The Estates of the Egyptian Khedive II. Abbas Hilmi Pasha in Menteşe (Muğla) Sanjak and Some of His Illegal

Öz

MISIR HIDİVİ II. ABBAS HİLMİ PAŞA’NIN MENTEŞE (MUĞLA) SANCAĞI’NDAKİ ÇİFTLİKLERİ VE BAZI HUKUK DIŞI FAALİYETLERİ

Öz

Osmanlı egemenliğine girdiği 1517 yılından itibaren ayrıcalıklı eyalet statüsüyle yönetilen Kuzey Afrika ülkesi Mısır, 1867 yılından sonra hıdiv unvanı taşıyan valiler tarafından yönetilmiştir. 1892 yılında atanan ve Mısır’ın son hıdivi olan II. Abbas Hilmi Paşa’nın Menteşe Sancağı’nın Köyceğiz ve Fethiye ilçeleriyle Dalaman bölgesinden satın aldığı çiftlikler, Sarsala ve Kille koylarına kurduğu seyyar demir iskeleler, gezi ve av faaliyetleri, inşa ettiği binalar ve bu süreçteki hukuk dışı uygulamaları çalışmanın konusunu oluşturmuştur. Mısır hıdivinin pek bilinmeyen bu faaliyetlerini tanıtmaya yönelik bu çalışma, konu hakkında kaleme alınmış inceleme eserinin çok sınırlı olması nedeniyle ağırlıklı olarak Osmanlı Arşivi belgelerinden yararlanılarak yürütülmüştür. Hıdivin çiftlik edinme sürecindeki hukuk dışı faaliyetleri halkın ve yerel idarecilerin şikâyetine konu olmuştur. Hıdiv, Sarsala iskelesiyle çiftlikleri arasına şose yollar inşa ederek birbirine bağlamıştır. I. Dünya Savaşı’nda ilan edilen seferberlikle birlikte harbiye mazbatası karşılığında mallarına el konulmuş, savaştan sonra zararları kısmen tazmin edilmiştir. Çiftlik de 1928 yılında borcuna karşılık hıdivden alındıktan bir süre sonra Ziraat Vekâlet’ine devredilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Hıdiv
• II.Abbas Hilmi Paşa
• Çiftlik
• Köyceğiz
• Menteşe
• Sarsala

Kaynakça

1. Çelik 2007 Yüksel Çelik, "Üsküdar Sakinlerinden Son Hıdiv II Abbas Hilmi Paşa 1874 1944 ve Hıdiv Kasrı", Uluslararası Üsküdar Sempozyumu, V, vol.2, İstanbul, s.401-420.
2. Devellioğlu 1990 Ferit Devellioğlu, Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lügat, Ankara.
3. Kızıltoprak 2023 Süleyman Kızıltoprak, “XIX. Yüzyılda Doğu Akdeniz ve Kuzey Afrika”, Türkiye Cumhuriyeti Tarihi 19. Yüzyılın İkinci Yarısından 20. Yüzyılın Başlarına Kadar Osmanlı Devleti ve Yeni Türkiye’nin Doğuşu Cilt.1, (Editör: Neşe Özden ve diğerleri), Cilt.1, Atatürk Araştırma Merkezi Yay, Ankara, s.132-174.
4. Şahin 1988 İlhan Şahin, “Abbas Hilmi II”, Türkiye D.V.İ.A., Cilt.1, s.25-26.