Research Article

Kavram Yanılgılarını Ortaya Çıkarmak: İnsan Dolaşım Sistemi Üzerine Üç Aşamalı Kavramsal Tanılayıcı Bir Araç Geliştirme

Volume: 9 Number: 2 October 31, 2025
EN TR

Kavram Yanılgılarını Ortaya Çıkarmak: İnsan Dolaşım Sistemi Üzerine Üç Aşamalı Kavramsal Tanılayıcı Bir Araç Geliştirme

Abstract

Dolaşım sistemi, oksijen, karbondioksit, besin maddeleri ve hormonların taşınmasının yanı sıra, su ve elektrolit dengesinin sağlanması, pH homeostazisinin düzenlenmesi, vücut ısısının korunması ve bağışıklık sisteminin desteklenmesi gibi çok yönlü işlevleriyle organizmanın homeostazisini sürdürmede kritik bir rol oynamaktadır. Ancak dolaşım sistemi, içerdiği soyut kavramlar, birbirine bağlı karmaşık yapılar ve öğrenme materyallerinde yer alan kavramsal tutarsızlıklar nedeniyle öğrenciler tarafından genellikle eksik veya yanlış anlaşılmaktadır. Özellikle fen bilimleri öğretim programlarının sarmal yapısı göz önüne alındığında, dolaşım sistemine ilişkin temel bilgilerin erken yaşlarda doğru bir şekilde öğretilmesi, daha ileri düzeydeki biyolojik kavramların edinilmesi açısından büyük bir öneme sahiptir. Bu bağlamda öğrencilerin konuya ilişkin kavramsal düzeylerini ortaya koyacak geçerli ve güvenilir ölçme araçlarının geliştirilmesi gereklidir. Bu araştırmanın amacı, altıncı sınıf öğrencilerinin dolaşım sistemine yönelik öğrenmelerini ve kavram yanılgılarını belirlemeye yönelik üç aşamalı bir kavram testi geliştirmektir. Nicel araştırma yöntemlerinden biri olan tarama modeliyle yürütülen çalışma, uygun örnekleme yöntemiyle seçilen 225 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda; dolaşım sistemine ilişkin öğrenme düzeylerini ölçmede kullanılabilecek, on maddeden oluşan, geçerli ve güvenilir bir kavram testi geliştirilmiştir. Testin güvenirlik katsayısı KR-20 = 0.85 olarak belirlenmiştir. Geliştirilen bu test, kavram yanılgılarının tanılanmasında etkili bir araç olarak öğretim sürecine katkı sağlayacak niteliktedir.

Keywords

Ethical Statement

Araştırma etiği ve yasal yükümlülükler gereğince bu araştırma, Yozgat Bozok Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Etik Kurulu’nun 17.04.2024 tarih ve 13/20 numaralı kararına istinaden yürütülmüştür.

Thanks

Bu çalışmanın ortaya çıkmasında destekleri olan TÜBİTAK’a teşekkür ederiz.

References

  1. Adeleke, A. A. ve Joshua, E.O (2015). Development and validation of scientific literacy achievement test Adeleke, A. A. & Joshua, E. O. (2015). Development and validation of scientific literacy achievement test to assess senior secondary school students’ literacy acquisition in physics. Journal of Education and Practice, 6(7), 28–43.
  2. Arslan, H. Ö., Çiğdemoğlu, C. ve Moseley, C. (2012). A three-tier diagnostic test to assess preservice teachers’ misconceptions about global warming, greenhouse effect, ozone layer depletion, and acid rain. International Journal of Science Education, 34(11), 1667–1686. https://doi.org/10.1080/09500693.2012.680618
  3. Atılgan, H. (Ed.). (2013). Eğitimde ölçme ve değerlendirme (6. baskı). Ankara: Anı Yayıncılık.
  4. Aytekin, A. ve Topçu, M. S. (2023). The effect of integrating computational thinking (CT) components into science teaching on 6th grade students’ learning of the circulatory system concepts and CT skills. Education and Information Technologies, 1–32. https://doi.org/10.1007/s10639-023-12103-x
  5. Ayvacı, H. Ş. ve Durmuş, A. (2016). Bir başarı testi geliştirme çalışması: Isı ve sıcaklık başarı testi geçerlik ve güvenirlik araştırması. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 35(1), 87–102.
  6. Bichi, A. A. (2015). Item analysis using a derived science achievement test data. International Journal of Science and Research, 4(5), 1655–1662.
  7. Caleon, I. S. ve Subramaniam, R. (2010). Do students know what they know and what they don’t know? Using a four-tier diagnostic test to assess the nature of students’ alternative conceptions. Research in Science Education, 40(3), 313–337.
  8. Can, A. (2014). SPSS ile bilimsel araştırma sürecinde nicel veri analizi (2. baskı). Ankara: Pegem Akademi.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Science Education, Science and Mathematics Education (Other)

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

October 30, 2025

Publication Date

October 31, 2025

Submission Date

September 5, 2025

Acceptance Date

September 29, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 9 Number: 2

APA
Caner, Ş. N., Karakaya, F., & Yılmaz, M. (2025). Kavram Yanılgılarını Ortaya Çıkarmak: İnsan Dolaşım Sistemi Üzerine Üç Aşamalı Kavramsal Tanılayıcı Bir Araç Geliştirme. Erciyes Journal of Education, 9(2), 123-140. https://doi.org/10.32433/eje.1778652
AMA
1.Caner ŞN, Karakaya F, Yılmaz M. Kavram Yanılgılarını Ortaya Çıkarmak: İnsan Dolaşım Sistemi Üzerine Üç Aşamalı Kavramsal Tanılayıcı Bir Araç Geliştirme. EJE. 2025;9(2):123-140. doi:10.32433/eje.1778652
Chicago
Caner, Şeyma Nur, Ferhat Karakaya, and Mehmet Yılmaz. 2025. “Kavram Yanılgılarını Ortaya Çıkarmak: İnsan Dolaşım Sistemi Üzerine Üç Aşamalı Kavramsal Tanılayıcı Bir Araç Geliştirme”. Erciyes Journal of Education 9 (2): 123-40. https://doi.org/10.32433/eje.1778652.
EndNote
Caner ŞN, Karakaya F, Yılmaz M (October 1, 2025) Kavram Yanılgılarını Ortaya Çıkarmak: İnsan Dolaşım Sistemi Üzerine Üç Aşamalı Kavramsal Tanılayıcı Bir Araç Geliştirme. Erciyes Journal of Education 9 2 123–140.
IEEE
[1]Ş. N. Caner, F. Karakaya, and M. Yılmaz, “Kavram Yanılgılarını Ortaya Çıkarmak: İnsan Dolaşım Sistemi Üzerine Üç Aşamalı Kavramsal Tanılayıcı Bir Araç Geliştirme”, EJE, vol. 9, no. 2, pp. 123–140, Oct. 2025, doi: 10.32433/eje.1778652.
ISNAD
Caner, Şeyma Nur - Karakaya, Ferhat - Yılmaz, Mehmet. “Kavram Yanılgılarını Ortaya Çıkarmak: İnsan Dolaşım Sistemi Üzerine Üç Aşamalı Kavramsal Tanılayıcı Bir Araç Geliştirme”. Erciyes Journal of Education 9/2 (October 1, 2025): 123-140. https://doi.org/10.32433/eje.1778652.
JAMA
1.Caner ŞN, Karakaya F, Yılmaz M. Kavram Yanılgılarını Ortaya Çıkarmak: İnsan Dolaşım Sistemi Üzerine Üç Aşamalı Kavramsal Tanılayıcı Bir Araç Geliştirme. EJE. 2025;9:123–140.
MLA
Caner, Şeyma Nur, et al. “Kavram Yanılgılarını Ortaya Çıkarmak: İnsan Dolaşım Sistemi Üzerine Üç Aşamalı Kavramsal Tanılayıcı Bir Araç Geliştirme”. Erciyes Journal of Education, vol. 9, no. 2, Oct. 2025, pp. 123-40, doi:10.32433/eje.1778652.
Vancouver
1.Şeyma Nur Caner, Ferhat Karakaya, Mehmet Yılmaz. Kavram Yanılgılarını Ortaya Çıkarmak: İnsan Dolaşım Sistemi Üzerine Üç Aşamalı Kavramsal Tanılayıcı Bir Araç Geliştirme. EJE. 2025 Oct. 1;9(2):123-40. doi:10.32433/eje.1778652

ERCİYES JOURNAL OF EDUCATION [EJE]

by-nc-nd.png 

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International