Research Article

Anlatısal Mercekler: “Beyaz Mantolu Adam” ve “Korkuyu Beklerken”de Odaklanma Biçimleri

Volume: 10 Number: 2 October 27, 2026
TR EN

Anlatısal Mercekler: “Beyaz Mantolu Adam” ve “Korkuyu Beklerken”de Odaklanma Biçimleri

Abstract

Odaklanma, kurmaca söylemin mobilize olmuş görüş hatlarını araştırmaya ayarlı yazınsal bir araçtır. Bu anlamda anlatı dinamiklerini, belirli görme istasyonlarına sabitleyen konvansiyonel bakış açısından ayrılır. Odaklanma, kurmacanın görüş alanını hem minör hem majör açılara böler ve daha ince taneli bir görsel ve duyusal analizin önünü açar. Bu anlamda odaklanma biçimleriyle beraber anlatısal mercekler bakış açısının rijit kategorizasyonunun mahrum olduğu bilişsel ve geometrik bir üretici bir kapasiteye ulaşır. Böylelikle Gérard Genette’in rehberliğinde gelişen odaklanma terimi, çağdaş anlatı poetikasının şablon kırıcı etkileriyle ve eleştirel kazanımlarıyla beraber terakki eder. Bu çalışma; kurmacanın lenslerin işte bu tür bilişsel ve geometrik yenilenmeyle kabuk değiştirdiği görüş dinamiklerini, odaklanma teriminin rehberliğinde analiz eder. Bakış açısının durağan ve genel kalıplarının dışına çıkarak anlatısal söylemi, hareketli merceklerle optik parçalanmaya tabi tutar. Oğuz Atay’ın “Beyaz Mantolu Adam” ve “Korkuyu Beklerken” adlı öyküleri, bu optik parçalanmaya ve odak analizine temel sağlayan önemli eserlerdir. Her iki öykü aracılığıyla da anlatısal merceklerin hem dinamik hem de angaje olmuş söylemsel örüntüleri açığa çıkar. Bu anlamda “Beyaz Mantolu Adam” ve “Korkuyu Beklerken” öyküleri, bu araştırmanın uygulayıcı ilkelerinin ve ayırt edici pratiklerinin belirginleştirilmesinde temel rol oynayan iki yazınsal üründür. Araştırmanın amacı, her iki öykünün de işlevsel bir seçicilikle materyalize ettiği kurmacanın göme biçimini, odaklanma biçimleri aracılığıyla çözümlemektir.

Keywords

References

  1. Allen, S. L. (2002). Reflection/Refraction of the Dying Light: Narrative Vision in Nineteenth Century Russian and French Fiction. Comparative Literature, 54(1), 2-22.
  2. Atay, O. (2018). Korkuyu Beklerken. İstanbul: İletişim Yayınları.
  3. Bal, M. (2017). Narratology. Introduction to the Theory of Narrative. Toronto: University of Toronto Press.
  4. Breithaupt, F. (2025). The Narrative Brain: The Stories Our Neurons Tell. New Haven: Yale University Press.
  5. Caracciolo, M. (2014). The Experientiality of Narrative. An Enactivist Approach. Berlin: De Gruyter.
  6. Chatman, S. (1990). Coming to Terms. Ithaca ve Londra: Cornell University Press.
  7. Cohn, D. (1990). Signposts of Fictionality: A Narratological Perspective. Poetics Today, 11(4), 775-804.
  8. Cohn, D. (1995). Optics and Power in the Novel. New Literary History, 26(1), 3-20.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Literary Theory, Modern Turkish Literature in Turkiye Field

Journal Section

Research Article

Publication Date

October 27, 2026

Submission Date

April 25, 2026

Acceptance Date

October 7, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 10 Number: 2

APA
Soylu, H. (2026). Anlatısal Mercekler: “Beyaz Mantolu Adam” ve “Korkuyu Beklerken”de Odaklanma Biçimleri. Edebi Eleştiri Dergisi, 10(2), 635-650. https://doi.org/10.31465/eeder.1937699
AMA
1.Soylu H. Anlatısal Mercekler: “Beyaz Mantolu Adam” ve “Korkuyu Beklerken”de Odaklanma Biçimleri. EEDER. 2026;10(2):635-650. doi:10.31465/eeder.1937699
Chicago
Soylu, Hüseyin. 2026. “Anlatısal Mercekler: “Beyaz Mantolu Adam” Ve ‘Korkuyu Beklerken’de Odaklanma Biçimleri”. Edebi Eleştiri Dergisi 10 (2): 635-50. https://doi.org/10.31465/eeder.1937699.
EndNote
Soylu H (October 1, 2026) Anlatısal Mercekler: “Beyaz Mantolu Adam” ve “Korkuyu Beklerken”de Odaklanma Biçimleri. Edebi Eleştiri Dergisi 10 2 635–650.
IEEE
[1]H. Soylu, “Anlatısal Mercekler: “Beyaz Mantolu Adam” ve ‘Korkuyu Beklerken’de Odaklanma Biçimleri”, EEDER, vol. 10, no. 2, pp. 635–650, Oct. 2026, doi: 10.31465/eeder.1937699.
ISNAD
Soylu, Hüseyin. “Anlatısal Mercekler: “Beyaz Mantolu Adam” Ve ‘Korkuyu Beklerken’de Odaklanma Biçimleri”. Edebi Eleştiri Dergisi 10/2 (October 1, 2026): 635-650. https://doi.org/10.31465/eeder.1937699.
JAMA
1.Soylu H. Anlatısal Mercekler: “Beyaz Mantolu Adam” ve “Korkuyu Beklerken”de Odaklanma Biçimleri. EEDER. 2026;10:635–650.
MLA
Soylu, Hüseyin. “Anlatısal Mercekler: “Beyaz Mantolu Adam” Ve ‘Korkuyu Beklerken’de Odaklanma Biçimleri”. Edebi Eleştiri Dergisi, vol. 10, no. 2, Oct. 2026, pp. 635-50, doi:10.31465/eeder.1937699.
Vancouver
1.Hüseyin Soylu. Anlatısal Mercekler: “Beyaz Mantolu Adam” ve “Korkuyu Beklerken”de Odaklanma Biçimleri. EEDER. 2026 Oct. 1;10(2):635-50. doi:10.31465/eeder.1937699

Journal of Literary Criticism is a refereed journal published in the scope of literature.