Neoliberal Kentleşmenin Sosyo-Mekânsal Yansımaları: Bandırma Malta Deresi Rekreasyon Alanı Projesi Üzerine Bir İnceleme

Abstract

Neoliberal kentsel süreçler, son elli yıldır dünya genelinde çeşitli biçimlerde kendini göstermektedir. Kentler, neoliberal mantıkla yapılan müdahalelerin bir parçası haline gelirken büyük ölçekli ve yüksek bütçeli projeler, sürecin en görünür ve etkili araçları arasında yer almaktadır. Bu projelerin hangi amaçlarla ve meşrulaştırma stratejileriyle hayata geçirildiği, kent mekânı üzerinde ne tür etkileri olduğu ve kentsel pratiklerin sosyo-mekânsal dağılımını nasıl yeniden şekillendirdiği literatürde önemli bir tartışma alanıdır. Türkiye’de bu süreçlerin ve tartışmaların yansımaları yerel ölçekli örneklerde de açıkça görülmektedir. Bu çalışma, Balıkesir’in Bandırma ilçesinde uzun süredir gündemde olan ve yakın dönemde hayata geçirilen Malta Deresi Rekreasyon Alanı Projesi üzerinden neoliberal kentleşme dinamiklerinin sosyo-mekânsal yansımalarını incelemeyi amaçlamaktadır. Bu amaçla nitel bir araştırma örneği olan mevcut çalışma için doküman analizine başvurulmuştur. Betimsel analiz bulguları, kent yöneticilerinin siyasi popülaritelerini artırmak için büyük ölçekli kentsel projeleri stratejik araçlar olarak kullandıklarına ve bu projelere yönelik söylemler geliştirdiklerine işaret etmektedir. Ayrıca, projenin deprem riski bulunan dere yatağı üzerinde gerçekleştirildiği ve neoliberal kentleşme pratiklerinin doğal süreçleri göz ardı ettiği gerçeği ile örtüştüğü görülmektedir. Ek olarak yüksek kamu kaynağı aktarılan projenin, çevredeki lüks konut projeleri ve tüketim mekânları ile birlikte pazarlanarak sosyo-mekânsal ayrışmanın belirginleştiği bir kent yarattığını ileri sürmek mümkündür.

Keywords

• Neoliberal Kentleşme
• Yerel Yönetimler
• Afet
• Mekânsal Ayrışma
• Toplumsal Eşitsizlik

Socio-Spatial Reflections of Neoliberal Urbanization: A Study on the Bandırma Malta Stream Recreation Area Project

Abstract

Neoliberal urban processes have manifested themselves in various forms across the world over the last fifty years. As cities become part of interventions driven by neoliberal logic, large-scale, high-budget projects are among the most visible and effective tools of this process. The purposes and legitimization strategies behind these projects, their impact on urban space, and how they reshape the socio-spatial distribution of urban practices are important areas of debate in the literature. The reflections of these processes and debates are also clearly evident in local-scale examples in Turkey. This study aims to examine the socio-spatial implications of neoliberal urbanization dynamics through the Malta Stream Recreation Area Project, which has been on the agenda for a long time and recently implemented in the Bandırma district of the Balıkesir province. For this purpose, the present study, a qualitative research example, utilizes document analysis. Descriptive analysis findings indicate that city administrators use large-scale urban projects as strategic tools and develop discourses related to these projects to increase their political popularity. Furthermore, the project's construction on a streambed at risk of earthquakes appears to be consistent with neoliberal urbanization practices that disregard natural processes. Furthermore, it is arguable that the project, with its substantial public funding, is being marketed alongside surrounding luxury housing projects and consumption spaces, creating a city characterized by pronounced socio-spatial segregation.

Keywords

• Neoliberal Urbanization
• Local Governments
• Disaster
• Spatial Segregation
• Social Inequality

References

1. Akın, O. (2015). Toplum hizmetinde bir mimarlık için kent kültür ve demokrasi forumu. Mimarlar Odası Yayınları.
2. Altundal Öncü, M. (2015). Bir kentsel kamusal mekân olarak parkların kapitalist kentleşme süreciyle üretiminin yorumlanması: Dikmen Vadisi örneği. Yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
3. Apostolopoulou, E. & Adams, W. M. (2019). Cutting nature to fit: Urbanization, neoliberalism and biodiversity offsetting in England. Geoforum, 98, 214-225. https://doi.org/10.1016/j.geoforum.2017.05.013.
4. Aydın, A. (2022, Şubat 19). Bandırma afet farkındalık çalıştayı [Çalıştay kitapçığı]. Bandırma Üniversitesi.
5. Aykutalp, A. (2019). Kent, afet ve siyaset – felaket kapitalizmi, kapasite yoksunluğu ve kent. Efe Akademi Yayınevi.
6. Bakker, K. (2010). The limits of ‘neoliberal natures’: Debating green neoliberalism. Progress in Human Geography, 34(6), 715-735.
7. Bal, E., Akyol Altun, D. (2016). İzmir’de Neoliberal Kentleşme Eğilimleri Kapsamında Lüks Konut Üretiminde Yeni Yaklaşımlar: Folkart Konut Projeleri. Planlama, 26(1), 65-80. doi:10.5505/planlama.2016.03522
8. Balıkesir Büyükşehir Belediyesi (tarih yok). Bandırma (merkez) 1/5.000 ölçekli ilave ve revizyon nazım imar planı açıklama raporu. Planevi.

9. Balıkesir Büyükşehir Belediyesi (2022). Balıkesir ili Bandırma ilçesi Ayyıldız mahallesi, 2061 ada, 4 parsel 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği plan açıklama raporu.
10. Bandırma Belediyesi (2009). Stratejik plan 2010-2014.
11. Bandırma Belediyesi (2014). Stratejik plan 2015-2019.
12. Bandırma Belediyesi (2019). Stratejik plan 2020-2024.
13. Bandırma Belediyesi (2024). Stratejik plan 2025-2029.
14. Bandırma Belediyesi (2025, Mart 10). Eksikleri tamamlayarak Malta Deresi’ni kullanıma açmak için çalışmaları yeniden başlattık. https://www.bandirma.bel.tr/haber/eksikleri-tamamlayarak-malta-deresini-kullanima-acmak-icin-calismalari-yeniden-baslattik.
15. Bıçakcı, C. (2023). Neoliberalizm ekseninde kentsel müdahaleler ve mücadele deneyimleri: Fener-Balat ve Ayazma-Tepeüstü örnekleri. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, İstanbul Bilgi Üniversitesi Lisansüstü Programlar Enstitüsü, İstanbul.
16. Bigger, P. & Dempsey, J. (2018). The ins and outs of neoliberal natures. Environment and Planning E: Nature and Space, 1(1-2), 1-19. https://doi.org/10.1177/2514848618776864
17. Blandy, S. (2017). Gated communities revisited: defended homes nested in security enclaves. People, Place and Policy, 11(3), 136-142. https://doi.org/10.3351/ppp.2017.2683778298
18. Brownlow, A. (2006). An archaeology of fear and environmental change in Philadelphia. Geoforum, 37, 227-245. https://doi.org/10.1016/j.geoforum.2005.02.009.
19. Büyükcivelek, A. B. (2017). The capitalist political economy and transformation of public spaces: The case of Gençlik Parkı in Ankara. Built Envıronment, 43(2), 173-192.
20. Carraro, V., Visconti, C. & Inzunza, S. (2021). neoliberal urbanism and disaster vulnerability on the Chilean central coast. Geoforum, 121:, 83-92. https://doi.org/10.1016/j.geoforum.2021.02.023.
21. Castree, N. (1995). The nature of produced nature: Materiality and knowledge construction in Marxism. Antipode, 27(1), 12-48. https://doi.org/10.1111/j.1467-8330.1995.tb00260.x.
22. Castree, N. (2008a). Neoliberalising nature: The logics of deregulation and reregulation. Environment and Planning A, 40, 131-152.
23. Castree, N. (2008b). Neoliberalising nature: processes, effects, and evaluations. Environment and Planning A, 40, 153-173.
24. Cook, I. R. (2009). Private sector involvement in urban governance: The case of business improvement districts and town centre management partnerships in England. Geoforum, 40, 930-940. https://doi.org/10.1016/j.geoforum.2009.07.003.
25. Correia, D. (2005). From agropastoralism to sustained yield forestry: industrial restructuring, rural change, and the land-grant commons in Northern New Mexico. Capitalism Nature Socialism, 16(1), 25-44. https://doi.org/10.1080/1045575052000335357.
26. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı (2014). Balıkesir-Çanakkale planlama bölgesi 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı: Plan açıklama raporu. Ankara: Mekânsal Planlama Genel Müdürlüğü.
27. Çoban, A. (2020). Çevre politikası: Ekolojik sorunlar ve kuram. İmge Kitabevi.
28. Çoban, A., Özlüer, F. & Erensü, S. (2015). Türkiye’de doğanın neoliberalleşmesi ve bu sürece karşı mücadeleler. A. Çoban (Ed.) içinde, Yerel yönetim, kent ve ekoloji: Can Hamamcı’ya armağan. (s. 399-456). İmge Kitabevi. Çobanyılmaz Öztürk, P. (2017). İstanbul’da (Mega) Projeler ve Kentsel Değişim. Mimar.ist, 58, 47-55.
29. Danso, G. K., Takyi, S. A., Amponsah, O., Yeboah, A. S. & Owusu, R. O. (2021). Exploring the effects of rapid urbanization on wetlands: insights from the Greater Accra Metropolitan Area, Ghana. SN Social Sciences, 1(8), 212. https://doi.org/10.1007/s43545-021-00218-2.
30. De Freitas, C., Marston, A., J. & Bakker, K. (2015). Not-quite-neoliberal natures in Latin America: An introduction. Geoforum, 64, 239-245.
31. Demircioğlu, C. Y. (2017). Küresel kent bağlamında limanlar: Galataport örneği. Yüksek lisans tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
32. Eisinger, P. (2000). The politics of bread and circuses: Building the city for the visitor class. Urban Affairs Review, 35(3), 316-333. https://doi.org/10.1177/10780874000350030.
33. Erduran Nemutlu, F. (2021). Biyolojik gölet tasarımında bitkisel materyal kullanımı. Peyzaj Araştırmaları ve Uygulamaları Dergisi, 3(1), 12-18.
34. Erman, T. (2015). Neoliberal kent projeleri ve konut politikalarının göçmen mahalle ve yaşamlarına etkisi: göç çalışmalarına yeni bir araştırma gündemi denemesi. İdealkent, 6(15), 198-213.
35. Ertin, G. (1993). Bandırma şehrinin fonksiyon alanları. Türk Coğrafya Dergisi, 28, 307-328. https://doi.org/10.17211/tcd.40599.
36. Fernández Álvarez, R. (2012). neoliberalism and parks: the urban political ecology of green public space in Mexico City. Sociedad Hoy, 23, 83-115. https://www.redalyc.org/pdf/902/90229346007.pdf. Foster, J. B. (2012). Marksist ekoloji. Kalkedon.
37. Gedikli, B. (2005). Urbanization and land-use planning in Adapazari (Turkey) reconsidered after the 1999 earthquake. Journal of Housing and Built Environment, 20, 79-91. https://doi.org/10.1007/s10901-005-6766-x
38. Giritlioğlu, P. P. (2024). İstilacı kentleşme ve çevresel etkileri: İstanbul örneği. Mimar.ist Dergi, 24(79), 36-45. Green, P. (2005). Disaster by design: Corruption, construction and catastrophe. The British Journal of Criminology, 45(4), 528-546. https://doi.org/10.1093/bjc/azi036.
39. Guba, E. G. & Lincoln, Y. S. (1982). Epistemological and methodological bases of naturalistic inquiry. Educational Communication and Technology Journal, 30 (4), 233-252.
40. Güney Marmara Kalkınma Ajansı (2013). TR22 Balıkesir-Çanakkale bölge planı 2014-2023.
41. Hammad, A., Li, M. & Vrcelj, Z. (2025). A narrative review of gated communities and the transformative social impact in Middle Eastern Cities. Urban, Planning and Transport Research, 13(1). https://doi.org/10.1080/21650020.2025.2489464
42. Harvey, D. (1989). From managerialism to entrepreneurialism: the transformation in urban governance in late capitalism. Geografiska Annaler B: Human Geography, 71(1), https://www.jstor.org/stable/490503. Harvey, D. (2008). The right to the city. New Left Review, 53, 23-40.
43. https://newleftreview.org/issues/ii53/articles/david-harvey-the-right-to-the-city. Heynen, N. (2014). Urban political ecology I: The urban century. Progress in Human Geography, 38(4), 598-604.
44. Heynen, N. & Robbins, P. (2005). The neoliberalization of nature: Governance, privatization, enclosure and valuation. Capitalism Nature Socialism, 16(1), 5-8. https://doi.org/10.1080/1045575052000335339.
45. Heynen, N., Perkins, H. A. & Roy, P. (2006). The political ecology of uneven urban green space. Urban Affairs Review, 42(1), 3-25. https://doi.org/10.1177/1078087406290729.
46. Karadağ, A. & Durukan, Z. (2022). Neoliberal kentleşmenin mekânsal yansıması olarak güvenlikli siteler ve Türkiye. Ege Coğrafya Dergisi, 31(1), 207-220. DOI: 10.51800/ecd.1093417.
47. Keleş, R., Ulusoy, G.& Güneş, P. (2025). neoliberal mekansal politikaları mega projeler bağlamında yeniden düşünmek: Kanal İstanbul örneği. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 20(2), 305-326. https://doi.org/10.33630/ausbf.1575067
48. Kennedy, L. (2015). The politics and changing paradigm of megaproject development in metropolitan cities. Habitat International, 45, 163-168. https://doi.org/10.1016/j.habitatint.2014.07.001.
49. Kennedy, L., Robbins, G., Bon, B., Takano, G., Varrel, A. & Andrade, J. (2014). Megaprojects and Urban Development in Cities of the South. Chance 2 Sustain Thematic Report 5.
50. Keskinok, Ç. (2012). Siyasi iktidar, kentsel rantlar ve "çılgın projeler". TMMOB Mimarlar Odası Ankara Şubesi Dosya 28 içinde (s.108-112). Desen Ofset.
51. Kim, E. G. (2017). Restoring a river to reclaim a city?: The politics of urban sustainability and environmental justice in the Los Angeles River Watershed. Ph.D. Thesis. University of California, Berkeley.
52. Kometa, S. S, Kimengsi, J. N. & Petiangma, D. M. (2018). Urban development and its implications on wetland ecosystem services in Ndop, Cameroon. Environmental Management and Sustainable Development, 7(1), 21-36. https://doi.org/10.5296/emsd.v7i1.12141.
53. Köksal, T. G. (2024). İstanbul’un mega projelerle imtihanı. Mimar.ist Dergi, 24(79), 60-63.
54. Le Galès. P. (2016). Neoliberalism and urban change: Stretching a good idea too far? Territory, Politics, Governance, 4(2), 154-172.
55. Lefebvre, H. (2012). Kent hakkı. TMMOB Mimarlar Odası Ankara Şubesi Dosya 28 içinde (s.7-10). Desen Ofset.
56. Madden, D. J. (2021). Disaster urbanization: The city between crisis and calamity. Sociologica, 15(1), 91-108. https://doi.org/10.6092/issn.1971-8853/12405.
57. Maden Tetkik Arama (tarih yok). Türkiye diri fay haritaları serisi Bandırma paftası. Mayıs 18, 2024 tarihinde https://www.mta.gov.tr/v3.0/sayfalar/hizmetler/doc/diri_fay_haritalari/bandirma.pdf adresinden alındı.
58. McCarthy, J. & Prudham, S. (2004). Neoliberal nature and the nature of neoliberalism. Geoforum, 35, 275-283.
59. Mutlu Kılıç, E. (2016). Neoliberal politikalar çerçevesinde Türkiye’de kentsel dönüşüm ve kentsel mekânı yeniden anlamlandırmada sözlü tarih bilgisi: İzmir-Kadifekale kentsel yenileme projesi örneği. Doktora tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
60. Nkula-Wenz, L., Cirolia, L. & Berrisford, S. (2023). Corruption in urban planning: A guide for professional and trainee planners. Transparency International. https://images.transparencycdn.org/images/2023_Report_CorruptionInUrbanPlanning_English.pdf.
61. Oulahen, G. & Ventura, J. (2023). Planning use values or valuesbased planning? “Rolling with” neoliberal flood risk governance in Vancouver, Canada. Nature and Space, 6(4), 2700-2720. https://doi.org/10.1177/25148486221140878.
62. Öktem, B. (2011). İstanbul’da neoliberal kentleşme modelinin sosyo-mekansal izdüşümleri. İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 44, 23-40.
63. Özsoy E. & Görgülü, T. (2022). Examination of the urban transformation applications by the effects to process and physical space: Kayseri Sahabiye Neighbourhood urban transformation case. Megaron, 17(1), 51–67.
64. Özuğurlu, A. (2015). Afetler ve kentleşmenin neoliberal dönüşümü. Mülkiye Dergisi, 36(1-274), 149-158.
65. Peck, J., Theodore, N. & Brenner, N. (2009). neoliberal urbanism: Models, moments, mutations. The SAIS Review of International Affairs, 29(1), 49-66. https://www.jstor.org/stable/27000166.
66. Peterson, M. (2006). Patrolling the plaza: Privatized public space and the neoliberal state in downtown Los Angeles. Anthropologies of Urbanization, 35(4), 355-386.
67. Reinsberg, B., Kentikelenis A. & Stubbs, T. (2019). Creating crony capitalism: neoliberal globalization and the fueling of corruption. Socio-Economic Review, 19(2), 607-634. https://doi.org/10.1093/ser/mwz039.
68. Rek-Woźniak, M. (2023). Discourses of growth in megaproject-based urban development: a comparative study of Poland and Finland. Policy and Society, 42(2), 245-258. https://doi.org/10.1093/polsoc/puad008.
69. Robertson, M. M. (2004). The neoliberalization of ecosystem services: wetland mitigation banking and problems in environmental governance. Geoforum, 35(3), 361-74. https://doi.org/10.1016/j.geoforum.2003.06.002.
70. Salazar Perez, M. & Cannella, Gaile S. (2011). Disaster capitalism as neoliberal instrument for the construction of early childhood education/care policy: Charter schools in post-Katrina New Orleans. International Critical Childhood Policy Studies, 4(1), 47-68. https://journals.sfu.ca/iccps/index.php/childhoods/article/view/40.
71. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (2019). İlçelerin sosyo-ekonomik gelişmişlik sıralaması araştırması SEGE-2017. Kalkınma Ajansları Genel Müdürlüğü.
72. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (2022). İlçelerin sosyo-ekonomik gelişmişlik sıralaması araştırması SEGE-2022. Kalkınma Ajansları Genel Müdürlüğü.
73. Saraçoğlu, C. & Demirtaş-Milz, N. (2014). Disasters as an ideological strategy for governing neoliberal urban transformation in Turkey: insights from Izmir/Kadifekale. Disasters, 38(1), 178-201. doi: 10.1111/disa.12038. PMID: 24325244.
74. Sevim, E. (2019). “Götürüsü yüksek” bir proje: Ankapark. Mimarlık, 407, 12-15.
75. Smith, N. (1982). Gentrification and Uneven Development. Economic Geography, 58(2), 139-155. https://doi.org/10.2307/143793
76. Smith, N. (1996). The new urban frontier: Gentrification and the revanchist city. Routledge.
77. Smith, N. (2007). Nature as accumulation strategy. Socialist Register, 43, 16-36.
78. Stake, R. E. (2003). Case studies. N. K. Denzin & Y. S. Lincoln (Eds.), Strategies for qualitative enquiry (2n Ed.) içinde (s.134-164). Thousand Oaks, Sage.
79. Stoner, A. M. (2021). Things are getting worse on our way to catastrophe: neoliberal environmentalism, repressive desublimation, and the autonomous ecoconsumer. Critical Sociology, 47(3): 491-506. https://doi.org/10.1177/0896920520958099.
80. Swyngedouw, E. (1996). The city as a hybrid: On nature, society and cyborg urbanization. Capitalism Nature Socialism, 7(2), 65-80.
81. Swyngedouw, E. (1999). Modernity and hybridity: Nature, regeneracionismo, and the production of the Spanish waterscape, 1890–1930. Annals of the Association of American Geographers, 89(3), 443-465. https://doi.org/10.1111/0004-5608.00157.
82. Şengül, T. (2015). Yerel yönetimler kentleşme ve demokrasi içinde (s.36-40). Mimarlar Odası Yayınları.
83. Tezcan, A. M. & Penpencioğlu, M. (2010). Neoliberal kentleşme süreci ve kıyı kentlerinde mutenalaştırma: Alaçatı üzerine bir değerlendirme. 8 Kasım Dünya Şehircilik Günü 33. Kolokyumu Kentleri Korumak/Savunmak içinde, (s. 501-522). 6-8 Kasım 2009, Antalya.
84. Tekeli, İ. (2012). Kentlerde büyük projelerin meşruiyetinin kurulması ve yönetimi üzerine. TMMOB Mimarlar Odası Ankara Şubesi Dosya 28 içinde (s.125-130). Desen Ofset.
85. Theodore, N., Peck, J. & Brenner, N. (2012). Neoliberal kentçilik: Kentler ve piyasaların egemenliği. (Neoliberal urbanism: Cities and the rule of markets). İdealkent, 3(7), 21-37. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/460807.
86. TMMOB Mimarlar Odası (2014). Toplum hizmetinde bir mimarlık için kent kültür ve demokrasi forumu. Mimarlar Odası Yayınları.
87. Tok, E. & Oğuz, M. (2013). Manifestations of Neoliberal Urbanisation: The Case of Sulukule/İstanbul. Planlama, 23(2), 57-66. Doi: 10.5505/planlama.2013.65265
88. Tutar, Ö. & Bal, E. (2019). Transformation of the space in the context of neoliberal urbanization: The case of İzmir new city centre, Turkey. Iconarp International Journal of Architecture and Planning, 7(2), 428-459. Vera-Cortés, G. & Macías-Medrano J. M. (Eds.) (2020). Disasters and neoliberalism: Different expressions of social vulnerability. Springer.
89. Ullberg, S. B., Körling, G. & Strava, C. (2025). Making megaprojects: The practices and politics of scale-making. Ethnos, 90(2), 175-184. https://doi.org/10.1080/00141844.2023.2241657
90. Ulutaş, E. (2022). Neoliberalizmin rekabetçi kentleşme koşullarında Türkiye’de yerel yönetimlerin markalaşma politikaları. Yüksek lisans tezi, İnönü Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Malatya.
91. Uyanıker Kırbaş, F. (2017). Neoliberalizmin kent üzerindeki sosyo-mekânsal etkisi: Ankara örneği. Yüksek lisans tezi. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
92. Uzunçarşılı Baysal, C. (2015). Yerel yönetimler kentleşme ve demokrasi içinde (s.120-131). Mimarlar Odası Yayınları.
93. Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (8. Baskı). Seçkin Yayıncılık.
94. Yiğit Turan, B. (2012). Dönüşen İstanbul'un yeni peyzajlarında tasarımın politik ekolojisi. TMMOB Mimarlar Odası Ankara Şubesi Dosya 28 içinde (s.113-119). Desen Ofset.
95. Yükseker, D. & Tekin, U. (2023). Neoliberal umursamazlık mı, bakım toplumu mu? Kahramanmaraş depremleri sonrasına dair düşünceler. Reflektif, 4(2), 343-355. Çevrimiçi Gazeteler Balıkesir Yenigün (2025, Mayıs 18). Malta deresi projesi gündeme geldi. Haziran 18, 2025 tarihinde https://balikesiryenigun.com.tr/2025/05/18/malta-deresi-projesi-gundeme-geldi/ adresinden alındı.
96. Bandırma Ekspres (tarik yok). "Memlekette kişisel menfaatler tekniğin ve bilimin önüne geçmiştir". Ocak 18, 2025 tarihinde https://bandirmaekspres.com.tr/memlekette- kisisel-menfaatler-teknigin-ve-bilimin-onune-gecmistir adresinden alındı.
97. Bandırma Gerçek (2022a, Ağustos 18). Bandırma Malta (Dere) Projesi boğuldu! Ocak 19, 2025 tarihinde https://gercekbandirma.com/bandirma-malta-dere-projesi-boguldu/4407/ adresinden alındı.
98. Bandırma Gerçek (2022b, Kasım 5). Malta Deresi Yaşam Alanı Projesi ortaya çıkmaya başladı . Ocak 19, 2025 tarihinde https://www.gercekbandirma.com/malta-deresi- yasam-alani-projesi-ortaya-cikmaya-basladi adresinden alındı.
99. Bandırma Gerçek (2023, Şubat 15). Malta deresi gerçeği. Ocak 18, 2025 tarihinde https://gercekbandirma.com/malta-deresi-gercegi/3374/ adresinden alındı.
100. Bandırma Gerçek (2024, Nisan 8). Felaket arz eden belediye devir teslim ve ilk meclis. Ocak 19, 2025 tarihinde https://www.gercekbandirma.com/felaket-arz-eden-belediye-devir-teslim-ve-ilk-meclis adresinden alındı.
101. Bandırma Manşet (2015, Mayıs 13). Mirza, daha fazla dayanamadı. Ocak 18, 2025 tarihinde https://bandirmamanset.com/haber/mirzadahafazladayanamadi-23751.html adresinden alındı.
102. Bandırma Manşet (2018, Mart 5). Mirza projeleri anlattı. Ocak 19, 2025 tarihinde https://bandirmamanset.com/haber/mirza-projeleri-anlatti-33721.html adresinden alındı.
103. Bandırma Manşet (2022, Ocak 26). Malta Projesi gün sayıyor. Ocak 19, 2025 tarihinde https://bandirmamanset.com/haber/malta_projesi_gun_sayiyor-47048.html adresinden alındı.
104. Bandırma Manşet (2024, Eylül 6). Ak Parti bir ara meclisi terk etti. Ocak 19, 2025 tarihinde https://bandirmamanset.com/haber/ak_parti_bir_ara_meclisi_terk_etti-54795.html adresinden alındı.
105. Bandırma Şehir (2019, Haziran 28). Tosun: Yer ve altyapı bizden. Ocak 19, 2025 tarihinde https://www.bandirmasehir.com/tosun-yer-ve-altyapi-bizden-43023h.html adresinden alındı.
106. Banses Gazetesi (2024, Temmuz 29). Başkan Dursun Mirza: “Müfettiş incelemeden Malta Deresi için tek imza bile atmam”. Ocak 19, 2025 tarihinde https://www.bansesgazetesi.com/bandirma/baskan-dursun-mirza-mufettis-incelemeden-malta-deresi-icin-tek-imza-bile-atmam adresinden alındı.
107. Belediye Gazetesi (2022, Mayıs 16). Tosun: “Çözüm odaklı projeler üretiyoruz”. Ocak 18, 2025 tarihinde https://belediyegazetesi.chp.org.tr/2022/5/16/tosuncozumodakliprojeleruretiyoruz adresinden alındı.
108. Belediye Haber (2022, Aralık 23). Zübeyde Hanım Gündüz Bakımevi açıldı. Ocak 19, 2025 tarihinde https://belediyehaber.net/2022/12/23/zubeyda-hanim-gunduz-bakimevi-acildi adresinden alındı.
109. Birgün (2025, Mayıs 17). Bandırma sağanakla yüzleşti, Malta Deresi projesi gündeme geldi. Haziran 20, 2025 tarihinde https://www.birgun.net/haber/bandirma-saganakla-yuzlesti-malta-deresi-projesi-gundeme-geldi-623824 adresinden alındı.
110. Birlik Gazetesi (2023, Ekim 15). Malta Deresi Projesinde sona yaklaşılıyor. Ocak 20, 2025 tarihinde https://balikesirbirlikgazetesi.com/bolge-haberleri/malta-deresi-projesinde-sona-yaklasiliyor-40953.html adresinden alındı. Deniz Haber (2009, Şubat 10). Malta Deresi konteyner deposu olacak. Ocak 20, 2025 tarihinde https://www.denizhaber.net/malta-deresi-konteyner-deposu-olacak-haber-17552.htm adresinden alındı.
111. Emlak Kulisi (2014, Kasım 11). Bandırma’nın marka kent olması yönünde 4 önemli proje. Ocak 18, 2025 tarihinde https://emlakkulisi.com/bandirmanin-marka-kent-olmasi-yonunde-4-onemli-proje/308406 adresinden alındı.
112. Marmara Bölge (2023a, Mart 3). Dikkat rant var! Ocak 20, 2025 tarihinde https://marmarabolge.com/dikkat-rant-var adresinden alındı.
113. Marmara Bölge (2023b, Mart 20). Tehlikeli inatlaşma. Ocak 19, 2025 tarihinde https://www.marmarabolge.com/tehlikeli-inatlasma adresinden alındı.
114. Marmara Olay (2023, Ocak 5). Malta Park Projesi Bandırma’nın marka değerini arttıracak. Ocak 20, 2025 tarihinde https://marmaraolay.net/malta-park-projesi-bandirmanin-marka-degerini-arttiracak/ adresinden alındı.
115. Memleket (2023, Mart 22). Başkan Tosun’dan ’Malta Deresi’ açıklaması. Ocak 18, 2025 tarihinde https://www.memleket.com.tr/baskan-tosundan-malta-deresi-aciklamasi-2196668h.html adresinden alındı.
116. Sonkurşun (2023a, Nisan 6). Kimleri rahatsız etti? -(1.Bölüm). Ocak 19, 2025 tarihinde http://www.sonkursungazetesi.net/haber-kimleri-rahatsIz-etti---1bolum---9014.html adresinden alındı.
117. Sonkurşun (2023b, Nisan 7). Kimleri rahatsız etti? -(2.Bölüm). Ocak 19, 2025 tarihinde http://www.sonkursungazetesi.net/mobil?islem=haber&id=9012 adresinden alındı.
118. Telegram Haber (2023, Kasım 20). Bandırma belediyesi: Su tutmadan "Biyolojik Göleti"n suyu çıktı! Ocak 20, 2025 tarihinde https://telegramhaber.com/bandirma-belediyesi-su-tutmadan-biyolojik-goletin-suyu-cikti-51473h.html adresinden alındı.
119. Velhasıl (2022, Ağustos 24). Öztaylan elini taşın altına koydu. Ocak 20, 2025 tarhinde https://velhasilgazetesi.com/gundem/oztaylan-elini-tasin-altina-koydu.html adresinden alındı.