KISSA-İ SEYYİD CÜNEYD VE REŞÎDE-İ ARAB’DA SOSYAL HAYATA DAİR UNSURLAR

Öz

Asırlar öncesinde yaşamış toplulukların sosyal ve kültürel mirasının izini sürmek adına incelenen tarîhî eserlerin yanı sıra edebî eserlerin de önemi inkâr edilemez. Edebî eserlerde, geçmişteki toplulukların yaşam biçimlerine, kılık kıyafetlerine, yeme içmelerine, gündelik ihtiyacı kolaylaştırmak adına kullandıkları araç gereçlerine, gelenek-göreneklerine ve yaşam tarzlarına dair izler görmek mümkündür. Sosyal hayata dair izler taşıyan bu edebî eserlerden biri de XVI. yüzyılda Farsçadan Türkçeye tercüme edilmiş Kıssa-i Seyyid Cüneyd ve Reşîde-i Arab, adlı mensur hikâyedir. Müellifinin kim olduğu hakkında kesin bir hükme varılamayan bu eser, Seyyid Cüneyd ile Reşîde-i Arab’ın arasındaki aşkı, birbirlerine kavuşmak için yaşadıkları zorlu mücadeleyi ve onları bulmaya çalışan şahısların macerasını konu edinir. Hikâye, birtakım ahlâkî değerleri ve halk inançlarını öğretme, tarih ve insan sevgisini anlatma ve benimsetme açısından oldukça zengin bir içeriğe sahiptir. Birbiriyle bağlantılı olayların yer aldığı çerçeve hikâye tarzında kaleme alınan bu eserde, olağanüstü varlık, mekân ve olayların yanı sıra tarihî şahıs, mekân ve olaylar bir arada bulunur.

Bu çalışmada, olayların seyrine göre değişen toplulukların yaşam tarzına dair izlenimlerin yer aldığı Kıssa-i Seyyid Cüneyd ve Reşîde-i Arab’da sosyal hayata dair meslek, sanat, kılık kıyafet, araç gereç, ziyafet ve düğün törenleri, halk inançları ve gelenek görenek gibi pek çok maddî ve manevî kültür unsurları incelenmeye çalışılacaktır.

Anahtar Kelimeler:  Kıssa-i Seyyid Cüneyd ve Reşîde-i Arab

Abstract

It is not denied literary work’s importance as well as historical works, which they reflect to social and cultural heritage of communities that lived centuries ago. It is impossible to observe old communities’s life style, their costumes, their eating and drinking and their tools that they use them to help. One of the literary works that it brings signs about social life is Kıssa-i Seyyid Cüneyd ve Reşîde-i Arab which it translated Persian to Turkish in sixteenth century. This work that it is not known its author tolds Seyyid Cüneyd and Reşîde-i Arab’s love,  their hard struggle to reach each other and persons who try to find them. This story has a rich content
in terms of theaching some moral values and folk beliefs, telling and getting people to accept the history and human love. In this work, which it was wrote up as frame tale collections, historical person, place and events are concurrent besides extraordinary presence, space and events.

In this paper, it is to try to investigate material and spiritual elements of culture such as occupation, art, dress, equipment, feast and wedding ceremonies, folk beliefs and customs in Kıssa-i Seyyid Cüneyd ve Reşîde-i Arab.