Research Article

Borges’in “Ölüm ve Pusula” Öyküsünün İmgelem Kuramı Açısından İncelenmesi

Volume: 4 Number: 2 December 15, 2021
EN TR

Borges’in “Ölüm ve Pusula” Öyküsünün İmgelem Kuramı Açısından İncelenmesi

Abstract

Bu çalışmada Arjantinli yazar Jorge Luis Borges'in Ölüm ve Pusula öyküsü, Carl G. Jung'un "Kolektif Bilinçdışının Arketipleri" teorisi ve Fransız kuramcı Gilbert Durand'ın "İmgelem Kuramı" üzerinden incelenmiştir. İlk başta öyküye dair kısa bir özete ve dilimize kazandırılışına dair bilgilere yer verilmiştir. İkinci olarak yukarıdaki iki kuramdan biri olan Durand'ın İmgelem Kuramında sözü geçen "Gündüz rejimi" ile öykünün başkahramanı Erik Lönnrot arasında bağlantılar kurulmuştur. Ardından Gündüz rejiminin özellikleri arasında bulunan ve Durand’ın birtakım psikiyatristlerin çalışmalarından kaynak göstermiş olduğu "polemik karşı sav", "otistik gerileme", "şizomorf yapı" ve "geometrizm" gibi unsurlar detektif Lönnrot'ta gözlemlenmiştir. Karakter incelemesinden sonra öyküdeki malikhane uzamı da bulundurduğu geometri, simetri, doğrusal zaman gibi özellikleriyle aynı rejim üzerinden incelenmiştir. Uzamın hem içinde hem çevresinde bulunan çeşitli nesneler de Fransız yazarın kuramında bahsettiği üzere sembolik düzlemde ele alınmış olunup zaman ve ölüm kavramlarının malikhane uzamındaki izdüşümlerinden söz edilmiştir. Malikhanenin içinde bulunan Diana, Hermes ve Janus gibi mitolojik figürlerin heykelleri, uzam ve öyküdeki karakterler arasındaki ilişki üzerinden incelenmiştir. Çalışmanın son aşamasında, Jung'un "Öz" arketipi, bu arketipin ne tür sembollerle temsil edildiği ve aynı arketipin öyküdeki izdüşümünün hangi nesneler aracılığıyla verildiği saptanmıştır. Makalenin yazarı, Borges’in kısa öyküsünün psikiyatri ve imgelem kuramları üzerinden incelemesinin ardından aynı yazarın hem incelenen öyküsünün hem de diğer öykülerinin ilgili kuramlar yoluyla sayısız bulgunun diğer yazarlar tarafından da saptanabileceği fikrini edinmiş olup çalışmasının ilgili alana ve yazarlarına katkı sağlamasını umar.

Keywords

Thanks

Yardımları için İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi İspanyol Dili ve Edebiyatı öğretim görevlisi Sn. Doç. Dr. Mehmet İlgürel hocama teşekkürü borç bilirim.

References

  1. Alain. (1951). Idées : introduction a la philosophie: Platon, Descartes, Hegel, Auguste Comte / [par] Alain [pseudonym]. Paris, 1951.
  2. Bachelard. (1942). L'Eau et les rêves. Paris, Corti.
  3. Bleuler, E. (1911). Dementia praecox oder Gruppe der Schizophrenien. Deuticke.
  4. Borges, J. L. (1994). Ölüm ve Pusula. (T. Uyar, Çev.) İstanbul, İletişim Yayıncılık.
  5. Bornholt, N. (2009). Numbers in Jorge Luis Borges' "Death and the Compass". Ciberletras: Revista de crítica literaria y de cultura.
  6. Durand, G. (1968). La imaginación simbólica (2nd b.). Buenos Aires, Amorrortu editores.
  7. Durand, G. (1994). Lo imaginario (2nd b.). Barcelona, Ediciones del Bronce.
  8. Durand, G. (1999). The Anthropological Structures of the Imaginary. Avustralya, Boombana Publications.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Literary Studies

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 15, 2021

Submission Date

August 26, 2021

Acceptance Date

September 29, 2021

Published in Issue

Year 2021 Volume: 4 Number: 2

APA
Öztürk, Ö. (2021). Borges’in “Ölüm ve Pusula” Öyküsünün İmgelem Kuramı Açısından İncelenmesi. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 4(2), 281-289. https://doi.org/10.47948/efad.987273
AMA
1.Öztürk Ö. Borges’in “Ölüm ve Pusula” Öyküsünün İmgelem Kuramı Açısından İncelenmesi. KMU EFAD. 2021;4(2):281-289. doi:10.47948/efad.987273
Chicago
Öztürk, Özgür. 2021. “Borges’in ‘Ölüm Ve Pusula’ Öyküsünün İmgelem Kuramı Açısından İncelenmesi”. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 4 (2): 281-89. https://doi.org/10.47948/efad.987273.
EndNote
Öztürk Ö (December 1, 2021) Borges’in “Ölüm ve Pusula” Öyküsünün İmgelem Kuramı Açısından İncelenmesi. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 4 2 281–289.
IEEE
[1]Ö. Öztürk, “Borges’in ‘Ölüm ve Pusula’ Öyküsünün İmgelem Kuramı Açısından İncelenmesi”, KMU EFAD, vol. 4, no. 2, pp. 281–289, Dec. 2021, doi: 10.47948/efad.987273.
ISNAD
Öztürk, Özgür. “Borges’in ‘Ölüm Ve Pusula’ Öyküsünün İmgelem Kuramı Açısından İncelenmesi”. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 4/2 (December 1, 2021): 281-289. https://doi.org/10.47948/efad.987273.
JAMA
1.Öztürk Ö. Borges’in “Ölüm ve Pusula” Öyküsünün İmgelem Kuramı Açısından İncelenmesi. KMU EFAD. 2021;4:281–289.
MLA
Öztürk, Özgür. “Borges’in ‘Ölüm Ve Pusula’ Öyküsünün İmgelem Kuramı Açısından İncelenmesi”. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, vol. 4, no. 2, Dec. 2021, pp. 281-9, doi:10.47948/efad.987273.
Vancouver
1.Özgür Öztürk. Borges’in “Ölüm ve Pusula” Öyküsünün İmgelem Kuramı Açısından İncelenmesi. KMU EFAD. 2021 Dec. 1;4(2):281-9. doi:10.47948/efad.987273

20525     20522   20540   Creative Commons License

Journal of Karamanoğlu Mehmetbey University Faculty of Letters is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.