An Examination of Peer Bullying Behaviors in Preschool Children in Terms of Various Variables

Yıl 2025, Cilt: 1 Sayı: Özel Sayı 1 (Aile Yılı), 1 - 19, 30.12.2025

Cennet Uysal , Leyla Keskiner , Endam Düzyol Türk

Öz

In this study, it was aimed to examine peer bullying among children aged 36–72 months in terms of variables such as the child’s age, class size, teacher’s years of service, and type of school. The study was conducted using a cross-sectional survey model. The sample consisted of a total of 217 classrooms, including 117 from independent preschools affiliated with the Ministry of National Education and 100 from private schools. The Preschool Peer Bullying Scale: Teacher Form and a Demographic Information Form were used as data collection tools. Data were analyzed using the independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), and LSD tests. According to the results, while the physical and relational dimensions of peer bullying did not differ significantly by age, the verbal dimension showed significant differences depending on age. It was found that the physical-relational and verbal dimensions of bullying were more prevalent in classrooms with 15 or more students. Peer bullying in both the physical-relational and verbal dimensions was observed to be higher in classrooms of teachers with 11 or more years of service. Moreover, the physical-relational and verbal dimensions of peer bullying were found to be significantly more frequent in public schools compared to private schools. Based on these results, it is suggested that teachers be provided with training on the identification of and intervention in peer bullying, and that preventive measures be implemented in preschools.

Anahtar Kelimeler

Peer bullying , Physical bullying , Preschool , Teacher , Verbal bullying

Proje Numarası

1919B012317867

Okul Öncesi Dönem Çocuklarında Akran Zorbalığı Davranışlarının Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi

Öz

Bu çalışmada 36-72 aylık çocuklarda akran zorbalığını çocukların yaşı, sınıf mevcudu, öğretmenin hizmet süresi ve okul tipi değişkenleri açısından incelemek amaçlanmıştır. Çalışma kesitsel tarama modeli şeklinde yürütülmüştür. Örneklem, MEB’e bağlı bağımsız anaokullarında (117 sınıf) ve özel okullarında (100 sınıf) olmak üzere toplam 217 sınıftan oluşmaktadır. Çalışmada Okul Öncesi Akran Zorbalığı Ölçeği: Öğretmen Formu ve Demografik Bilgi Formu kullanılmıştır. Çalışmada bağımsız örneklemler için t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), LSD testleri kullanılarak analiz yapılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, akran zorbalığındaki fiziksel ve ilişkisel boyutlar yaşa göre anlamlı bir farklılık göstermezken, sözlü boyutun yaşla birlikte anlamlı farklılıklar gösterdiği belirlenmiştir. Zorbalığın fiziksel-ilişkisel ve sözlü boyutlarının sınıf mevcudunun 15 ve üzerinde olduğu sınıflarda daha fazla görüldüğü belirlenmiştir. Öğretmenin hizmet süresi 11 yıl ve üzerinde olan öğretmenlerin sınıflarında akran zorbalığının fiziksel-ilişkisel ve sözlü boyutlarının daha fazla görüldüğü sonucuna ulaşılmıştır. Akran zorbalığının fiziksel-ilişkisel ve sözlü boyutlarının devlet okullarında özel okullara göre anlamlı olarak daha fazla olduğu tespit edilmiştir. Bu sonuçlar doğrultusunda, öğretmenlere akran zorbalığının tespiti ve müdahale yöntemleri konusunda eğitimler verilmek ile beraber anaokullarında önleyici düzenlemeler yapılabilir.

Anahtar Kelimeler

Akran zorbalığı , Fiziksel zorbalık , Okul öncesi dönem , Öğretmen , Sözlü zorbalık”.

Destekleyen Kurum

TÜBİTAK

Proje Numarası

1919B012317867

Teşekkür

Bu çalışma TÜBİTAK 2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı kapsamında desteklenen 1919B012317867 sayılı projeden üretilmiştir.

Kaynakça

• Akduman, G. G. (2012). Okul öncesi dönemde akran zorbalığının incelenmesi. Journal of Society & Social Work, 23(1).
• Akduman, G. G. ve Özaslan, H. (2018). Okul öncesi dönem çocukların akran zorbalığına maruz kalma durumları ile duygularını yönetme becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Conference Indexing System. 1-8.
• Akpunne, B. (2019). Classroom size as a predictor of bullying behaviour among secondary school adolescents in Nigeria. Asian Journal of Education and Social Studies, 3(4), 1-9.
• Avcı, D., Selçuk, K. T. ve Kaynak, S. (2019). Okul öncesi dönemdeki çocukların akran ilişkileri ve belirleyicileri. Güncel Pediatri, 17(1), 17-33. https://doi.org/10.32941/pediatri.544465
• Balcı, A. ve Kishalı, Z. (2024). Okul Öncesi Dönemde Akran Zorbalığı: Okul Öncesi Öğretmenlerinin Görüşleri Üzerine Bir İnceleme. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(42), 1954-1985. https://doi.org/10.35675/befdergi.1385238
• Barnett, W. S. (2008). Preschool education and its lasting effects: Research and policy implications.
• Battelle for Kids. (2019). 21st Century Learning for Early Childhood Guide. https://www.battelleforkids.org/wp-content/uploads/2023/11/P21EarlyChildhoodGuide.pdf
• Besnili Z. N. (2019). Okul öncesi akran zorbalığı ölçeği öğretmen formu: bir ölçek geliştirme çalışması [Yüksek lisans tezi, Gaziantep Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi (Tez No: 544009).
• Besnili, Z. N. ve Tanrıkulu, I. (2021). Development and validation of the preschool peer bullying scale-teacher form. Journal of Psychologists and Counsellors in Schools, 31(1), 46-62. https://doi.org/10.1017/jgc.2021.1
• Bjereld, Y., Augustine, L. ve Thornberg, R. (2020). Measuring the prevalence of peer bullying victimization: Review of studies from Sweden during 1993–2017. Children and youth services review, 119, 105528. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2020.105528
• Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2019). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.
• Christiana, E., Hidayah, N., Lasan, B.B., Hambali, I. M. ve Nor, M. M. (2007) Emotional regulation skills to reduce bullying behavior of junior high school students. Turkish Journal of Physiotherapy and Rehabilitation, 32(3), 17971-17978.
• Çabuk, H. (2024). Okulöncesi eğitim kurumlarının yönetiminde yaşanan sorunlar [Tezsiz yüksek lisans programı projesi, Pamukkale Üniversitesi].
• Demir, M. K. ve Çakır, S. A. (2019). Sınıf mevcudunun 2005 Öğretim Programları’nın başarısına etkisi. The Journal of Academic Social Science Studies, 6(2), 313-328.
• Douvlos, C. (2019). Bullying in preschool children. Psychological Thought, 12(1).
• Erbay, E. (2008). Okul öncesi eğitim alan ve almayan ilköğretim birinci sınıf öğrencilerinin sosyal becerilere sahip olma düzeyleri [Yüksek lisans tezi, Pamukkale Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi (Tez No: 226362).
• Erten, H. (2012). Okul öncesi eğitime devam eden 5-6 yaş çocuklarının sosyal beceri, akran ilişkileri ve okula uyum düzeyleri arasındaki ilişkilerin izlenmesi [Yüksek lisans tezi, Pamukkale Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi (Tez No: 322435).
• Garaigordobil Landazabal, M. T. ve Machimbarrena Garagorri, J. M. (2017). Stress, competence, and parental educational styles in victims and aggressors of bullying and cyberbullying. Psicothema, 29(3), 335-340. https://doi.org/10.7334/psicothema2016.258
• Garandeau, C. F., Yanagida, T., Vermande, M. M., Strohmeier, D. ve Salmivalli, C. (2019). Classroom size and the prevalence of bullying and victimization: testing three explanations for the negative association. Frontiers in psychology, 10, 2125. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2019.02125
• García, J. L., Heckman, J. J., & Ronda, V. (2023). The lasting effects of early-childhood education on promoting the skills and social mobility of disadvantaged African Americans and their children. Journal of Political Economy, 131(6), 1477-1506.
• Gökkaya, F. ve Tekinsav Sütcü, S. (2020). Akran zorbalığının ortaokul öğrencileri arasındaki yaygınlığının incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 35(1), 40-54. https://doi.org/10.16986/HUJE.2018042225
• Guglielmi, D., Panari, C. ve Simbula, S. (2012). The determinants of teachers’ well-being: The mediating role of mental fatigue. European Journal of Mental Health, 7(2), 204-220.
• Gülay Ogelman, H. ve Erten Sarıkaya, H. (2014). 5-6 yaş çocukların sosyal beceri, akran ilişkileri ve okula uyum düzeyleri ile kardeş değişkenleri arasındaki ilişkiler. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi, (41), 0-11.
• Gülay Ogelman, H. ve Erten Sarıkaya, H. (2016). Beş yaş çocuklarının akran şiddetine maruz kalma ve akran şiddetini uygulama düzeylerinin izlenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(37), 187-203.
• Gülay, H. (2009). Okul öncesi dönemde akran ilişkiler. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(22), 82-93.
• Gülay, H. (2011). 5-6 yaş grubu çocuklarda okula uyum ve akran ilişkileri. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 10(36), 1-10.
• Gün, R. Ş. ve Gültekin Akduman, G. (2022). Okul öncesi çocuklarının psikolojik sağlamlıklarının akran zorbalığı davranışları ile ilişkisi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 20(1), 107-123. https://doi.org/10.37217/tebd.1019516
• Gürhan, N. (2017). Her yönü ile akran zorbalığı. Turkiye Klinikleri J Psychiatr Nurs-Special Topics, 3(2), 175-81.
• Hosokawa, R., Matsumoto, Y., Nishida, C., Funato, K., & Mitani, A. (2024). Enhancing social-emotional skills in early childhood: intervention study on the effectiveness of social and emotional learning. BMC psychology, 12(1), 761. https://doi.org/10.1186/s40359-024-02280-w
• İkiz, S. ve Öztürk Samur, A. (2016). Okul öncesi dönem çocuklarında fiziksel ve ilişkisel saldırganlığın ebeveyn tutumları açısından incelenmesi. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 13(35), 159-175.
• Karasar, N. (2009). Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Nobel Yayınları.
• Kendrick, A. ve Tay, M. K. (2023). Influence of number of years of service on educational workers’ compassion fatigue and burnout: A comparative analysis. The International Journal of Health, Wellness and Society, 14(1), 113. https://doi.org/10.18848/2156-8960/CGP/v14i01/113-128
• Kök, M., Tuğluk, M. N. ve Bay, E. (2005). Okul öncesi eğitimin öğrencilerin gelişim özellikleri üzerindeki etkisinin incelenmesi. Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, 0(11), 294-303.
• Kucaba, K., & Monks, C. P. (2022). Peer relations and friendships in early childhood: The association with peer victimization. Aggressive behavior, 48(4), 431-442.
• Lucas Molina, B., Quintanilla, L., Sarmento-Henrique, R., Martín Babarro, J. ve Giménez Dasí, M. (2020). The relationship between emotion regulation and emotion knowledge in preschoolers: A longitudinal study. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(16), 5726. https://doi.org/10.3390/ijerph17165726
• Mahady Wilton, M. M., Craig, W. M. ve Pepler, D. J. (2000). Emotional regulation and display in classroom victims of bullying: Characteristic expressions of affect, coping styles and relevant contextual factors. Social Development, 9(2), 226-245. https://doi.org/10.1111/1467-9507.00121
• McGoey, K. M., Aberson, A., Green, B. ve Bandi Stewart, S. (2023). Building foundations for friendship: Preventing bullying behavior in preschool. Perspectives on Early Childhood Psychology and Education, 7(1), 9. https://doi.org/10.58948/2834-8257.1038
• MEB. (2024a). Okul Öncesi Eğitim Programı. Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanlığı. https://tegm.meb.gov.tr/dosya/okuloncesi/guncellenenokuloncesiegitimprogrami.pdf
• Milli Eğitim Bakanlığı (2022). 2022 İcraatlarından 2023 Hedeflerine Eğitimde Türkiye Yüzyılı. https://www.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2022_12/26102600_Egitimde_Turkiye_Yuzyili.pdf
• Millî Eğitim Bakanlığı. (2024b). Okul Öncesi Eğitim Programı Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli. https://tegm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2024_09/20104013_2024programokuloncesionayli.pdf
• Mobarki, A. A. S., Morsi, N. M. A., & Hamouda, G. M. (2020). Teachers’ perception regarding bullying behavior in elementary schools at Jizan City. Int J Novel Res Healthc Nurs, 7(1), 742-752.
• Olweus, D. (1993). Bullying at school: What we know and what we can do. Blackwell Publishing.
• Özdemir, E. S. ve Özyürek, A. (2023). Okul öncesi çocuklarda zorba-kurban davranışları ve sosyal beceriler arasındaki ilişkinin incelenmesi. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 23(58), 157-177. https://doi.org/10.21560/spcd.vi.1076782
• Özdemir, O., Özdemir, P. G., Kadak, M. T. ve Nasıroğlu, S. (2012). Kişilik gelişimi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 4(4), 566-589.
• Promma, W., Imjai, N., Usman, B., & Aujirapongpan, S. (2025). The influence of AI literacy on complex problem-solving skills through systematic thinking skills and intuition thinking skills: An empirical study in Thai gen Z accounting students. Computers and Education: Artificial Intelligence, 8, 100382. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2025.100382
• Salmivalli, C. (2002). Is there an age decline in victimization by peers at school? Educational Research, 44(3), 269–277. https://doi.org/10.1080/00131880210135331
• Seals, D. ve Young, J. (2003). Bullying and victimization prevalence and relationship to gender, grade level, ethnicity, self-esteem, and depression. Adolescence, 38(152), 735-747.
• Smith, P. K., Cowie, H. ve Blades, M. (2005). Understanding Children’s Development. Blackwell Publishing.
• Sulak, S. E. ve Altuntaş, Z. (2022). İlkokullarda yaşanan akran zorbalığının sınıf öğretmenlerinin görüşleri doğrultusunda incelenmesi. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(2), 128-143. https://doi.org/10.53629/sakaefd.1058580
• Süzük, E. ve Akıncı, T. (2022). Lise öğrencilerinin akran zorbalığına maruz kalma düzeylerini yordayan değişkenlerin incelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(1), 62-79. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2022..-819947
• Şahin, M., Demirağ, S., ve Aykaç, F. (2009). Ana sınıfı öğretmenlerinin akran zorbalığı ile ilgili algıları. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17, 1-16.
• Şen, R. ve Köse, A. (2024). Okul öncesi ve sınıf öğretmenlerinin psikolojik sağlamlık düzeylerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 11(21), 80-101. https://doi.org/10.29129/inujgse.1404131
• Tabachnick, B. G. ve Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics. Pearson.
• Tanrıkulu, İ., Kandemir Özdinç, N. ve Besnili, Z. N. (2021). Okul öncesi dönemde akran zorbalığı ve okul yapısı ile ilgili değişkenlerin incelenmesi. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(3), 857-873. https://doi.org/10.17556/erziefd.875930
• Tercan, H. ve Demircioğlu, H. (2019). Okul öncesi öğretmenlerinin çocukların istenmeyen davranışlarına yönelik görüşlerinin incelenmesi. Hacettepe University Faculty of Health Sciences Journal, 6(2), 151-177. https://doi.org/10.21020/husbfd.541788
• Ural, G., Gültekin Akduman, G. ve Şepitci Sarıbaş, M. (2022). Okul öncesi çocuklarının akran zorbalığına maruz kalma düzeylerinin bazı değişkenlere göre incelenmesi. Kalem Uluslararası Eğitim ve İnsan Bilimleri Dergisi, 12(1), 313-337. https://doi.org/10.23863/kalem.2022.231
• Uysal, H. ve Dinçer, Ç. (2012). Okul öncesi dönemde akran zorbalığı. Journal of Theoretical Educational Science, 5(4), 468-483.
• Uysal, H. ve Dinçer, Ç. (2013). Okul öncesi dönemde karşılaşılan fiziksel ve ilişkisel saldırganlığın bazı değişkenler açısından incelenmesi. Eğitim ve Bilim, 38(169).
• Yaşar, M. C. ve Aral, N. (2010). Yaratıcı düşünme becerilerinde okul öncesi eğitimin etkisi. Kuramsal Eğitimbilim Dergisi, 3(2), 201-209.
• Yeşilyurt, E. ve Çankaya, İ. (2008). Sınıf yönetimi açısından öğretmen niteliklerinin belirlenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 7(23), 274-295.
• Yurtal, F. ve Yaşar, M. (2018). Öğretmenlerin sınıf yönetimi profillerine göre sınıflarında görülen akran zorbalığı. SDU International Journal of Educational Studies, 5(2), 64-75.
• Zengin, U. (2018). Üniversite Öğrencileri Arasında Siber Mağduriyet ve Zorbalık. Pamukkale Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2(10).