BİLİM OLARAK COĞRAFYA VE EVRİMSEL PARADİGMALARI

Volume: 19 Number: 2 December 1, 2010
EN TR

BİLİM OLARAK COĞRAFYA VE EVRİMSEL PARADİGMALARI

Abstract

Bu çalışmanın amacı, coğrafya kavramına yönelik farklı tanımları ve coğrafya biliminin tarihsel gelişiminde etkili olan başlıca paradigmaları açıklamaktır. Bu amaca yönelik olarak, coğrafyanın tarihini ve felsefesini içeren çeşitli yayınlar incelenmiş ve konu bütünlüğüne uygun, kronolojik bir çerçeve kapsamında araştırma metni hazırlanmıştır. Coğrafya kavramı ilk kez M.Ö. III. yüzyılda ifade edilmiş olsa da aslında, insanın yerküreye ayak bastığı andan itibaren var olan yaşamsal biçim ve mekâna yönelik uygulamalı düşüncelerdir. Mekânın resmedilmesi (betimsel yaklaşım), coğrafyanın ilk paradigmalarındandır. Bu aynı zamanda determinist yaklaşımın da ilk basamaklarını oluşturmaktadır. Daha sonra insan yaşamını sınırlandıran doğal çevrenin etkilerine (determinist) karşılık, insanın da doğal ortamı etkilediği ve çeşitli uygulamalarla bu ortamı değiştirdiğini savunan possibilist paradigma ortaya çıkmıştır. Coğrafya alanındaki bu bilimsel yaklaşımları; probabilist, askeri, pozitivist, landscape-peyzaj, kronolojik, hümanist, feminist, post modern ve siber coğrafya gibi paradigmalar izlemiştir. Teknolojik gelişmelerin etkisiyle,  mekâna ait çeşitli verilerin hızlı bir şekilde elde edilmesi, insanın coğrafi ortamı farklı bakış açılarına göre analiz etmesini sağlamıştır. Elde edilen bu verilerle, coğrafi ortama hâkim olma başka bir deyişle; yaptırımsal coğrafya paradigması ortaya çıkmıştır. Coğrafya alanındaki tüm bu gelişmelerin nihai adresi; coğrafi ortama yönelik mekânsal bilgi ve verilerin iktidar aracı olarak kullanılmasıdır. Dolaysıyla coğrafyayı, insanın mekânı kontrol etme çabası olarak tanımlamak yanlış bir ifade olmayacaktır. Sonuç olarak, bilimsel paradigmaların etkisi ile derin ve stratejik bir bilim olarak coğrafyanın önemi her geçen gün artarak devam etmektedir. Coğrafyanın, özellikle sosyo-ekonomik ve politik yaklaşımlarla, mekânı kontrol eden iktidarlar için güçlü bir yaptırımsal araç olarak kullanılması, coğrafyaya derin ve stratejik bir yaşamsal kimlik kazandırmaya devam etmektedir.

Anahtar Kelimeler: Coğrafya, paradigma, coğrafi düşünce, coğrafyanın gelişimi, coğrafi paradigmalar

 

Keywords

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

-

Publication Date

December 1, 2010

Submission Date

April 28, 2015

Acceptance Date

-

Published in Issue

Year 2010 Volume: 19 Number: 2

APA
Özgen, N. (2010). BİLİM OLARAK COĞRAFYA VE EVRİMSEL PARADİGMALARI. Ege Coğrafya Dergisi, 19(2), 1-26. https://izlik.org/JA32KG24AE
AMA
1.Özgen N. BİLİM OLARAK COĞRAFYA VE EVRİMSEL PARADİGMALARI. Ege Coğrafya Dergisi. 2010;19(2):1-26. https://izlik.org/JA32KG24AE
Chicago
Özgen, Nurettin. 2010. “BİLİM OLARAK COĞRAFYA VE EVRİMSEL PARADİGMALARI”. Ege Coğrafya Dergisi 19 (2): 1-26. https://izlik.org/JA32KG24AE.
EndNote
Özgen N (December 1, 2010) BİLİM OLARAK COĞRAFYA VE EVRİMSEL PARADİGMALARI. Ege Coğrafya Dergisi 19 2 1–26.
IEEE
[1]N. Özgen, “BİLİM OLARAK COĞRAFYA VE EVRİMSEL PARADİGMALARI”, Ege Coğrafya Dergisi, vol. 19, no. 2, pp. 1–26, Dec. 2010, [Online]. Available: https://izlik.org/JA32KG24AE
ISNAD
Özgen, Nurettin. “BİLİM OLARAK COĞRAFYA VE EVRİMSEL PARADİGMALARI”. Ege Coğrafya Dergisi 19/2 (December 1, 2010): 1-26. https://izlik.org/JA32KG24AE.
JAMA
1.Özgen N. BİLİM OLARAK COĞRAFYA VE EVRİMSEL PARADİGMALARI. Ege Coğrafya Dergisi. 2010;19:1–26.
MLA
Özgen, Nurettin. “BİLİM OLARAK COĞRAFYA VE EVRİMSEL PARADİGMALARI”. Ege Coğrafya Dergisi, vol. 19, no. 2, Dec. 2010, pp. 1-26, https://izlik.org/JA32KG24AE.
Vancouver
1.Nurettin Özgen. BİLİM OLARAK COĞRAFYA VE EVRİMSEL PARADİGMALARI. Ege Coğrafya Dergisi [Internet]. 2010 Dec. 1;19(2):1-26. Available from: https://izlik.org/JA32KG24AE