EKONOMİK KRİZ DÖNEMLERİNDE İŞLETMELERİN PERFORMANS ETKİNLİK İNCLEMESİ: BİST’TE BİR ARAŞTIRMA

Halis Koçak; Mustafa Kısakürek; Adem Babacan

doi:10.46482/ebyuiibfdergi.1300289

EKONOMİK KRİZ DÖNEMLERİNDE İŞLETMELERİN PERFORMANS ETKİNLİK İNCLEMESİ: BİST’TE BİR ARAŞTIRMA

Öz

Türkiye’de 2001 ve 2008 yıllarında yaşanan ekonomik krizler iki farklı dönem olarak çalışmada ele alınmıştır. Her dönem kriz öncesi ve kriz sonrası olmak üzere üç yıllık incelemeye alınan işletmelerin finansal oranlarının yer aldığı kümelerden oluşmaktadır. Böylece krizin işletmeleri nasıl etkilediği karşılaştırılmalı olarak ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu çalışmada BİST’te 2001 yılında işlem gören ve finansal tablolarına ulaşılan tekstil işletmelerinin finansal verileri kullanılmıştır. 2001 ve 2008 ekonomik kriz yıllarında işletmelerin performansları ve etkinlikleri ölçülmeye çalışılmıştır. Söz konusu yıllarda Çok Kriterli Karar Verme yöntemlerinden SWARA yöntemi ile finans uzmanlarınca seçilen mali oranlarla belirlenen kriterler ağırlıklandırılmış, TOPSIS yöntemi ile işletmelerin performans sıralaması yapılmıştır. Daha sonra temel Veri Zarflama Analizi yöntemlerinden CCR tekniği ile işletmelerin etkinlik sıralaması yapılmıştır. Araştırma sonucunda, seçilmiş tekstil işletmelerinin etkinlik ve performans değerlerinin birbirine paralel olduğu tespit edilmiştir. Ekonomik kriz dönemleri tekstil işletmelerini olumsuz etkilemiş ancak bu işletmelerin finansal açıdan hızlıca toparlandıkları görülmüştür. İşletme etkinliklerini olumsuz etkileyen kriterler belirlenerek bunların düzeltilebilmesi için öneriler bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

YOK

Proje Numarası

YOK

Teşekkür

YOK

Kaynakça

ALANTAR, D. (2008). “Küresel Finansal Kriz: Nedenleri ve Sonuçları Üzerine Bir Değerlendirme”, Maliye Finans Yazıları, Sayı: 81.
ARI, A., ÖZKESKİN N., “Türkiye’deki Bankacılık Krizlerinin Nedenleri:Ekonometrik Bir Yaklaşım”, Finans Politik & EkonomikYorumlar Dergisi, Cilt: 53, Sayı: 622, 2016, s.45-60.
ARSLAN, Ö. (2019). “Mali Oranların İşletmelerin Etkinlikleri Üzerindeki Etkilerinin VZA Yöntemiyle Analizi: Bist Dokuma Giyim Eşyası Ve Deri Sektörü Üzerinde Bir Uygulama”, İşletme Araştırmaları Dergisi, 11(2), 1079-1091.
AVCI, T. & ÇINAROĞLU, E. (2018). “AHP temelli TOPSIS Yaklaşimi İle Havayolu İşletmelerinin Finansal Performans Değerlemesi”, Cumhuriyet Üniversitesi İİBF Dergisi, 19(1), 316-335.
AYDEMİR, İ., (2010), “2008 Krizinin Uşak Tekstil Sektörüne Etkilerinin İncelenmesi (Üretim - Maliyet - Fiyatlandırma Ve İhracat Süreçleri Açısından)”, İnönü Üniv. E-kitap Diğ. Y. Koleksiyonu
BABACAN, A., KARTAL, M. ve BİRCAN, H. (2007), “Cumhuriyet Üniversitesi’nin Etkinliğinin Kamu Üniversiteleri ile Karşılaştırılması: Bir VZA Tekniği Uygulaması”, C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 8, Sayı: 2, ss.97-114
BALMUMCU, Ö., ve Süslü, B., (2017). “Para Politikası Açısından Türkiye’de 2001 ve 2008 Kriz Deneyimleri”. Finans Politik & Ekonomik Yorumlar Cilt: 54
BASHİMOV, G. (2017) “Türk Tekstil ve Hazır Giyim Sektörünün Uluslararası Rekabet Gücü: ASEAN-5 Ülkeleri ile Karşılaştırmalı Analiz” Adnan Menderes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt: 4, Sayı: 2 (Sf. 1-15)

BÜKEY, A. M. (2020) “Türkiye’de Ekonomik Krizler ve Gelir Dağılımı:1994, 2001 ve 2008 Krizleri Tecrübesi” İKSAD yayınları, Ankara, Mayıs 2020
ÇOLAK, Ö.F., AKTAŞ, A. (2010). “Makro Ekonomik Göstergelerin Yorumlanması”, 2. Baskı. Ankara: Efil Yayınevi. Aktaran B. DARICI, F. M. ÖCAL, M. C. OKYAR. Ankara, Nobel Yayınevi.
DARJİ, I. S., & DAHİYA, S. (2023). “Financial Performance Of The Textile İndustry İn INDİA: The Case Of Haryana”, Research Journal of Textile and Apparel, 27(1), 36-53.
DAYI, F. ve ÇİLESİZ, A. (2022). ” BİST’te Kayıtlı Tekstil, Giyim Eşyası ve Deri Sektöründe Faaliyet Gösteren İşletmelerin Finansal Performanslarının BWM Tabanlı TOPSIS Yöntemi ile Değerlendirilmesi”, MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, Cilt:11, Yıl:2022, Sayı:1
DEMİRCAN, C., (2018) “2001 ve 2008 Ekonomik Krizlerinde Türkiye’nin Kriz Yönetim Uygulamaları ve Karşılaştırması” İstanbul Gelişim Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ekonomi ve Finans ABD. Yüksek Lisans Tezi, S:19
EĞİLMEZ, M. (2009). “Küresel Finans Krizi Piyasa Sisteminin Eleştirisi”, 5. Baskı. İstanbul: Remzi Kitabevi.
EZİN, Y. (2022). “Tekstil Sektörünün Oran Analizi Ve Topsis Yöntemi İle Değerlendirilmesi”, Kafkas Universitesi İ.İ.B.F. Dergisi, 13(25), 213-243.
FARES, N. and LLORET, J. (2022). “An İntegrated Swot-Ahp-Fuzzy Topsıs Approach For Maturity Management Following The Covıd-19 Outbreak: Lessons Learned From Fast Fashion”, Journal of Global Operations and Strategic Sourcing Vol. 15 No. 4, 2022 pp. 510-533
GÖÇER, İ. (2013). Küresel Ekonomik Krizin Etkileri: Panel Veri Analizi. http://sbe. balikesir.edu.tr/dergi/edergi/c16s29/makale/163-188.
GÜRKAN, A., (2005) “1994 ve 2001 Yılı Krizlerinin Tekstil ve Tekstil Ürünleri Sektörüne Etkilerinin Oran Analizi Yardımıyla İncelenmesi”, Uzmanlık Yeterlilik Tezi, TC Merkez Bankası İstatistik Genel Müdürlüğü, Ankara, Ekim 2005
IŞILDAK, M. S. (2018). “Bist’de Dokuma, Giyim Eşyası ve Deri İşletmelerinin TOPSIS Yöntemi ile Finansal Performans Analizi”, Dicle Üniversitesi, İİBF Dergisi, Cilt: 8, Sayı:16, s.116-130.
JASWAL, S., CHOWDHARY, M. (2016) “Sustainability Challenges Faced By The Indian Textile Industry – Policy Implications”, IOSR Journal Of Humanities And Social Science (IOSR-JHSS) Volume 21, Issue 6, Ver. 3 (June. 2016) PP 70-81
KARABULUT, R. ve SOLAK, B., (2012) “Finansal Sistemin Küreselleşme Serüveni”, Turgut Özal Uluslararası Ekonomi ve Siyaset Kong.-2, Küresel Değişim ve Demokratikleşme, Malatya, s. 1083
KARAÇOR, Z., Konya, S., Karaer., (2017). 2008 Küresel Ekonomik Krizinin Türkiye Ekonomisine Etkileri: 2001 Krizi İle Bir Karşılaştırma. https://atif.sobiad.com/index.jsp? Erişim tarihi: 24/09/2020
KARAHAN, M. ve ÖZDURAN, M. (2012). 2008 Küresel Krizi Sonrası Dönemde Tekstil Sektörünün Mali Oranlar Yöntemiyle Finansal Durum Analizi. SÜ İİBF Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, S: 217-239
KILINÇ, Z. ve KONUŞKAN, A. (2022). “Veri Zarflama Analizi Yöntemiyle Bıst Sürdürülebilirlik Endeksindeki İşletmelerin Etkinliklerinin Ölçülmesi”, Journal of Public Economy and Public Financial Management Cilt: 2 Sayı: 1 Ağustos 2022 s:31-40
KİBRİTCİOĞLU, A. (2009). “Türkiye’de Ekonomik Krizler ve Hükümetler, 1969-2001” Yeni Türkiye Dergisi Ekonomik Kriz Özel Sayısı, Ankara 2001
MUGHAL, S. L. (2014). “Implications of Global Financial Crisis on Textile Industry of Pakistan”, Journal of Law, Policy and Globalization, (Online) Vol.26, 2014
ÖZDEN, Ünal H. (2008), “Veri Zarflama Analizi (VZA) ile Türkiye’deki Vakıf Üniversitelerinin Etkinliğinin Ölçülmesi”, İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, Cilt:37, Sayı:2, s.167-185
Sayılır, Ö. (2013). “Finansal Tablolar Analizi”, Anadolu Üniversitesi, Açıköğretim Yayınları Yayın No:1949, (8. Bölüm), Eskişehir.
SELÇUK, B. & YILMAZ, N. (2008). Küresel Finansal Sistemde Değişim Ve Türkiye’ye Etkileri. http://bsy.marmara.edu.tr/Konferanslar/2008/33.pdf
TARAKCI, C. C., (2019). “Türkiye'de Yaşanan Ekonomik Krizler, Mali Etkileri Ve Kamusal Tedbirler: 2001 Ve 2008 Krizleri” İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Maliye Ana Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul.
TELLİ, A. (2013). “1999,2000, 2001 ve 2008 Kriz Dönemlerinde Türk Ticari Bankalarının Karlılıklarının Lojistik Regresyon Analizi İle İncelenmesi”, Başkent Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bankacılık ve Finans Ana Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, Ankara.
TEMİZEL, F. ve BAYÇELEBİ, E. B., (2016). “ Finansal Oranların TOPSIS Sıralaması ile Yıllık Getiriler Arasındaki İlişki: Tekstil İmalatı Sektörü Üzerine Bir Uygulama”, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt/Vol.: 16 - Sayı/No: 2 (159-170)
TEZCAN, B., EREN, T., ÖZCAN, E. ve GÜR, Ş., (2019). “Bir Tekstil İşletmesinde Çok Ölçütlü Karar Verme Yöntemleri ile personellerin değerlendirilmesi”, Trakya Üniversitesi, İİBF E-Dergi Cilt:8 Sayı:2 (1-20)
TURGUT, A. (2007), “Türleri, Nedenleri ve Göstergeleriyle Finansal Krizler”TÜHİS İş Hukuku ve İktisat Dergisi, Cilt: 20, Sayı:4-5, Kasım 2006 / Şubat 2007, s.35-46.
YURDAKUL, H. (2015). 2008 küresel ekonomik krizi ve Türkiye’ye etkisi. Sahipkıran Akademi Yazıları.
http://sahipkiran.org/2015/01/12/kuresel-ekonomik-kriz
https://paratic.com/2001-krizi/ Erişim tarihi 21/09/2020
https://ekonomiatlasi.com/enflasyon-orani Erişim tarihi 03/10/2021
http://www.itkib.org.tr Konfeksiyon İhracat Değerlendirme Notu Haziran 2021 Erişim tarihi 19/05/2023
http://www.kap.org.tr Erişim tarihi 15/06/2020 - 03/10/2021 arası farklı tarihlerde
https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/6121b7aa-7946-4353-b0f2-9cbab7e289b2/TurkLirasi.html?MOD=AJPERES Erişim tarihi: 11/06/2023
https://www.tuik.gov.tr/indir/metodolojikDokumanlar/yillik_gsyh_metod_tr.pdf Erişim tarihi: 11/06/2023

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İşletme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Halis Koçak ^*
0000-0002-8877-5227
Türkiye

Mustafa Kısakürek
0000-0003-2351-4314
Türkiye

Adem Babacan
0000-0002-7349-7033
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

30 Haziran 2023

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2023

Gönderilme Tarihi

22 Mayıs 2023

Kabul Tarihi

19 Haziran 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 5 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.46482/ebyuiibfdergi.1300289

IZ

https://izlik.org/JA77KA22GG

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Koçak, H., Kısakürek, M., & Babacan, A. (2023). EKONOMİK KRİZ DÖNEMLERİNDE İŞLETMELERİN PERFORMANS ETKİNLİK İNCLEMESİ: BİST’TE BİR ARAŞTIRMA. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 5(1), 40-60. https://doi.org/10.46482/ebyuiibfdergi.1300289

AMA

1.Koçak H, Kısakürek M, Babacan A. EKONOMİK KRİZ DÖNEMLERİNDE İŞLETMELERİN PERFORMANS ETKİNLİK İNCLEMESİ: BİST’TE BİR ARAŞTIRMA. ebyuiibfdergisi. 2023;5(1):40-60. doi:10.46482/ebyuiibfdergi.1300289

Chicago

Koçak, Halis, Mustafa Kısakürek, ve Adem Babacan. 2023. “EKONOMİK KRİZ DÖNEMLERİNDE İŞLETMELERİN PERFORMANS ETKİNLİK İNCLEMESİ: BİST’TE BİR ARAŞTIRMA”. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 5 (1): 40-60. https://doi.org/10.46482/ebyuiibfdergi.1300289.

EndNote

Koçak H, Kısakürek M, Babacan A (01 Haziran 2023) EKONOMİK KRİZ DÖNEMLERİNDE İŞLETMELERİN PERFORMANS ETKİNLİK İNCLEMESİ: BİST’TE BİR ARAŞTIRMA. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 5 1 40–60.

IEEE

[1]H. Koçak, M. Kısakürek, ve A. Babacan, “EKONOMİK KRİZ DÖNEMLERİNDE İŞLETMELERİN PERFORMANS ETKİNLİK İNCLEMESİ: BİST’TE BİR ARAŞTIRMA”, ebyuiibfdergisi, c. 5, sy 1, ss. 40–60, Haz. 2023, doi: 10.46482/ebyuiibfdergi.1300289.

ISNAD

Koçak, Halis - Kısakürek, Mustafa - Babacan, Adem. “EKONOMİK KRİZ DÖNEMLERİNDE İŞLETMELERİN PERFORMANS ETKİNLİK İNCLEMESİ: BİST’TE BİR ARAŞTIRMA”. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 5/1 (01 Haziran 2023): 40-60. https://doi.org/10.46482/ebyuiibfdergi.1300289.

JAMA

1.Koçak H, Kısakürek M, Babacan A. EKONOMİK KRİZ DÖNEMLERİNDE İŞLETMELERİN PERFORMANS ETKİNLİK İNCLEMESİ: BİST’TE BİR ARAŞTIRMA. ebyuiibfdergisi. 2023;5:40–60.

MLA

Koçak, Halis, vd. “EKONOMİK KRİZ DÖNEMLERİNDE İŞLETMELERİN PERFORMANS ETKİNLİK İNCLEMESİ: BİST’TE BİR ARAŞTIRMA”. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, c. 5, sy 1, Haziran 2023, ss. 40-60, doi:10.46482/ebyuiibfdergi.1300289.

Vancouver

1.Halis Koçak, Mustafa Kısakürek, Adem Babacan. EKONOMİK KRİZ DÖNEMLERİNDE İŞLETMELERİN PERFORMANS ETKİNLİK İNCLEMESİ: BİST’TE BİR ARAŞTIRMA. ebyuiibfdergisi. 01 Haziran 2023;5(1):40-6. doi:10.46482/ebyuiibfdergi.1300289

Cited By

Evaluating Occupational Health and Safety Risks in the Textile Sector: A Textile Workshop Case Study in Iğdir

Iğdır Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi

https://doi.org/10.58618/igdiriibf.1364997