Gömülü Mandibular Üçüncü Molar–İnferior Alveolar Kanal İlişkisinin Panoramik Radyografik Değerlendirilmesinde Cerrahi Deneyimin Etkisi: KIBT Referanslı Gözlemci Performans Çalışması

Abstract

Amaç: Bu çalışmanın amacı, farklı cerrahi deneyim düzeylerine sahip ağız, diş ve çene cerrahisi klinisyenlerinin panoramik radyografiler üzerinden gömülü mandibular üçüncü molar dişler ile inferior alveolar kanal (İAK) arasındaki ilişkiyi değerlendirmedeki tanısal doğruluklarını, konik ışınlı bilgisayarlı tomografiyi (KIBT) referans standart olarak kullanarak belirlemek ve cerrahi deneyimin tanısal performans üzerindeki etkisini araştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel gözlemci performans çalışması olarak planlanan bu çalışmada, uzmanlık eğitiminin ilk iki yılında bulunan 46 asistan, son iki yılında bulunan 22 asistan ve 20 uzman ağız, diş ve çene cerrahı olmak üzere toplam 88 klinisyen, çevrim içi anket aracılığıyla sunulan gömülü mandibular üçüncü molar dişlere ait 10 anonimleştirilmiş panoramik radyografiyi değerlendirdi. Katılımcılardan üçüncü molar diş kökleri ile İAK arasındaki ilişkiyi “ilişki mevcut”, “ilişki yok” veya “kararsızım” şeklinde sınıflandırmaları istendi. İlgili olgulara ait KIBT görüntüleri iki deneyimli ağız, diş ve çene cerrahı tarafından bağımsız olarak değerlendirildi ve referans standart olarak kabul edildi. Tanısal performans üç grup arasında karşılaştırıldı. Bulgular: Katılımcılar 10 olgunun ortalama 5,11 ± 1,56’sını doğru sınıflandırdı. Ortalama doğru yanıt sayısı uzmanlık eğitiminin ilk iki yılındaki asistanlarda 4,91 ± 1,63, son iki yılındaki asistanlarda 5,60 ± 1,19 ve uzman ağız, diş ve çene cerrahlarında 5,21 ± 1,67 olarak bulundu. Gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (p = 0,289). Olgulara göre tanısal doğruluk belirgin değişkenlik göstererek %20,5 ile %83,0 arasında değişti. Sonuç: Farklı cerrahi deneyim düzeylerine sahip ağız, diş ve çene cerrahisi klinisyenlerinin, gömülü mandibular üçüncü molar dişler ile İAK arasındaki ilişkinin panoramik radyografiler üzerinden değerlendirilmesinde benzer tanısal performans gösterdiği belirlendi. Olgular arasında gözlenen belirgin tanısal doğruluk farklılıkları, radyografik özelliklerin yorumlama üzerinde tek başına klinik deneyimden daha fazla etkili olabileceğini düşündürmektedir. Bu bulgular, panoramik radyografinin başlangıç görüntüleme yöntemi olarak kullanımını desteklerken, panoramik bulguların belirsiz olduğu veya yüksek riskli kanal–kök ilişkisini düşündürdüğü olgularda KIBT’nin seçici olarak kullanılmasının önemini ortaya koymaktadır.

Keywords

• gömülü mandibular üçüncü molar
• panoramik radyografi
• konik ışınlı bilgisayarlı tomografi
• inferior alveolar kanal
• tanısal doğruluk
• gözlemci performansı

Supporting Institution

Bu araştırma için herhangi bir dış finansal destek alınmamıştır.

Ethical Statement

Çalışma protokolü Bezmialem Vakıf Üniversitesi Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurulu tarafından onaylanmıştır (Onay No: 2025/58; Tarih: 06 Mayıs 2025). Çalışma Helsinki Bildirgesi ilkelerine uygun olarak yürütülmüştür. Katılım gönüllü ve anonim olarak gerçekleştirilmiş ve tüm katılımcılardan çevrim içi anketi tamamlamadan önce elektronik bilgilendirilmiş onam alınmıştır.

Thanks

Yoktur.

Influence of Surgical Experience on Panoramic Radiographic Assessment of the Relationship Between Impacted Mandibular Third Molars and the Inferior Alveolar Canal: A CBCT-Based Observer Study

Abstract

Objective: To evaluate the diagnostic accuracy of oral and maxillofacial surgery clinicians with different levels of surgical experience in assessing the relationship between impacted mandibular third molars and the inferior alveolar canal (IAC) on panoramic radiographs, using cone-beam computed tomography (CBCT) as the reference standard, and to investigate the influence of surgical experience on diagnostic performance. Methods: In this cross-sectional observer performance study, 88 oral and maxillofacial surgery clinicians (46 junior residents, 22 senior residents, and 20 practicing surgeons) evaluated 10 anonymized panoramic radiographs of impacted mandibular third molars presented through an online questionnaire. Participants classified the relationship between the third molar roots and the IAC as present, absent, or unsure. CBCT images of the corresponding cases were independently evaluated by two experienced oral and maxillofacial surgeons and served as the reference standard. Diagnostic performance was compared among the three groups. Results: Participants correctly classified a mean of 5.11 ± 1.56 of the 10 cases. The mean number of correct responses was 4.91 ± 1.63 for junior residents, 5.60 ± 1.19 for senior residents, and 5.21 ± 1.67 for practicing oral and maxillofacial surgeons, with no statistically significant difference among the groups (p = 0.289). Diagnostic accuracy varied substantially across individual cases, ranging from 20.5% to 83.0%. Conclusion: Clinicians with different levels of surgical experience demonstrated comparable diagnostic performance when interpreting panoramic radiographs for assessing the relationship between impacted mandibular third molars and the inferior alveolar canal. The substantial variation in diagnostic accuracy among individual cases suggests that radiographic characteristics may influence interpretation more than clinical experience alone. These findings support panoramic radiography as the initial imaging modality while reinforcing the selective use of CBCT when panoramic findings are equivocal or indicate a high-risk canal–root relationship.

Keywords

• impacted mandibular third molar
• panoramic radiography
• cone-beam computed tomography
• inferior alveolar canal
• diagnostic accuracy
• observer performance

Supporting Institution

This research received no external funding.

Ethical Statement

The study protocol was approved by the Non-Interventional Clinical Research Ethics Committee of Bezmialem Vakıf University (Approval No: 2025/58; Date: 06 May 2025). The study was conducted in accordance with the principles of the Declaration of Helsinki. Participation was voluntary and anonymous, and electronic informed consent was obtained from all participants.

Thanks

None.

References

1. 1. Rood JP, Shehab BA. The radiological prediction of inferior alveolar nerve injury during third molar surgery. Br J Oral Maxillofac Surg. 1990;28(1):20–25.
2. 2. Blaeser BF, August MA, Donoff RB, Kaban LB, Dodson TB. Panoramic radiographic risk factors for inferior alveolar nerve injury after third molar extraction. J Oral Maxillofac Surg.2003;61(4):417–421.
3. 3. Sedaghatfar M, August MA, Dodson TB. Panoramic radiographic findings as predictors of inferior alveolar nerve exposure following third molar extraction. J Oral Maxillofac Surg. 2005;63(1):3-7.
4. 4. Tantanapornkul W, Okouchi K, Fujiwara Y, Yamashiro M, Maruoka Y, Ohbayashi N, et al. A comparative study of conebeam computed tomography and conventional panoramic radiography in assessing the topographic relationship between the mandibular canal and impacted third molars. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol Endod. 2007;103(2):253–259.
5. 5. Matzen LH, Wenzel A. Efficacy of CBCT for assessment of impacted mandibular third molars: a review based on a hierarchical model of evidence. Dentomaxillofac Radiol. 2015;44(1):20140189.
6. 6. Ghaeminia H, Meijer GJ, Soehardi A, Borstlap WA, Mulder J, Bergé SJ. Position of the impacted third molar in relation to the mandibular canal. Diagnostic accuracy of cone beam computed tomography compared with panoramic radiography. Int J Oral Maxillofac Surg. 2009;38(9):964–971.
7. 7. Matzen LH, Berkhout E. Cone beam CT imaging of the mandibular third molar: a position paper prepared by the European Academy of DentoMaxilloFacial Radiology (EADMFR). Dentomaxillofac Radiol.2019;48(5):20190039.
8. 8. European Commission. Cone Beam CT for Dental and Maxillofacial Radiology: Evidence-Based Guidelines. Radiation Protection No. 172. Luxembourg: Publications Office of theEuropean Union; 2012.

9. 9. Szalma J, Lempel E, Jeges S, Szabó G, Olasz L. The prognostic value of panoramic radiography of inferior alveolar nerve damage after mandibular third molar removal: retrospective study of 400 cases. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol Endod.2010;109(2):294-302.
10. 10. Cederhag J, Dahlin C, Lundegren N, Alstergren P, Shi XQ. Observer agreement in the assessment of the relationship between the mandibular canal and impacted mandibular third molars using panoramic radiography and cone-beam computed tomography. Dentomaxillofac Radiol. 2021;50(1):20200242.
11. 11. Adali E, Ozden Yuce M, Isik G, Sener E, Mert A. Treatment decision for impacted mandibular third molars: effects of conebeam computed tomography and level of surgeons’ experience. PLoS One. 2024;19(12):e0314883.
12. 12. Su N, van Wijk A, Berkhout E, Sanderink G, de Lange J, Wang H, et al. Predictive value of panoramic radiography for injury of inferior alveolar nerve after mandibular third molar surgery. J Oral Maxillofac Surg. 2017;75(4):663–679.
13. 13. Atieh MA. Diagnostic accuracy of panoramic radiography in determining relationship between inferior alveolar nerve and mandibular third molar. J Oral Maxillofac Surg. 2010;68(1):74-82.
14. 14. Neves FS, Souza TC, Almeida SM, Haiter-Neto F, Freitas DQ, Bóscolo FN. Correlation of panoramic radiography and cone beam CT findings in the assessment of the relationship between impacted mandibular third molars and the mandibular canal. Dentomaxillofac Radiol. 2012;41(7):553-557.
15. 15. Reia VCB, Telles-Araujo GT, Peralta-Mamani M, Biancardi MR, Rubira CMF, Rubira-Bullen IRF. Diagnostic accuracy of CBCT compared to panoramic radiography in predicting IAN exposure: a systematic review and meta-analysis. Clin Oral Investig.2021;25(8):4721–4733.
16. 16. Petersen LB, Vaeth M, Wenzel A. Neurosensoric disturbances after surgical removal of the mandibular third molar based on either panoramic imaging or cone beam CT scanning: a randomized controlled trial (RCT). Dentomaxillofac Radiol. 2016;45(2):20150224.
17. 17. Telles-Araújo GT, Peralta-Mamani M, Caminha RDAG, Moraesda- Silva AF, Rubira CMF, Honório HM, et al. CBCT does not reduce neurosensory disturbances after third molar removal compared to panoramic radiography: a systematic review and meta-analysis. Clin Oral Investig. 2020;24(3):1137–1149.
18. 18. Guerrero ME, Botetano R, Beltran J, Horner K, Jacobs R. Can preoperative imaging help to predict postoperative outcome after wisdom tooth removal? A randomized controlled trial using panoramic radiography versus cone-beam CT. Clin Oral Investig.2014;18:335–342.
19. 19. Matzen LH, Petersen LB, Schropp L, Wenzel A. Mandibular canalrelated parameters interpreted in panoramic images and CBCT of mandibular third molars as risk factors to predict sensory disturbances of the inferior alveolar nerve. Int J Oral Maxillofac Surg. 2019;48(8):1094–1101.
20. 20. Gomes AC, Vasconcelos BC, Silva ED, Caldas Ade F Jr, Pita Neto IC. Sensitivity and specificity of pantomography to predict inferior alveolar nerve damage during extraction of impacted lower third molars. J Oral Maxillofac Surg. 2008;66(2):256–259.