Research Article

İklim Krizi Çağında Türkiye Yükseköğretiminde Yeşil İnovasyon ve Dönüşüm Stratejileri

Volume: 16 Number: Özel Sayı: Türkiye’de Yükseköğretimin Yeniden Yapılandırılması: Yeniklikler, Sorunlar ve Çözüm Önerileri Kongresi November 6, 2025
TR EN

İklim Krizi Çağında Türkiye Yükseköğretiminde Yeşil İnovasyon ve Dönüşüm Stratejileri

Abstract

Küresel ölçekte derinleşen iklim krizi, sadece çevresel değil; ekonomik, sosyal ve kültürel boyutlarıyla da insanlığın geleceğini tehdit eden çok yönlü bir vakadır. Yükseköğretim kurumları, bilgi üretimi, insan gücü yetiştirme ve sosyal sorumluluk işlevleri nedeniyle yeşil dönüşümün temel aktörleri arasında yer almaktadır. Bu çalışma, Türkiye Yükseköğretim sisteminin yeşil inovasyon ve dönüşüm stratejileri kapsamında nasıl yeniden yapılandırılması gerektiğini çok boyutlu biçimde analiz etmektedir. Çalışmada öncelikle yeşil dönüşümün küresel boyuttaki gerekçeleri, stratejileri ve eğitimle ilişkisi irdelenmiş; ardından Türkiye’nin Paris Anlaşması, Avrupa Yeşil Mutabakatı ve 2053 Net Sıfır Emisyon hedefi doğrultusundaki yükümlülükleri değerlendirilmiştir. Yükseköğretim Kurulumuzun bilimsel temelli öngörülerle uyumlu çalışmaları ve güncel uygulamalara dayalı olarak Yükseköğretim sisteminde yeşil dönüşümün bütüncül bir modelle gerçekleştirilmesi gerektiği sonucuna varılmaktadır. Eğitim politikalarının çevre odaklı bir yaklaşımla yeniden şekillendirilmesi, yalnızca bireysel bilinçlenme değil; aynı zamanda ulusal kalkınma stratejileriyle bütünleşen yapısal bir dönüşüm için elzemdir. Türkiye Millî Eğitim Bakanlığı ile Yükseköğretim Kurulu’nun son yıllarda eğitim sisteminde yeşil dönüşümü destekleyici adımlar attığı gözlemlenmektedir. Bu çabaların sistematik ve kurumsal bir yapıya kavuşturulması amacıyla ilk olarak sürdürülebilir kalkınma, iklim değişikliği ve çevre yönetimi alanlarında uzman insan kaynağı yetiştirmeye yönelik yeni lisansüstü programların açılması ve tematik araştırma enstitülerinin kurulması gerekmektedir. Bu kuruluşlar, Türkiye’nin yeşil dönüşüm vizyonuna akademik katkı sağlayacak stratejik merkezler niteliğinde olacaktır.

Keywords

References

  1. Climate Action Tracker. (2024). Climate action tracker. https://climateactiontracker.org
  2. Çelik, B., & Erkan, E. (2022). Türkiye’de sürdürülebilirlik odaklı eğitim politikalarının analizi. Eğitim Bilim leri Araştırma Dergisi, 12(1), 33–51.
  3. Çınar, S., & Akyüz, S. (2022). Türkiye’de üniversitelerde sürdürülebilirlik eğitimi: Mevcut durum ve beklen tiler. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 12(2), 113–127.
  4. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. (2021). Türkiye’nin 2053 net sıfır emisyon hedefi açıkla ması.
  5. EUA: European University Association. (2023). Pathways towards sustainable universities.
  6. European Commission. (2019). The European Green Deal. https://ec.europa.eu
  7. European Commission. (2022). GreenComp: The European sustainability competence framework.
  8. Harvard Kennedy School. (2023). Sustainable investment curriculum guide.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Higher Education Policies

Journal Section

Research Article

Publication Date

November 6, 2025

Submission Date

June 18, 2025

Acceptance Date

September 18, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 16 Number: Özel Sayı: Türkiye’de Yükseköğretimin Yeniden Yapılandırılması: Yeniklikler, Sorunlar ve Çözüm Önerileri Kongresi

APA
Çelebi, A. (2025). İklim Krizi Çağında Türkiye Yükseköğretiminde Yeşil İnovasyon ve Dönüşüm Stratejileri. Eğitim Ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori Ve Uygulama, 16(Özel Sayı: Türkiye’de Yükseköğretimin Yeniden Yapılandırılması: Yeniklikler, Sorunlar ve Çözüm Önerileri Kongresi), 101-116. https://doi.org/10.58689/eibd.1722454
AMA
1.Çelebi A. İklim Krizi Çağında Türkiye Yükseköğretiminde Yeşil İnovasyon ve Dönüşüm Stratejileri. Eğitim Ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori Ve Uygulama. 2025;16(Özel Sayı: Türkiye’de Yükseköğretimin Yeniden Yapılandırılması: Yeniklikler, Sorunlar ve Çözüm Önerileri Kongresi):101-116. doi:10.58689/eibd.1722454
Chicago
Çelebi, Ahmet. 2025. “İklim Krizi Çağında Türkiye Yükseköğretiminde Yeşil İnovasyon Ve Dönüşüm Stratejileri”. Eğitim Ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori Ve Uygulama 16 (Özel Sayı: Türkiye’de Yükseköğretimin Yeniden Yapılandırılması: Yeniklikler, Sorunlar ve Çözüm Önerileri Kongresi): 101-16. https://doi.org/10.58689/eibd.1722454.
EndNote
Çelebi A (November 1, 2025) İklim Krizi Çağında Türkiye Yükseköğretiminde Yeşil İnovasyon ve Dönüşüm Stratejileri. Eğitim Ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori Ve Uygulama 16 Özel Sayı: Türkiye’de Yükseköğretimin Yeniden Yapılandırılması: Yeniklikler, Sorunlar ve Çözüm Önerileri Kongresi 101–116.
IEEE
[1]A. Çelebi, “İklim Krizi Çağında Türkiye Yükseköğretiminde Yeşil İnovasyon ve Dönüşüm Stratejileri”, Eğitim Ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori Ve Uygulama, vol. 16, no. Özel Sayı: Türkiye’de Yükseköğretimin Yeniden Yapılandırılması: Yeniklikler, Sorunlar ve Çözüm Önerileri Kongresi, pp. 101–116, Nov. 2025, doi: 10.58689/eibd.1722454.
ISNAD
Çelebi, Ahmet. “İklim Krizi Çağında Türkiye Yükseköğretiminde Yeşil İnovasyon Ve Dönüşüm Stratejileri”. Eğitim Ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori Ve Uygulama 16/Özel Sayı: Türkiye’de Yükseköğretimin Yeniden Yapılandırılması: Yeniklikler, Sorunlar ve Çözüm Önerileri Kongresi (November 1, 2025): 101-116. https://doi.org/10.58689/eibd.1722454.
JAMA
1.Çelebi A. İklim Krizi Çağında Türkiye Yükseköğretiminde Yeşil İnovasyon ve Dönüşüm Stratejileri. Eğitim Ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori Ve Uygulama. 2025;16:101–116.
MLA
Çelebi, Ahmet. “İklim Krizi Çağında Türkiye Yükseköğretiminde Yeşil İnovasyon Ve Dönüşüm Stratejileri”. Eğitim Ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori Ve Uygulama, vol. 16, no. Özel Sayı: Türkiye’de Yükseköğretimin Yeniden Yapılandırılması: Yeniklikler, Sorunlar ve Çözüm Önerileri Kongresi, Nov. 2025, pp. 101-16, doi:10.58689/eibd.1722454.
Vancouver
1.Ahmet Çelebi. İklim Krizi Çağında Türkiye Yükseköğretiminde Yeşil İnovasyon ve Dönüşüm Stratejileri. Eğitim Ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori Ve Uygulama. 2025 Nov. 1;16(Özel Sayı: Türkiye’de Yükseköğretimin Yeniden Yapılandırılması: Yeniklikler, Sorunlar ve Çözüm Önerileri Kongresi):101-16. doi:10.58689/eibd.1722454