Teorik ve Pratik Bir İnceleme: Çeşitli Yönleriyle Mizah

Abstract

Güzel kavramının felsefesi olan estetik, bir estetik değer olarak komiği de inceler. Estetik tarafından komik, felsefi bakışla incelenir. Felsefi bakış, konusunu ya da nesnesini rasyonel, nesnel, eleştirel şekilde ele alır ve nesnesi hakkında tutarlı ve kapsamlı şeyler söyler. Bu makalede, komiğin mahiyetini saptamak denenmiş; ayrıca da onun işlevi ve etkileri araştırılmıştır. Komik basitçe, güldürme etkisine sahip olan şeydir. Bu tür şeyler de doğal olanlar ve oluşturulanlar şeklinde ikiye ayrılır. İnsanların oluşturduğu komik, mizaha karşılık gelir. Mizahi komik, komiklik unsurlarıyla oluşturulan, amacı güldürmek olan şey olarak tanımlanabilir. Komiklik unsurları, gülmeye yol açan mübalağa, saçmalık, tutarsızlık gibi unsurlardır. Komik şeyler bu gibi unsurların tek bir tanesiyle üretilebileceği gibi, birçoğuyla da üretilebilir. Eğer tek bir unsurla üretilirlerse, basit komik; birçok unsurla üretilirlerse, karmaşık komik söz konusu olacaktır. Felsefe tarihinde mizaha olumlu bakan filozoflar olduğu gibi, olumsuz bakan filozoflar da vardır. Platon, mizaha olumsuz bakanlara; John Dewey olumlu bakanlara örnek verilebilir. Aristoteles’te ise mizaha bu iki bakış da vardır.

Keywords

• Komik
• Mizah
• Gülme
• Espritüel
• Hiciv

Supporting Institution

Bu araştırma için herhangi bir dış finansman alınmamıştır.

Ethical Statement

Bu çalışma insan veya hayvan katılımcıları içermemektedir. Tüm prosedürler bilimsel ve etik ilkelere uygun olarak gerçekleştirilmiş olup, atıfta bulunulan tüm çalışmalar uygun şekilde kaynak gösterilmiştir.

Thanks

Yazar herhangi bir kişi veya kuruma teşekkür etmek istememektedir.

A Theoretical and Practical Examination: Humor in its Various Aspects

Abstract

Aesthetics, the philosophy of the concept of beauty, also examines the comic as an aesthetic value. Aesthetics examines the comic from a philosophical perspective. A philosophical perspective examines its subject or object rationally, objectively, and critically, and offers consistent and comprehensive insights into its object. This article attempts to determine the nature of humor, also explores its function and effects. Comics are simply those that have the effect of provoking laughter. These are further divided into two categories: natural and constructed. Human-created comics correspond to humor. Humorous comics can be defined as those created with comic elements, the purpose of which is to provoke laughter. Comic elements are elements such as exaggeration, absurdity, and inconsistency that elicit laughter. Comics can be produced with just one of these elements, or with multiple elements. If produced with a single element, it is called simple comics; if produced with multiple elements, it is called complex comics. Throughout the history of philosophy, there are philosophers who view humor positively, as well as those who view it negatively. Plato is an example of those who view humor negatively, and John Dewey a positive one. In Aristotle, there are both these views on humor.

Keywords

• Comic
• Humor
• Laugh
• Humorous
• Satire

References

1. Amir, L. B. (2014). Humor and the good life in modern philosophy: Shaftesbury, Hamann, Kierkegaard. State University of New York Press. https://doi.org/10.1515/9781438449388
2. Aristoteles. (1993). Poetika (İ. Tunalı, Çev.). Remzi Kitabevi.
3. Aristoteles. (1997). Nikomakhos'a etik (S. Babür, Çev.). Ayraç Yayınevi.
4. Aristoteles. (2004). Retorik (H. Doğan, Çev.). Yapı Kredi Yayınları.
5. Aristoteles. (2024). Metafizik (Y. Gurur Sev, Çev.). Ketebe Yayınları.
6. Baldick, C. (2001). The concise Oxford dictionary of literary terms. Oxford University Press.
7. Baudrillard, J. (1998). Kusursuz cinayet (N. Sevil, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
8. Bergson, H. (2019). Gülme: Komiğin anlamı üstüne deneme (Y. Avunç, Çev.). Ayrıntı Yayınları.

9. Crissman, P. (1942). The psychology of John Dewey. Psychological Review, 49(5), 441–462. https://doi.org/10.1037/h0057728
10. Descartes, R. (2013). Ruhun ihtirasları (M. Özdil, Çev.). Sayfa Yayınları.
11. Epiktetos. (1989). Düşünceler ve sohbetler (B. Toprak, Çev.). Millî Eğitim Basımevi.
12. Freud, S. (1974). Jokes and their relation to the unconscious (J. Strachey, Trans.). Penguin Books.
13. Gimbel, S. (2018). The philosophy of humor. The Great Courses.
14. Gürler, G. (2020). Ofansif mizah, toplumsal eşitsizlikler ve politik doğruculuk. İLEF Dergisi, 7(1), 137–166. https://doi.org/10.24955/ilef.736032
15. Güngör, E. (2018). Tek kitap halinde doktora, doçentlik, profesörlük tezleri. Yer-Su Yayınevi.
16. Hobbes, T. (2007). Leviathan (S. Lim, Çev.). Yapı Kredi Yayınları.
17. Shaftesbury, A. A. C. (1727). Characteristicks of men, manners, opinions, times (4th ed.).
18. Morreall, J. (2009). Comic relief: A comprehensive philosophy of humor. Wiley-Blackwell.
19. Plato. (1975). Philebus (J. C. B. Gosling, Trans.). Oxford University Press.
20. Rosenthal, F. (1997). Erken İslam'da mizah (A. Arslan, Çev.). İris Yayıncılık.
21. Safa, P. (2023). Yalnızız. Ötüken Neşriyat.
22. Sezen, Y. (2017). Sosyolojide temel bilgiler ve tartışmalar. M. Ü. İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları.
23. Schopenhauer, A. (2014). Mantıksal düşünme doktrini (E. Yıldırım, Çev.). Oda Yayınları.
24. Tunalı, İ. (2002). Estetik. Remzi Kitabevi.