CEZA ADALETİ SİSTEMİNE YENİ BİR YAKLAŞIM: TAMAMLAYICI BİR SİSTEM OLARAK “ONARICI ADALET” MEKANİZMASI

Abstract

Bu çalışmanın temel amacı onarıcı adalet anlayışının geleneksel ceza adaleti sistemine yeni bir yaklaşım olarak ortaya çıkışını ve bu sistemi tamamlayıcı bir disiplin olduğunu sistemler arası bir mukayese ile ortaya koymaktır. Bu çerçevede, onarıcı adaletin geçirdiği tarihsel süreç, tanımı, düşünce yapısı, uygulanan modelleri, temel ilke ve hedefleri eleştirel ve mukayeseli bir bakış açısıyla ele alınacaktır.

Keywords

• Onarıcı adalet
• yeniden bütünleştirici kınama
• mağdur-fail arabuluculuğu
• geleneksel ceza adaleti
• zararın onarılması

A NEW APPROACH TO CRIMINAL JUSTICE SYSTEM: “RESTORATIVE JUSTICE” MECHANISM AS A SUBSIDIARY SYSTEM

Abstract

The main aim of this study is to reveal the emergence of restorative justice as a new approach to conventional criminal justice and a supplementary discipline for this system with a comparative intersystem. In this context, restorative justice will be discussed within a critical and comparative point of view dealing with historical process, definition, mentality, applied modals, the main principles and aims of it.

References

1. AKTAŞ, Sururi; Hayek'in Hukuk ve Adalet Teorisi, Liberte Yayınları 2011.
2. ARTUK, Mehmet Emin / GÖKCEN, Ahmet / YENİDÜNYA, Caner; Ceza Hukuku Genel Hükümler, Adalet Yayınevi, 8. Baskı, Ankara, 2014.
3. BAYTAZ, Abdullah Batuhan, "Onarıcı Adalete Genel Bir Bakış", İÜHFM C. LXXI, S. 1, 2013, s. 117-130.
4. BRAİTHWAİTE, John; "Restorative Justice: Assessing Optimistic and Pessimistic Accounts", Crime and Justice, Vol. 25 (1999), s.1-27.
5. BRAİTHWAİTE, John; "Shame and Criminal Justice", Canadian Journal of Criminology, July 2000, s. 281-298.
6. BRAİTHWAİTE, John; "Settings Standards for Restorative Justice", The Centre for Crime and Ustice Studies, 42: 2002, s. 563-577.
7. CARDER, Kenneth L. "Resources for Restorative Justice", Center for Christian Ethics, 2012, s. 89-93.
8. ÇEBİ, Sezgin Seymen, Sosyal Adalet Tarihsel ve Kuramsal Bir Bakış, XII Levha yayınları, 1. Baskı, İstanbul, Ekim 2012, s. 27.

9. ÇELİK, Özlem/TOKDEMİR, Sercan; "Kamu Davası ve Toplumsal Algılar", Prof. Dr. Feridun Yenisey’e Armağan, Beta Yayınları, Cilt I, Ekim 2014, İstanbul.
10. ESENER, Turhan; Hukuka Giriş, 11. Baskı, Vedat Kitapçılık, İstanbul, Ocak 2015.
11. GAUDREAULT, Arlene; "The Limits of Restorative Justice”, Proceedings of the Symposium of the École Nationale De La Magistrature, Paris: Édition Dalloz. Leído en http://www. victimsweek. gc. ca/pub/arlg_1. html, 2005, s. 1-10.
12. GAVRİELİDES, Theo; "Restorative Justice Theory and Practice: Addressing the Discrepancy", European Institute for Crime Prevention and Control, affiliated with the United Nations (HEUNI) Part 2007, s. 29-36 & 52-80.
13. GÖKPINAR, Mahmut; “Adalet Teorileri Perspektifinden 1982 Anayasamız", TBB Dergisi, Sayı: 77, 2008, s. 214-235.
14. GÜRİZ, Adnan; Hukuk Felsefesi, 11. Baskı, Ankara 2015.
15. GÜRİZ, Adnan; “Adalet Kavramı”, s. 13. Makale için bkz.http://www.anayasa.gov.tr/files/pdf/anayasa_yargisi/anyarg7/adnan.pdf Erişim tarihi: 29.04.2015, s. 14.
16. HASCALL, Susan C. ; “Restorative Justice in Islam: Should Qisas Be Considered a Form of Restorative Justice”, Berkeley J. Middle E. & Islamic Law, 4: 35, s. 35-78.
17. HUNSBERGER, Adam,"Restorative Justice in Theory," Undergraduate Transitional Justice Review: Vol. 2013 (4) : Issuse: 1, Article 2, s. 2-18. http://ir.lib.uwo.ca/undergradtjr/vol4/iss1/2.
18. HOYLE, Carolyn, "Policing and Restorative Justice", in G. Johnstone, and D. Van Ness (eds), Handbook of Restorative Justice, Cullompton, Devon: Willan Publishing, Chapter 16: s. 292-311.
19. HUDSON, Barbara; "Restorative Justice and Gendered Violence: Diversion or Effective Justice?" British Journal of Criminology, 2002, 42: 3, s. 616-634.
20. KAPLAN, Mahmut; “Onarıcı Adalet ve Türk Hukukuna Yansımaları”, Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 5, Sayı: 1, Haziran 2005, s. 59-86.
21. KARACELİ, Süleyman; "Ailede Adalet Eğitimi", The Journal of Academic Social Science Studies, Volume: 6, Issue: 8, October 2013, s. 253-278.
22. KAŞIKARA, Mustafa Serhat; “Ceza Adaleti Açısından Hukuk Felsefesinin Yeri: Neyi Koruyoruz? Nasıl Koruyoruz?”, Antalya 2012, Umut Vakfı-1993, s.1-17.Makale için bkz. http://www.umut.org.tr/ Upload/Document/ document_11%20Ekim-III-3.pdf , Erişim tarihi: 19.04.2015.
23. LİEBMANN, Marian; Restorative Justice, How It Works, Jessica Kngsley Publishing, Londra, 2007.
24. MAXWELL, Gabrielle / MORRİS, Allison; "Restorative Justice and Reconviction, Contemporary Justice" Review: Issues in Criminal, Social, and Restorative Justice, 2002, 5: 2, s. 33-146
25. MCANALLEN, Martin; "Restorative Justice: Its Potential", Child Care in Practice, 1999, 5: 4, s. 361-364.
26. MCCOLD, Paul; "What is the Role of Community in Restorative Justice Theory and Practice," Critical issues in Restorative Justice: 2004, s. 155-172, bkz. H. Zehr and B.Toews (eds), Critical Issues in Restorative Justice, Cullompton, Devon: Willian Publishing.
27. MENKEL-MEADOW, Carrie; "Restorative Justice: What is It and Does It Work?", The Annual Review of Law and Social Science, 2007, 3: s. 161-187.
28. ÖKTEM, Niyazi / TÜRKBAĞ, Ahmet Ulvi; Felsefe, Sosyoloji ve Devlet, Der Yayınları, Altıncı Basım, İstanbul 2014.
29. ÖZBEK, Mustafa Serdar; "Çağdaş Ceza Adaleti Sistemlerinde Alternatif Çözüm Arayışları ve Arabuluculuk Uygulaması", s. 16-183. Bkz. https://www.google.comtr/search?q=Mustafa+Serdar Erişim tarihi: 02.05.2015.
30. ÖZYİĞİT, Özlem Ayata; "Türkiye’de Uzlaşma Kurumunun Yasal Çerçevesinin ve Uygulamasının Onarıcı Adalet Prensipleri ile Değerlendirilmesi", (Yüksek lisans Tezi, Danışman: Galma Jahic), İstanbul Bilgi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Hukuk Yüksek Lisans Programı (İnsan Hakları Hukuku), 2009.
31. PAVLİCH, George; “What are the Dangers as well as the Promises of Community Involvement?” Critical Issues in Restorative Justice: 2004, s. 173-18, in H. Zehr and B. Toews (eds), Critical Issues in Restorative Justice, CullomptonDevon: Willian Publishing.
32. PELİKAN, Cristia; “Onarıcı Adalet Üzerine”, bkz Onarıcı Adalet, Mağdur Fail Arabuluculuğu ve Uzlaşma Uygulamaları: Türkiye ve Avrupa Bakışı (Derleyenler: Galma Jahic ve Burcu Yeşiladalı), 1. Baskı İstanbul, Ekim 2008.
33. RADALET, Mizhael L. / BORG, Marian J. ; "Comment on Umbreit and Vos: Retributive Versus Restorative Justice", Homocide Studies, 2000, 4: 8, s. 88-92.
34. RAWLS , John; A Theory of Justice, Oxford University Press, s. 3.
35. SELÇUK, Sami; Adalet ve Yaşayan Hukuk, İmge Kitapevi Yayınları, 1. Baskı, Ağustos 2009.
36. SCHMİDTZ, David,; Adaletin Unsurları, (Çeviren: Hayrettin Özler), Liberte Yayınları, 1. Baskı, Mayıs 2010.
37. SHERMAN, Lawrence W / STRANG, Heather; "Delil Temelli Hüküm Olarak Onarıcı Adalet", CHKD, Cilt: 2, Sayı: 1-2, (Çeviren: Elif BEKAR CANPOLAT), 2014, s. 281-321.
38. STRANG, Heather / SHERMAN, Lawrence W. ; "Repairing the Harm: Victims and Restorative Justice", Utah Law Review, 2003: 15, s. 15-42.
39. TOKDEMİR, Sercan; "Honor Crimes in Turkey: Rethinking Honour Killings and Reconstructing the Community Using Restorative Justice System", Law and Justice Review, 2013, (4): 2, s. 257-275.
40. ULUDAĞ; Şener; "Onarıcı ve Cezalandırıcı Adalet: Paradigma Değişikliğini Tetikleyen Şartlar", Polis Bilimleri Dergisi Cilt:13 (4), 2011, s. 127-151.
41. UMBREİT, Mark S. ; "Reply to Radelet and Borg", Homocide Studies, 2000, 4: 93, s. 93-97.
42. UMBREİT, Mark. S. / VOS, Betty; "Homicide Survivors Meet the Offender Prior to Execution Restorative Justice through Dialogue", Homicide Studies, 2000, 4 (1): s. 63-87.
43. UMBREİT, Mark S. / VOS, Bety / COATES, Robert B. / LİGHTFOOT, Elizabeth, "Restorative Justice in the Twenty-first Century: A Social Movement Full of Opportunities And Pitfalls", Marquette Law Revıew, 89: 251, s. 251-304.
44. VECCHİO, Giorgio Del, “Adalet ve Hukuk”, (Çeviren: Ş.T.), Eser için bkz. Hukuk Felsefesi ve Sosyolojisi Arşivi, 1. KİTAP, (Hazırlayan: Hayrettin Ökçesiz), İstanbul Barosu Yayınları, İstanbul, 2006.
45. VAN NESS, Daniel W; "Prisons and Restorative Justice", in G. Johnstone, and D.Van Ness (eds), Handbook of Restorative Justice, Cullompton, Devon: Willan Publishing, Chapter 17: s. 312-324.
46. VAN NESS, Daniel / MORRİS, Allison / MAXWELL, Gabrielle; "Introducing Restorative Justice", s. 3-16 in MORRİS, Allison / MAXWELL Gabrielle, Restorative Justice for Juveniles (Conferencing, Mediation and Circles), Hart Publishing, Oxford and Portland, Oregon, 2001, s. 4-5.
47. WALTERS, Mark / HOYLE, Carolyn; “Healing Harms and Engendering Tolerance: The Promise of Restorative Justice for Hate Crime” (From Hate Crime: Concepts, Policy, Future Directions, s. 228-248, 2010, Neil Chakraborti, ed.-See NCJ-232732).
48. WHEELDON, Johannes; "Finding Common Ground: Restorative Justice and Its Theoretical Construction (s)", Contemporary Justice Review, 2009, 12: 1, s. 91-100.
49. ZEHR, Howard. / MİKA, Harry; Fundamental Concepts of Restorative Justice”, Contemporary Justice Review 1998, 1: s. 47-55.
50. http://www.arabulucu.com/cocuk-genclik-akran-arabuluculuk/cocuk-adalet-sisteminde-onarici-adalet-anlayisi-ve-cocuk-arabuluculugu Erişim tarihi: 26.02.2015.
51. http://www.arabulucu.com/cocuk-genclik-akran-arabuluculuk/cocuk-adalet-sisteminde-onarici-adalet-anlayisi-ve-cocuk-arabuluculugu Erişim tarihi: 26.02.2015.
52. Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin Ceza Meselelerinde Arabuluculuk konulu R (99)19 sayılı Tavsiye Kararı. Tavsiye kararı için bkz. http://ankaratahkim.com/R%20(99)%2019%20SAYILI%20 TAVSIYE%20 KARARI.pdf. Erişim tarihi: 07.04.2017.
53. Suçun Önlenmesi ve Faillere Yapılacak Muamele konulu 11. Birleşmiş Milletler Kongresi Bangkok Deklarasyonu, 18-25 Nisan 2005. Thailand. https://www.unodc.org/documents/justice-and-prisonreform/restorative _justice_HB_new.pdf. Erişim tarihi: 07.04.2017.
54. 26 Temmuz 2007 tarihli Ceza Muhakemesi Kanunu’na Göre Uzlaştırmanın Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik. Yönetmelik için bkz. http://eski.barobirlik.org.tr/calisma/haberler/belgeler/cmkyon_070726.aspx. Erişim tarihi: 07.04.2017.
55. Retributive Justice kavramı için bkz. https://en.oxforddictionaries.com/ definition/retributive_justice. Erişim tarihi: 10.04.2017.
56. Restorative Justice kavramı için bkz. https://en.oxforddictionaries.com/ definition/restorative_justice. Erişim tarihi: 10.04.2017.