Araştırma Makalesi

Tuğla Üretiminden Kaynaklı Küresel Isınma Potansiyelinin Çevresel Ürün Beyanları Verileri Bağlamında İncelenmesi

Cilt: 16 Sayı: 4 30 Aralık 2025
PDF İndir
EN TR

Tuğla Üretiminden Kaynaklı Küresel Isınma Potansiyelinin Çevresel Ürün Beyanları Verileri Bağlamında İncelenmesi

Öz

Son yüzyılda hız kazanan nüfus artışı, sanayileşme ve kentleşme süreçleri, yapılaşma ihtiyacını önemli ölçüde artırmıştır. Bu gelişmeler, yapı malzemelerine olan talebin artmasına ve dolayısıyla inşaat sektöründe daha fazla malzeme kullanımına yol açmıştır. Ancak yapı malzemelerinin üretim süreçleri, özellikle sera gazı salımları açısından çevresel etkiler doğurmakta ve küresel ısınma ile iklim değişikliği gibi küresel sorunları tetiklemektedir. Tarihi oldukça eski dönemlere dayanan tuğla, günümüzde de yaygın şekilde kullanılan temel yapı malzemelerinden biridir. Bu çalışmada, tuğla üretiminin çevresel etkileri incelenmiş; özellikle üretim kaynaklı salımların küresel ısınma üzerindeki etkisi ilgili veriler ışığında değerlendirilmiştir. Araştırma kapsamında, Yaşam Döngüsü Değerlendirme (YDD) yaklaşımı temel alınarak hazırlanmış olan ve ISO 21930 ile ISO 14025 standartlarına uygun olarak yayımlanmış Çevresel Ürün Beyanları (EPD) analiz edilmiştir. Bu belgelerde yer alan Küresel Isınma Potansiyeli (GWP) verileri üzerinden değerlendirmeler yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda, 1 ton tuğla üretiminin yaklaşık 230 ila 250 kg CO₂-eşdeğer sera gazı salımına neden olduğu belirlenmiştir. Bu salımların azaltılması için, özellikle pişirme aşamasında olmak üzere tüm üretim sürecinde enerji verimliliği yüksek teknolojilerin kullanılması önerilmektedir. Ayrıca, Türkiye’de faaliyet gösteren tuğla üreticilerinin EPD belgesi edinmelerinin, çevresel sürdürülebilirliğe katkı sağlayacağı sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Gazi Üniversitesi ve TÜBİTAK

Proje Numarası

FDK-2025-9615

Etik Beyan

Hazırlanan makalede etik kurul izni alınmasına gerek yoktur. Hazırlanan makalede herhangi bir kişi/kurum ile çıkar çatışması bulunmamaktadır.

Teşekkür

Bu çalışma Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) Bilim İnsanı Destekleme Programları (BİDEB) 2211-A kapsamında desteklenmiştir. Bu çalışma Gazi Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından FDK-2025-9615 nolu proje kapsamında desteklenmiştir.

Kaynakça

  1. [1] United Nations Environment Programme (2022). 2022 Global Status Report for Buildings and Construction: Towards a Zero‑emission, Efficient and Resilient Buildings and Construction Sector. Nairobi.
  2. [2] Buchanan, A. H., & Honey, B. G. (1994). Energy and carbon dioxide implications of building construction. Energy and Buildings, 20(3), 205-217.
  3. [3] Oka, T., Suzuki, M., & Konnya, T. (1993). The estimation of energy consumption and amount of pollutants due to the construction of buildings. Energy and buildings, 19(4), 303-311.
  4. [4] Koomey, J. G., Martin, N. C., Brown, M., Price, L. K., ve Levine, M. D. (1998). Costs of reducing carbon emissions: US building sector scenarios. Energy Policy, 26(5), 433-440.
  5. [5] Treloar, G. J., Love, P. E., & Holt, G. D. (2001). Using national input/output data for embodied energy analysis of individual residential buildings. Construction Management and Economics, 19(1), 49-61.
  6. [6] Imran, M. A., Baten, M. A., Nahar, B. S., ve Morshed, N. (2014). Carbon dioxide emission from brickfields around Bangladesh. International Journal of Agricultural Research, Innovation and Technology (IJARIT), 4(2355-2020-1574), 70-75.
  7. [7] Bhat, M. S., Afeefa, Q. S., Ashok, K. P., & Bashir, A. G. (2014). Brick kiln emissions and its environmental impact: A Review. Journal of Ecology and the Natural Environment, 6(1), 1-11.
  8. [8] TS ISO 21930: 2021: Yapılarda ve inşaat mühendisliği işlerinde sürdürülebilirlik - Yapı malzemelerinin ve hizmetlerinin çevresel beyanları için temel kurallar

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yapı Malzemeleri

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

4 Ağustos 2025

Kabul Tarihi

10 Ağustos 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 16 Sayı: 4

Kaynak Göster

APA
Eşidir, Y., Gültekin, A. B., Aruntaş, H. Y., & Dikmen, Ç. B. (2025). Tuğla Üretiminden Kaynaklı Küresel Isınma Potansiyelinin Çevresel Ürün Beyanları Verileri Bağlamında İncelenmesi. Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mühendislik Dergisi, 16(4), 1151-1156. https://doi.org/10.24012/dumf.1758146
AMA
1.Eşidir Y, Gültekin AB, Aruntaş HY, Dikmen ÇB. Tuğla Üretiminden Kaynaklı Küresel Isınma Potansiyelinin Çevresel Ürün Beyanları Verileri Bağlamında İncelenmesi. DÜMF MD. 2025;16(4):1151-1156. doi:10.24012/dumf.1758146
Chicago
Eşidir, Yusuf, Arzuhan Burcu Gültekin, Hüseyin Yılmaz Aruntaş, ve Çiğdem Belgin Dikmen. 2025. “Tuğla Üretiminden Kaynaklı Küresel Isınma Potansiyelinin Çevresel Ürün Beyanları Verileri Bağlamında İncelenmesi”. Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mühendislik Dergisi 16 (4): 1151-56. https://doi.org/10.24012/dumf.1758146.
EndNote
Eşidir Y, Gültekin AB, Aruntaş HY, Dikmen ÇB (01 Aralık 2025) Tuğla Üretiminden Kaynaklı Küresel Isınma Potansiyelinin Çevresel Ürün Beyanları Verileri Bağlamında İncelenmesi. Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mühendislik Dergisi 16 4 1151–1156.
IEEE
[1]Y. Eşidir, A. B. Gültekin, H. Y. Aruntaş, ve Ç. B. Dikmen, “Tuğla Üretiminden Kaynaklı Küresel Isınma Potansiyelinin Çevresel Ürün Beyanları Verileri Bağlamında İncelenmesi”, DÜMF MD, c. 16, sy 4, ss. 1151–1156, Ara. 2025, doi: 10.24012/dumf.1758146.
ISNAD
Eşidir, Yusuf - Gültekin, Arzuhan Burcu - Aruntaş, Hüseyin Yılmaz - Dikmen, Çiğdem Belgin. “Tuğla Üretiminden Kaynaklı Küresel Isınma Potansiyelinin Çevresel Ürün Beyanları Verileri Bağlamında İncelenmesi”. Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mühendislik Dergisi 16/4 (01 Aralık 2025): 1151-1156. https://doi.org/10.24012/dumf.1758146.
JAMA
1.Eşidir Y, Gültekin AB, Aruntaş HY, Dikmen ÇB. Tuğla Üretiminden Kaynaklı Küresel Isınma Potansiyelinin Çevresel Ürün Beyanları Verileri Bağlamında İncelenmesi. DÜMF MD. 2025;16:1151–1156.
MLA
Eşidir, Yusuf, vd. “Tuğla Üretiminden Kaynaklı Küresel Isınma Potansiyelinin Çevresel Ürün Beyanları Verileri Bağlamında İncelenmesi”. Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mühendislik Dergisi, c. 16, sy 4, Aralık 2025, ss. 1151-6, doi:10.24012/dumf.1758146.
Vancouver
1.Yusuf Eşidir, Arzuhan Burcu Gültekin, Hüseyin Yılmaz Aruntaş, Çiğdem Belgin Dikmen. Tuğla Üretiminden Kaynaklı Küresel Isınma Potansiyelinin Çevresel Ürün Beyanları Verileri Bağlamında İncelenmesi. DÜMF MD. 01 Aralık 2025;16(4):1151-6. doi:10.24012/dumf.1758146
DUJE tarafından yayınlanan tüm makaleler, Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır. Bu, orijinal eser ve kaynağın uygun şekilde belirtilmesi koşuluyla, herkesin eseri kopyalamasına, yeniden dağıtmasına, yeniden düzenlemesine, iletmesine ve uyarlamasına izin verir. 24456