TÜRK CEZA KANUNU’NDA SAHTECİLİK SUÇLARININ NORMATİF DEĞERLENDİRİLMESİ: TÜİK VERİLERİ KAPSAMINDA BETİMSEL BİR ANALİZ

Öz

Makale, TCK’nın 197–212. maddelerinde yer alan sahtecilik suçlarını normatif açıdan çözümleyip 2011–2020 dönemi TÜİK adalet istatistikleriyle birlikte ampirik olarak betimlemeyi amaçlamaktadır. Yöntem olarak mevzuat ve Yargıtay içtihatları temelinde tipiklik, aldatma kabiliyeti, nitelikli hâller ve içtima kuralları sistematik biçimde incelenmiştir. Kısa normatif inceleme sonrası TÜİK verileri yaş, cinsiyet, eğitim ve medeni durum alternatifleri kapsamında değerlendirilmiştir. Bulgular, sahtecilik mahkûmiyetlerinin çoğunlukla 25–44 yaş aralığındaki erkeklerde yoğunlaştığını göstermektedir. Verilerin 2018’de zirve yapıp 2020’de gerilediğini, özel/resmî belge ayrımının pratikte iğfal ölçütü etrafında şekillendiğini göstermektedir. VUK m.359’la kesişim noktalarında tipiklik ve içtima sorunları öne çıkmaktadır. Çalışma, iğfal ölçütünün somutlaştırılması, dijital delil standartlarının güçlendirilmesi ve VUK–TCK uyumunun geliştirilmesine yönelik öneriler sunmaktadır. TÜİK’in toplulaştırılmış veri yapısı ve içtihatların dinamik niteliği çalışmayı sınırlasa da normatif ve nicel unsurların beraber kullanılması özgün bir nitelik kazandırmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Sahtecilik
• Resmi ve Özel Belge
• Aldatma Kabiliyeti
• TÜİK verileri

A NORMATIVE EVALUATION OF FORGERY CRIMES IN THE TURKISH PENAL CODE: A DESCRIPTIVE ANALYSIS BASED ON TÜIK DATA

Öz

The article analyzes, from a normative perspective, the forgery offences regulated in Articles 197–212 of the Turkish Penal Code (TCK) and offers an empirical description using Tüik justice statistics for 2011–2020. Methodologically, drawing on legislation and Court of Cassation case law, it systematically examines typicity, the capacity to deceive, qualified forms, and rules on concurrence. Following a concise doctrinal review, Tüik data are evaluated by age, sex, education, and marital status. Findings indicate that convictions concentrate among men aged 25–44; counts peak in 2018 and decline in 2020, and the public/private document distinction in practice turns on the deception criterion. At the intersection with Tax Procedure Law Article 359, issues of typicity and concurrence become salient. The study recommends operationalizing the deception test, strengthening standards for digital evidence, and improving TPL–TCK alignment. Despite limitations stemming from aggregated data and evolving jurisprudence, combining normative and quantitative evidence yields an original contribution.

Anahtar Kelimeler

• Forgery
• Official and Private Documents
• Ability to Deceive
• TÜİK data

Kaynakça

1. Açığa İmzanın Kötüye Kullanılması Suçu Türk Ceza Kanunu’nun 209/1. ve 209/2. fıkrası
2. Açığa İmzanın Kötüye Kullanılması, Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun E. 2016/1347 K. 2018/634 numaralı ve tarihli kararı (Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun E. 2016/1347 K. 2018/634 numaralı ve tarihli kararı Aralık 11, 2018).
3. Aldatma Yeteneği, E. 2015/2258, K. 2015/3075 (Yargıtay 21. Ceza Dairesi Eylül 16, 2015).
4. Aldatma Yeteneği, E. 2024/4056 K. 2025/3822 (Yargıtay 11. Ceza Dairesi Nisan 7, 2025).
5. Aslan, M. Y. (S:2). Türk Ceza Kanunu’ndaki Düzenlemeler Kapsamında Geniş Anlamda Sahtecilik Suçları. Ankara Barosu Dergisi.
6. Değerli Damgada Sahtecilik, E. 2017/25670 K. 2019/1778 (Yargıtay 15. Ceza Dairesi Mart 7, 2019).
7. Değerli Damgalarda Sahtecilik suçu Türk Ceza Kanunu’nun 199. maddesi
8. Erdem, M. R. (2023). Ceza Hukuku Özel Hükümler. Ankara: Seçkin Yayınları.

9. Güngör, D. (2010). Resmî Belgelerde Sahtecilik Suçu. Ankara: Yetkin Yayınları.
10. Kaşıkçı, M. (2020/2). Belgelerde Sahtecilik Suçlarında Kastın Rolü. MÜHF-HAD, s. 77–92.
11. Mahmut Koca, İ. Ü. (2018). Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler. Ankara: Adalet Yayınevi.
12. Mehmet Emin Artuk, A. G. (2021). Ceza Hukuku Özel Hükümler. Ankara: Adalet Yayınevi.
13. Mühür Bozma TCK’nın 203. maddesi
14. Özbek, V. Ö. (Mart 2023). Ekonomi Ceza Hukuku. Seçkin Yayıncılık.
15. Özbek, V. Ö. vd. (2021). Mehaz ve Karşılaştırmalı Türk Ceza Özel Hukuku. Seçkin Yayıncılık.
16. Özel Belgede Sahtecilik Suçu Türk Ceza Kanunu’nun 207. maddesinde yaptırıma bağlanmıştır.
17. Özel Belgede Sahtecilik, E. 2014/460 K. 2015/198 (Yargıtay Ceza Genel Kurulu Haziran 9, 2015).
18. Özel Belgede Sahtecilik, E. 2015/2341, K. 2017/7686 (Yargıtay 11. Ceza Dairesi Kasım 9, 2017).
19. Özel Belgede Sahtecilik, E. 2017/33169, K. 2021/3763 (Yargıtay 15. Ceza Dairesi Mart 30, 2021).
20. Özel Belgede Sahtecilik, E. 2017/527 K. 2019/69 (Yargıtay Ceza Genel Kurulu Şubat 5, 2019).
21. Özel Belgede Sahtecilik, E. 2018/6165 K. 2021/2805 (Yargıtay 11. Ceza Dairesi Mart 18, 2021).
22. Özel Belgede Sahtecilik, E. 2021/15594 K. 2025/3209 (Yargıtay’ın 11. Ceza Dairesi Mart 12, 2025).
23. Özel Belgede Sahtecilik, E. 2024/5272 K. 2025/1969 (Yargıtay 11. Ceza Dairesi Şubat 17, 2025).
24. Özel Belgede Sahtecilik, E. 2025/563, K. 2025/2568 (Yargıtay 11. Ceza Dairesi Mart 3, 2025).
25. Özel Belgeyi Bozmak, Yok Etmek, Gizlemek, E. 2005/9117, K. 2005/10867 (Yargıtay 11. Ceza Dairesi Kasım 7, 2005).
26. Özgenç, İ. (2022). Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler. Seçkin Yayıncılık.
27. Parada Sahtecilik, E. 2020/15127 K. 2023/7602 (Yargıtay 8. Ceza Dairesi Ekim 18, 2023).
28. Parada Sahtecilik, E. 2021/2321 K. 2023/8964 (Yargıtay 8. Ceza Dairesi Kasım 22, 2023).
29. Parada Sahtecilik, E. 2021/358, K. 2024/136 (Yargıtay Ceza Genel Kurulu Mart 20, 2024).
30. Paralarda Sahtecilik Suçu Türk Ceza Kanunu’nun 197. maddesi
31. Paraya Eşit Sayılan Değerlerde Sahtecilik suçu Türk Ceza Kanunu’nun 198. maddesi
32. Resmî Belgede Sahtecilik, E. 2014/19729, K. 2015/24072 (Yargıtay 11. Ceza Dairesi Mart 23, 2015).
33. Resmî Belgede Sahtecilik, E. 2014/460 K. 2015/198 (Yargıtay Ceza Genel Kurulu Haziran 9, 2015).
34. Resmî Belgede Sahtecilik, E. 2016/403 K. 2019/681 (Yargıtay Ceza Genel Kurulu Kasım 28, 2019).
35. Resmî Belgenin Düzenlenmesinde Yalan Beyan Suçu Türk Ceza Kanunu’nun 205. maddesi
36. Resmî Belgenin Düzenlenmesinde Yalan Beyan, 10536/5821 numaralı ve 14.06.2005 tarihli kararı (Yargıtay 6. Ceza Dairesi Haziran 14, 2005).
37. Resmî Belgenin Düzenlenmesinde Yalan Beyan, E. 1996/4233 K. 1996/5645 (Yargıtay 6. Ceza Dairesi Mayıs 29, 1996).
38. Resmî Belgeyi Bozma, Yok Etme veya Gizleme Suçu Türk Ceza Kanunu’nun 205. maddesi
39. Resmî Belgeyi Bozmak, Yok Etmek, E. 2010/5002 K. 2011/28268 (Yargıtay 9. Ceza Dairesi Kasım 2, 2011).
40. Soyaslan, D. (2010). Ceza Hukuku Özel Hükümler. Ankara: Yetkin Yayınları.
41. Taner, F. G. (2017, Aralık). Özel Belgelerde Sahtecilik Suçları Bağlamında Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanakları ve Ortaya Çıkan Sorunlar. Ceza Hukuku Dergisi, s. 120 vd.
42. TCK 205. ve 208. maddeleri
43. Toroslu, N. (2018). Ceza Hukuku Özel Hükümler. Ankara: Savaş Yayınevi.
44. Türk Ceza Kanunu’nun 204. maddesi ve 204/3’teki nitelikli hâli.
45. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). (2025, 07 12). https://data.tuik.gov.tr/Kategori/GetKategori?p=adalet-ve-secim-110&dil=1 adresinden alındı
46. Usta, S.; A. Akıncı (2020). Kamu Yönetiminde Şeffaflık ve Bilgi Edinme Hakkı: Türkiye ve Almanya Üzerinden Karşılaştırmalı Bir İnceleme. Socıal Mentalıty And Researcher Thınkers Journal (Smart Journal). 6(39):2533-2553.
47. Yenisey, F. (2019/4). Elektronik Belgelerde Sahtecilik ve Ceza Hukuku. TBB Dergisi, s. 113-135.
48. Yıldız, F. (2021, Ekim). Belgede Sahtecilik ile VUK’da Düzenlenen Sahte Belge Düzenleme Suçlarının Aldatma Kabiliyeti Yönünden Karşılaştırılması. TAAD Yıl: 12, Sayı: 48, s. 548-549.