedenleri Ve Önleme Çalışmaları”. Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mühendislik Dergisi, vol. 16, no. 4, Dec. 2025, pp. 983-99, doi:10.24012/dumf.1697102.
Vancouver
1.Onur Özaydin, Aytac Goren, Esra Dokumacı, Gökçe Mehmet Gençer. İnceleme: Döküm Alüminyum Alaşımlarında Kalıntı Gerilme Ölçüm Yöntemleri, Nedenleri ve Önleme Çalışmaları. DUJE. 2025 Dec. 1;16(4):983-99. doi:10.24012/dumf.1697102