Research Article

Tuğla Üretiminden Kaynaklı Küresel Isınma Potansiyelinin Çevresel Ürün Beyanları Verileri Bağlamında İncelenmesi

Volume: 16 Number: 4 December 30, 2025
EN TR

Tuğla Üretiminden Kaynaklı Küresel Isınma Potansiyelinin Çevresel Ürün Beyanları Verileri Bağlamında İncelenmesi

Öz

Son yüzyılda hız kazanan nüfus artışı, sanayileşme ve kentleşme süreçleri, yapılaşma ihtiyacını önemli ölçüde artırmıştır. Bu gelişmeler, yapı malzemelerine olan talebin artmasına ve dolayısıyla inşaat sektöründe daha fazla malzeme kullanımına yol açmıştır. Ancak yapı malzemelerinin üretim süreçleri, özellikle sera gazı salımları açısından çevresel etkiler doğurmakta ve küresel ısınma ile iklim değişikliği gibi küresel sorunları tetiklemektedir. Tarihi oldukça eski dönemlere dayanan tuğla, günümüzde de yaygın şekilde kullanılan temel yapı malzemelerinden biridir. Bu çalışmada, tuğla üretiminin çevresel etkileri incelenmiş; özellikle üretim kaynaklı salımların küresel ısınma üzerindeki etkisi ilgili veriler ışığında değerlendirilmiştir. Araştırma kapsamında, Yaşam Döngüsü Değerlendirme (YDD) yaklaşımı temel alınarak hazırlanmış olan ve ISO 21930 ile ISO 14025 standartlarına uygun olarak yayımlanmış Çevresel Ürün Beyanları (EPD) analiz edilmiştir. Bu belgelerde yer alan Küresel Isınma Potansiyeli (GWP) verileri üzerinden değerlendirmeler yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda, 1 ton tuğla üretiminin yaklaşık 230 ila 250 kg CO₂-eşdeğer sera gazı salımına neden olduğu belirlenmiştir. Bu salımların azaltılması için, özellikle pişirme aşamasında olmak üzere tüm üretim sürecinde enerji verimliliği yüksek teknolojilerin kullanılması önerilmektedir. Ayrıca, Türkiye’de faaliyet gösteren tuğla üreticilerinin EPD belgesi edinmelerinin, çevresel sürdürülebilirliğe katkı sağlayacağı sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Supporting Institution

Gazi Üniversitesi ve TÜBİTAK

Project Number

FDK-2025-9615

Ethical Statement

Hazırlanan makalede etik kurul izni alınmasına gerek yoktur. Hazırlanan makalede herhangi bir kişi/kurum ile çıkar çatışması bulunmamaktadır.

Thanks

Bu çalışma Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) Bilim İnsanı Destekleme Programları (BİDEB) 2211-A kapsamında desteklenmiştir. Bu çalışma Gazi Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından FDK-2025-9615 nolu proje kapsamında desteklenmiştir.

References

  1. [1] United Nations Environment Programme (2022). 2022 Global Status Report for Buildings and Construction: Towards a Zero‑emission, Efficient and Resilient Buildings and Construction Sector. Nairobi.
  2. [2] Buchanan, A. H., & Honey, B. G. (1994). Energy and carbon dioxide implications of building construction. Energy and Buildings, 20(3), 205-217.
  3. [3] Oka, T., Suzuki, M., & Konnya, T. (1993). The estimation of energy consumption and amount of pollutants due to the construction of buildings. Energy and buildings, 19(4), 303-311.
  4. [4] Koomey, J. G., Martin, N. C., Brown, M., Price, L. K., ve Levine, M. D. (1998). Costs of reducing carbon emissions: US building sector scenarios. Energy Policy, 26(5), 433-440.
  5. [5] Treloar, G. J., Love, P. E., & Holt, G. D. (2001). Using national input/output data for embodied energy analysis of individual residential buildings. Construction Management and Economics, 19(1), 49-61.
  6. [6] Imran, M. A., Baten, M. A., Nahar, B. S., ve Morshed, N. (2014). Carbon dioxide emission from brickfields around Bangladesh. International Journal of Agricultural Research, Innovation and Technology (IJARIT), 4(2355-2020-1574), 70-75.
  7. [7] Bhat, M. S., Afeefa, Q. S., Ashok, K. P., & Bashir, A. G. (2014). Brick kiln emissions and its environmental impact: A Review. Journal of Ecology and the Natural Environment, 6(1), 1-11.
  8. [8] TS ISO 21930: 2021: Yapılarda ve inşaat mühendisliği işlerinde sürdürülebilirlik - Yapı malzemelerinin ve hizmetlerinin çevresel beyanları için temel kurallar

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Construction Materials

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 30, 2025

Submission Date

August 4, 2025

Acceptance Date

August 10, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 16 Number: 4

IEEE
[1]Y. Eşidir, A. B. Gültekin, H. Y. Aruntaş, and Ç. B. Dikmen, “Tuğla Üretiminden Kaynaklı Küresel Isınma Potansiyelinin Çevresel Ürün Beyanları Verileri Bağlamında İncelenmesi”, DUJE, vol. 16, no. 4, pp. 1151–1156, Dec. 2025, doi: 10.24012/dumf.1758146.