Research Article

Türk Üniversitelerinin Küresel Sıralamalardaki Yeri: QS, THE ve ARWU Bağlamında Karşılaştırmalı Bir Analiz (2020-2024)

Volume: 16 Number: Özel Sayı: Türkiye’de Yükseköğretimin Yeniden Yapılandırılması: Yeniklikler, Sorunlar ve Çözüm Önerileri Kongresi November 6, 2025
EN TR

Türk Üniversitelerinin Küresel Sıralamalardaki Yeri: QS, THE ve ARWU Bağlamında Karşılaştırmalı Bir Analiz (2020-2024)

Abstract

Bu çalışma, 2020-2024 döneminde Türk üniversitelerinin QS, THE ve ARWU küresel sıralamalarındaki performansını longitudinal olarak analiz ederek, sistemler arası performans farklılıklarını, eğilimleri ve stratejik çıkarımları ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırmada, üç ana küresel sıralama sistemi (QS World University Rankings, Times Higher Education Rankings ve Academic Ranking of World Universities) temel alınarak, bu sıralamalarda yer alan Türk üniversitelerinin 2020-2024 dönemindeki performans verileri toplanmıştır. Veriler trend analizi, volatilite analizi, band dağılım analizi ve karşılaştırmalı performans değerlendirmesi yöntemleriyle analiz edilmiştir. İstatistiksel hesaplamalar arasında ortalama sıralama pozisyonları, standart sapma, performans değişim oranları ve sistemler arası korelasyon analizleri yer almaktadır. QS sıralamasında 10 Türk üniversitesi tutarlı performans göstermiş, ODTÜ %43,15'lik iyileşmeyle 591'den 336'ya yükselmiştir. THE sıralamasında ODTÜ, Koç ve Sabancı üniversiteleri 351-400 bandında konumlanırken, ARWU'da İstanbul Üniversitesi 401-500 bandında en iyi performansı sergilemiştir. Sistemler arası analiz, QS'de ortalama 566,7, THE'de 636,0 ve ARWU'da 701,0 sıralama ortalaması olduğunu göstermiştir. Altı üniversite (ODTÜ, İTÜ, İstanbul Üniversitesi, Hacettepe, Ankara, Gazi) üç sistemde de yer almış, ancak performans varyasyonları 200-400 sıra arasında değişmiştir. Türk üniversitelerinin farklı sıralama sistemlerindeki heterojen performansları, metodolojik yaklaşımların kurumsal güçlü/zayıf yönlerle etkileşimini göstermektedir. QS'deki itibar temelli başarılar, THE'deki dengeli performans ve ARWU'daki araştırma odaklı zorluklara dayalı bulgular, sistemin spesifik stratejiler ve uluslararası işbirliği odaklı çok boyutlu stratejik müdahale gereksinimini ortaya koymaktadır.

Keywords

References

  1. Al, U. (2012). Avrupa Birliği ülkeleri ve Türkiye’nin yayın atıf performansı. Bilig, 62, 1-20. Altbach, P. G., Reisberg, L., & Rumbley, L. E. (2009). Trends in global higher education: Tracking an academic revolution; a report prepared for the UNESCO 2009 World Conference on Higher Education, Electronic Paper, UNESCO Publishing. ARWU. (2024). Academic ranking of world universities 2024: Methodology. Shanghai Ranking Consultancy. Retrieved from https://www.shanghairanking.com/methodology/arwu/2024
  2. Hazelkorn, E. (2015). Rankings and the reshaping of higher education: The battle for world-class excellence (2nd ed.). Palgrave Macmillan.
  3. Liu, N. C., & Cheng, Y. (2005). The academic ranking of world universities. Higher Education in Europe, 30(2), 127-136.
  4. Marginson, S. (2007). Global university rankings: Implications in general and for Australia. Journal of Higher Education Policy and Management, 29(2), 131-142.
  5. OECD. (2021). Education policy outlook 2021: Shaping responsive and resilient education in a changing world. OECD Publications.
  6. QS. (2024). QS World University Rankings 2024: Methodology. Quacquarelli Symonds. Retrieved from https://www.topuniversities.com/qs-world-university-rankings/methodology
  7. Shin, J. C., & Toutkoushian, R. K. (2011). The past, present, and future of university rankings. In J. C. Shin, R. K. Toutkoushian, & U. Teichler (Eds.), University rankings: Theoretical basis, methodology and impacts on global higher education (pp. 1-16). Springer.
  8. THE. (2024). World University Rankings 2024: Methodology. Times Higher Education. Retrieved from https://www.timeshighereducation.com/world-university-rankings/world-university-rankings-2024-methodology

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Higher Education Studies (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

November 6, 2025

Submission Date

July 31, 2025

Acceptance Date

September 2, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 16 Number: Özel Sayı: Türkiye’de Yükseköğretimin Yeniden Yapılandırılması: Yeniklikler, Sorunlar ve Çözüm Önerileri Kongresi

APA
Turhan, T., & Şeker, M. (2025). Türk Üniversitelerinin Küresel Sıralamalardaki Yeri: QS, THE ve ARWU Bağlamında Karşılaştırmalı Bir Analiz (2020-2024). Eğitim Ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori Ve Uygulama, 16(Özel Sayı: Türkiye’de Yükseköğretimin Yeniden Yapılandırılması: Yeniklikler, Sorunlar ve Çözüm Önerileri Kongresi), 37-58. https://doi.org/10.58689/eibd.1754539
AMA
1.Turhan T, Şeker M. Türk Üniversitelerinin Küresel Sıralamalardaki Yeri: QS, THE ve ARWU Bağlamında Karşılaştırmalı Bir Analiz (2020-2024). Eğitim Ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori Ve Uygulama. 2025;16(Özel Sayı: Türkiye’de Yükseköğretimin Yeniden Yapılandırılması: Yeniklikler, Sorunlar ve Çözüm Önerileri Kongresi):37-58. doi:10.58689/eibd.1754539
Chicago
Turhan, Talha, and Mustafa Şeker. 2025. “Türk Üniversitelerinin Küresel Sıralamalardaki Yeri: QS, THE Ve ARWU Bağlamında Karşılaştırmalı Bir Analiz (2020-2024)”. Eğitim Ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori Ve Uygulama 16 (Özel Sayı: Türkiye’de Yükseköğretimin Yeniden Yapılandırılması: Yeniklikler, Sorunlar ve Çözüm Önerileri Kongresi): 37-58. https://doi.org/10.58689/eibd.1754539.
EndNote
Turhan T, Şeker M (November 1, 2025) Türk Üniversitelerinin Küresel Sıralamalardaki Yeri: QS, THE ve ARWU Bağlamında Karşılaştırmalı Bir Analiz (2020-2024). Eğitim Ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori Ve Uygulama 16 Özel Sayı: Türkiye’de Yükseköğretimin Yeniden Yapılandırılması: Yeniklikler, Sorunlar ve Çözüm Önerileri Kongresi 37–58.
IEEE
[1]T. Turhan and M. Şeker, “Türk Üniversitelerinin Küresel Sıralamalardaki Yeri: QS, THE ve ARWU Bağlamında Karşılaştırmalı Bir Analiz (2020-2024)”, Eğitim Ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori Ve Uygulama, vol. 16, no. Özel Sayı: Türkiye’de Yükseköğretimin Yeniden Yapılandırılması: Yeniklikler, Sorunlar ve Çözüm Önerileri Kongresi, pp. 37–58, Nov. 2025, doi: 10.58689/eibd.1754539.
ISNAD
Turhan, Talha - Şeker, Mustafa. “Türk Üniversitelerinin Küresel Sıralamalardaki Yeri: QS, THE Ve ARWU Bağlamında Karşılaştırmalı Bir Analiz (2020-2024)”. Eğitim Ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori Ve Uygulama 16/Özel Sayı: Türkiye’de Yükseköğretimin Yeniden Yapılandırılması: Yeniklikler, Sorunlar ve Çözüm Önerileri Kongresi (November 1, 2025): 37-58. https://doi.org/10.58689/eibd.1754539.
JAMA
1.Turhan T, Şeker M. Türk Üniversitelerinin Küresel Sıralamalardaki Yeri: QS, THE ve ARWU Bağlamında Karşılaştırmalı Bir Analiz (2020-2024). Eğitim Ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori Ve Uygulama. 2025;16:37–58.
MLA
Turhan, Talha, and Mustafa Şeker. “Türk Üniversitelerinin Küresel Sıralamalardaki Yeri: QS, THE Ve ARWU Bağlamında Karşılaştırmalı Bir Analiz (2020-2024)”. Eğitim Ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori Ve Uygulama, vol. 16, no. Özel Sayı: Türkiye’de Yükseköğretimin Yeniden Yapılandırılması: Yeniklikler, Sorunlar ve Çözüm Önerileri Kongresi, Nov. 2025, pp. 37-58, doi:10.58689/eibd.1754539.
Vancouver
1.Talha Turhan, Mustafa Şeker. Türk Üniversitelerinin Küresel Sıralamalardaki Yeri: QS, THE ve ARWU Bağlamında Karşılaştırmalı Bir Analiz (2020-2024). Eğitim Ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori Ve Uygulama. 2025 Nov. 1;16(Özel Sayı: Türkiye’de Yükseköğretimin Yeniden Yapılandırılması: Yeniklikler, Sorunlar ve Çözüm Önerileri Kongresi):37-58. doi:10.58689/eibd.1754539