Kuraklık Riskinin Bulanık Mantık Yardımıyla Türkiye Genelinde Değerlendirilmesi

İsmail Dabanlı

doi:10.24012/dumf.499660

Kuraklık Riskinin Bulanık Mantık Yardımıyla Türkiye Genelinde Değerlendirilmesi

Abstract

Bu çalışmada meteorolojik ve sosyo-ekonomik veriler kullanılarak elde edilen kuraklık afet ve hassasiyetlik göstergeleri yardımıyla Türkiye genelinde kuraklık riski bulanık mantık çıkarımı (BMÇ) yaklaşımıyla bütüncül olarak değerlendirilmiştir. Kuraklık afetinin tam olarak anlaşılmasında kuraklık risk ve hassasiyetinin önemi bilinse de Türkiye için bütüncül ve yeterli miktarda bilimsel çalışmanın varlığından bahsetmek zordur. Kuraklık Afet Göstergesi (KAG) kuraklığın görülme ihtimaline dayanan standart yağış göstergesi (SYG) (Standardized Precipitation Index-SPI) kullanılarak kuraklık kavramının daha iyi anlaşılmasını kolaylaştırmak için hesaplanmıştır. Bunun yanında, Kuraklık Hassasiyet Göstergesi (KHG) kuraklığın sonuçlarının bağlı olduğu güncel dört adet sosyo-ekonomik veri kullanılarak hesaplanmıştır. BMÇ yardımıyla kuraklık afet ve hassasiyet göstergelerinin, kuraklık riskinin belirlenmesindeki öneminin vurgulanması bu çalışmanın temel hedefidir. Çalışma sonucunda elde edilen bulgulara göre Türkiye genelinde 81 il arasında 5 ilin düşük kuraklık riski taşıdığı, 61 ilin orta kuraklık riskine sahip olduğu, 14 ilde yüksek kuraklık riskinin bulunduğu ve son olarak sadece Konya’da çok yüksek kuraklık riski ortaya çıktığı tespit edilmiştir.

Keywords

Kuraklık,SYG,afet,risk,hassasiyet,bulanık mantık,Türkiye

References

Awange, J. L., Mpelasoka, F., Goncalves, R. M., Science of the Total Environment When every drop counts: Analysis of Droughts in Brazil for the 1901-2013 period. Science of the Total Environment, 566–567, 1472–1488, 2016. http://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2016.06.031
Bates, B. C., Kundzewicz, Z. W., Wu, S., Palutikof (Eds.) J. P., Climate Change and Water, Tech. Pap. VI, Intergovernmental Panel on Clim. Change, Geneva, Switzerland, 2008.
Brooks, N., Adger, W., Kelly, P., The determinants of vulnerability and adaptive capacity at the national level and the implications for adaptation. Glob. Environ. Change 15, 151-163, 2005.
Dabanlı, İ., Mishra A.K., Şen, Z., "Long-term spatio-temporal drought variability in Turkey." Journal of Hydrology 552: 779-792, 2017. https://doi.org/10.1016/j.jhydrol.2017.07.038
Dabanlı, İ., Şen, Z., Yeleğen, M. Ö., Şişman, E., Selek, B., Güçlü, Y. S., Trend Assessment by the Innovative-Şen Method. Water Resources Management, 30(14), 5193–5203, 2016. http://doi.org/10.1007/s11269-016-1478-4.
Dahal, P., Shrestha, N. S., Shrestha, M. L., Krakauer, N. Y., Panthi, J., Pradhanang, S. M., … Lakhankar, T., Drought risk assessment in central Nepal: temporal and spatial analysis. Natural Hazards, 80(3), 1913–1932, 2015. http://doi.org/10.1007/s11069-015-2055-5
Dai, A., Drought under global warming: A review. Wiley Interdisciplinary Reviews: Climate Change, 2(1), 45–65, 2011. http://doi.org/10.1002/wcc.81
Eakin, H., Conley, J., Climate variability and the vulnerability of ranching in southeastern Arizona: a pilot study. Clim. Res. 21, 271-282, 2002.

Ekrami, M., Fatehi, A., Jalal, M., Drought vulnerability mapping using AHP method in arid and semiarid areas: a case study for Taft Township, Yazd. Environmental Earth Sciences, 75(12), 1–13, 2016. http://doi.org/10.1007/s12665-016-5822-z
Fontaine, M. M., Steinemann, A. C., Assessing vulnerability to natural hazards: impact-based method and application to drought in Washington state. Nat. Hazards Review. NHR 10, 11-18, 2009.
Gampe, D., Ludwig, R., Qahman, K., Afifi, S., Applying the Triangle Method for the parameterization of irrigated areas as input for spatially distributed hydrological modeling- Assessing future drought risk in the Gaza Strip (Palestine). Science of the Total Environment, 543, 877–888, 2016. http://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2015.07.098
Guttman, N. B., Accepting the Standardized Precipitation Index: a Calculation Algorithm1. JAWRA Journal of the American Water Resources Association, 35(2), 311–322, 1999. http://doi:10.1111/j.1752-1688.1999.tb03592.x
Güçlü, Y. S., Şen, Z., Hydrograph estimation with fuzzy chain model, 538, 587–597, 2016. http://doi.org/10.1016/j.jhydrol.2016.04.057
Hao, Z., AghaKouchak, A., Multivariate standardized drought index: a parametric multi-index model. Adv. Water Resour. 57, 12–18, 2013.
Jia, H., Wang, D. P. J., Risk mapping of integrated natural disasters in China. Natural Hazards, 80(3), 2023–2035, 2016. http://doi.org/10.1007/s11069-015-2057-3.
Jin, J., Wang, W., Wang, X., Adapting agriculture to the drought hazard in rural China: household strategies and determinants. Natural Hazards, 82(3), 1609–1619, 2016. http://doi.org/10.1007/s11069-016-2260-x
Kao, S. C., Govindaraju, R. S., A copula-based joint deficit index for droughts. J. Hydrol. 380 (1–2), 121–134, 2010.
Kim, D. W., Byun, H. R., Choi, K. S., Oh, S. B., A spatiotemporal analysis of historical droughts in Korea. J. Appl. Meteorol. Clim. 50, 1895-1912, 2011.
Kim, H., Park, J., Yoo, J., Kim, T. Assessment of drought hazard, vulnerability, and risk: A case study for administrative districts in South Korea. Journal of Hydro-Environment Research, 9(1), 28–35, 2015. http://doi.org/10.1016/j.jher.2013.07.003
Lin, M. L., Chu, C. M., Tsai, B. W., Drought risk assessment in western Inner-Mongolia. Int. J. Environ. Res. 5(1), 139-148, 2011.
Mamdani, E. H., Assilian S., An experiment in linguistic synthesis with a fuzzy logic controller, International Journal of Man-Machine Studies, 7(1), 1-13, 1975.
McKee, T. B., Doesken, N. J., Kleist, J., The relationship of drought frequency and duration time scales. In: Eighth Conference on Applied Climatology. American Meteorological Society, Anaheim, California, 1993.
Metzger, M. J., Leemans, R., Schr€oter, D., A multidisciplinary multiscale framework for assessing vulnerabilities to global change. Int. J. Appl. Earth Obs. 7, 253-267, 2005.
Mishra, A. K., Desai, V. R., Spatial and temporal drought analysis in the Kansabati river basin, India. International Journal of River Basin Management, 3(1), 31–41, 2005. http://doi.org/10.1080/15715124.2005.9635243.
Mishra, A. K., Singh, V. P., A review of drought concepts. Journal of Hydrology, 391(1-2), 202–216, 2010. http://doi.org/10.1016/j.jhydrol.2010.07.012
Nam, W., Hayes, M. J., Svoboda, M. D., Tadesse, T., Wilhite, D. A., Drought hazard assessment in the context of climate change for South Korea. Agricultural Water Management, 160, 106–117, 2015. http://doi.org/10.1016/j.agwat.2015.06.029
Pei, W., Fu, Q., Li, D. L. T., Assessing agricultural drought vulnerability in the Sanjiang Plain based on an improved projection pursuit model. Natural Hazards, 82(1), 683–701, 2016. http://doi.org/10.1007/s11069-016-2213-4
Rahman, R., Lateh, H., Meteorological drought in Bangladesh: assessing, analyzing and hazard mapping using SPI, GIS and monthly rainfall data. Environmental Earth Sciences, 75(12), 1–20, 2016. http://doi.org/10.1007/s12665-016-5829-5
Rajsekhar, D., Singh, V. P., Mishra, A. K., Integrated drought causality, hazard, and vulnerability assessment for future socioeconomic scenarios: An information theory perspective, 6346–6378, 2015. http://doi.org/10.1002/2014JD022670.
Santos, F., Pulido-calvo, I., Portela, M. M., Spatial and temporal variability of droughts in Portugal, 46, 1–13, 2010. http://doi.org/10.1029/2009WR008071.
Sarhadi, A., Burn, D. H., Ausin, M. C. Wiper, M. P., Time-varying nonstationary multivariate risk analysis using a dynamic Bayesian copula, Water Resour. Res., 52, 2327–2349, 2016. http://doi.org/10.1002/2015WR018525.
Shahid, S., Behrawan, H., Drought risk assessment in the western part of Bangladesh. Nat. Hazards, 46, 391-413, 2008.
Şen, Z., Wet and dry periods of annual flow series. Journal of Hydrology, 102, 1503–1514, 1976.
Şen, Z., Autorun analysis of hydrological time series. Journal of Hydrology, 36, 75–85, 1978.
Şen, Z., Probabilistic formulation of spatio-temporal drought pattern. Theoretical and Applied Climatology, 61(3-4), 197–206, 1998. http://doi.org/10.1007/s007040050064
Şen, Z., Fuzzy logic and system models in water sciences. Turkish Water Foundation, İstanbul, 2004.
Şen, Z., Applied Drought Modeling, Prediction, and Mitigation, 1st Edition, Elsevier, Amsterdam, 2015.
Toprak, Z.F., Flow Discharge Modeling in Open Canals Using a New Fuzzy Modeling Technique (SMRGT), Clean-Soil Air Water 37(9): 742-752, 2009.
Tosunoglu, F., Can, I., Application of copulas for regional bivariate frequency analysis of meteorological droughts in Turkey. Natural Hazards, 82(3), 1457–1477, 2016. http://doi.org/10.1007/s11069-016-2253-9
Tsakiris, G., Pangalou, D., Vangelis, H., Regional drought assessment based on the Reconnaissance Drought Index (RDI). Water Resour. Manage. 21(5), 821–833, 2007.
UNDP, United Nation Development Program, Reducing Disaster Risk: a Challenge for Development. John S. Swift Co, New York, 2004.
Vasiliades, L., Loukas, A., Hydrological response to meteorological drought using the Palmer drought indices in Thessaly, Greece. Desalination, 237(1–3), 3–21, 2009. http://doi.org/10.1016/j.desal.2007.12.019
Venkataraman, K., Tummuri, S., Medina, A., Perry, J., 21st century drought outlook for major climate divisions of Texas based on CMIP5 multimodel ensemble: Implications for water resource management. Journal of Hydrology, 534, 300–316, 2016. http://doi.org/10.1016/j.jhydrol.2016.01.001
Verdon-Kidd, D. C., Kiem, A. S., Quantifying drought risk in a nonstationary climate. J. Hydrometeorol., 11, 1019-1031, 2010.
Vicente-Serrano, S. M., Spatial and temporal analysis of droughts in the Iberian Peninsula (1910– 2000), Hydrol. Sci. J., 51(1), 83–97, 2006. http://doi.org/10.1623/hysj.51.1.83.
Vicente-Serrano, S. M., Begueria, S., Lopez-Moreno, J. I., A multiscalar drought index sensitive to global warming: the standardized precipitation evapotranspiration index. J. Climate 23(7), 1696–1718, 2010.
Wang, Y., Zhang, Q., Singh, V. P., Spatiotemporal patterns of precipitation regimes in the Huai River basin, China, and possible relations with ENSO events. Natural Hazards, 82(3), 2167–2185, 2016. http://doi.org/10.1007/s11069-016-2303-3
Wilhite, D., Drought: A Global Assessment, Vol. I, pp. 3–18, London: Routledge, 2000.
Wilhelmi, O. V., Wilhite, D. A., Assessing vulnerability to agricultural drought: a Nebraska case study. Nat. Hazards, 25, 37-58, 2002.
Xu, K., Yang, D., Yang, H., Li, Z., Qin, Y., Shen, Y., Spatio-temporal variation of drought in China during 1961-2012: A climatic perspective. Journal of Hydrology, 526(7), 253–264, 2015. http://doi.org/10.1016/j.jhydrol.2014.09.047

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Authors

İsmail Dabanlı ^*
0000-0003-3108-8167
Türkiye

Publication Date

March 15, 2019

Submission Date

December 19, 2018

Acceptance Date

February 27, 2019

Published in Issue

Year 2019 Volume: 10 Number: 1

DOI

https://doi.org/10.24012/dumf.499660

IZ

https://izlik.org/JA65NP85EK

Cite

RIS / Bibtex

APA

Dabanlı, İ. (2019). Kuraklık Riskinin Bulanık Mantık Yardımıyla Türkiye Genelinde Değerlendirilmesi. Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mühendislik Dergisi, 10(1), 359-372. https://doi.org/10.24012/dumf.499660

AMA

1.Dabanlı İ. Kuraklık Riskinin Bulanık Mantık Yardımıyla Türkiye Genelinde Değerlendirilmesi. DUJE. 2019;10(1):359-372. doi:10.24012/dumf.499660

Chicago

Dabanlı, İsmail. 2019. “Kuraklık Riskinin Bulanık Mantık Yardımıyla Türkiye Genelinde Değerlendirilmesi”. Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mühendislik Dergisi 10 (1): 359-72. https://doi.org/10.24012/dumf.499660.

EndNote

Dabanlı İ (March 1, 2019) Kuraklık Riskinin Bulanık Mantık Yardımıyla Türkiye Genelinde Değerlendirilmesi. Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mühendislik Dergisi 10 1 359–372.

IEEE

[1]İ. Dabanlı, “Kuraklık Riskinin Bulanık Mantık Yardımıyla Türkiye Genelinde Değerlendirilmesi”, DUJE, vol. 10, no. 1, pp. 359–372, Mar. 2019, doi: 10.24012/dumf.499660.

ISNAD

Dabanlı, İsmail. “Kuraklık Riskinin Bulanık Mantık Yardımıyla Türkiye Genelinde Değerlendirilmesi”. Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mühendislik Dergisi 10/1 (March 1, 2019): 359-372. https://doi.org/10.24012/dumf.499660.

JAMA

1.Dabanlı İ. Kuraklık Riskinin Bulanık Mantık Yardımıyla Türkiye Genelinde Değerlendirilmesi. DUJE. 2019;10:359–372.

MLA

Dabanlı, İsmail. “Kuraklık Riskinin Bulanık Mantık Yardımıyla Türkiye Genelinde Değerlendirilmesi”. Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mühendislik Dergisi, vol. 10, no. 1, Mar. 2019, pp. 359-72, doi:10.24012/dumf.499660.

Vancouver

1.İsmail Dabanlı. Kuraklık Riskinin Bulanık Mantık Yardımıyla Türkiye Genelinde Değerlendirilmesi. DUJE. 2019 Mar. 1;10(1):359-72. doi:10.24012/dumf.499660

Cited By

DEĞİŞEN İKLİMDE AŞIRI HAVA OLAYLARININ İNSAN SAĞLIĞI ÜZERİNDE ÇOK BOYUTLU ETKİLERİ VE İKLİMSEL RİSKLERİN VEKTÖREL HASTALIKLAR ÖZELİNDE DEĞERLENDİRİLMESİ

Resilience

https://doi.org/10.32569/resilience.1170555

Determining the Overflow of Kalecik Basin Using Fuzzy SMRGT Method

Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mühendislik Dergisi

https://doi.org/10.24012/dumf.1576837