PETRO-KİMYA ENDÜSTRİSİNE YÖNELİK ETKİNLİK ANALİZİ: DEA VE TOBİT MODEL UYGULAMAS

Öz

Petrokimya endüstrisi, Dünya ve Türkiye ekonomisi açısından büyük önem taşıyan endüstriler arası ileri bağlantısı yüksek olan sürükleyici bir endüstridir. Bu çalışmada Türkiye’de petrokimya alanında faaliyet gösteren POAŞ, PETKİM, TÜPRAŞ örneğinden hareketle endüstrinin etkinlik düzeyi Veri zarflama (DEA) analizi ve Malmquist Toplam Faktör Verimliliği (TFV) endeksi kullanarak hesaplanmıştır. Ayrıca etkinsizliğin kaynakları Tobit model analiziyle ortaya koyulmuştur. Elde edilen etkinlik sonuçlarına göre söz konusu endüstri de ölçeğe göre artan getiri (TFV endüstri ortalaması 1.018) olduğu görülmüştür. Teknik etkinlik düzeylerinden hareketle etkinsizliğin kaynakları tobit model ile analiz edildiğinde petrol fiyatlarındaki şokların ve 2008 küresel krizin endüstrinin etkinlik düzeyini olumsuz etkilediği görülmüştür. Etkinsizliğin kaynakları içersinde endüstriyi oluşturan firmaların monopol karakter taşımalarının da etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır

Anahtar Kelimeler

• Petrokimya, Etkinlik, DEA, Toplam Faktör Verimliliği (TFV), Tobit

EFFICIENCY ANALYSIS FOR PETROCHEMISTRY INDUSTRY: APLICATION OF DEA AND TOBIT MODEL

Abstract

The industry of petrochemistry is an entraining industry which represents a great importance for the World and the Turkish economy and has a higher connection among industries. In this study, with the inspection of POAŞ, PETKİM and TÜPRAŞ examples which are operating in Turkish petrochemistry industry, thelevel of efficiency is calculated with Data Envelopment Analysis (DEA) and Malmquist Total Factor Efficiency (TFV) index. Also, sources of inefficiency are shown with Tobit model analysis. According to the efficiency scores, there is a growing return to the scale (TFV industry mean is 1.018). With the consideration of technical efficiency, analyse of the sources of inefficiency with the Tobit model shows that shocks on oil price sand the 2008 global crysis negatively affected the efficiency level of the industry. Within the sources of inefficiency, the result has been reached that the monopolistic characters of firms which forms the industry is also affective

Keywords

• Petrochemistry, Efficiency, Data Envelopment Analysis (DEA), Total FactorEfficiency (TFV), Tobit