Research Article

Metalografik İncelemelerle Ray Yüzeyindeki Soyulmaların Nedeninin Araştırılması

Number: 19 August 31, 2020
EN TR

Metalografik İncelemelerle Ray Yüzeyindeki Soyulmaların Nedeninin Araştırılması

Abstract

Demiryolları yolcu ve yük taşımacılığında dünya genelinde giderek artarak kullanılmaktadır. Bu artan trafik aynı zamanda tren raylarında kusurların daha çabuk ve daha sık görülmesine neden olmaktadır. Bu çalışmada Bursa ilinde kullanılan ve hızlı aşınarak parça kopmaları problemi yaşanan ray setleri incelenmiştir. R260 kalite çelikten imal edilen rayların özellikle kurp bölgesinde problem daha çok görülmektedir. Karşılaştırma yapılabilmesi için daha az sorun yaşanan düz hat bölgesinden alınan raylar da incelenmiştir. Problem yaşanan ray parçalarının yüzeyleri incelendikten sonra ray profilinin mantar bölgesi, yanak (gauge ve field corner) yüzeylerinden numuneler çıkarılarak metalografik inceleme için hazırlanmıştır. Hazırlanan numunelerin mikroyapıları optik mikroskop ve taramalı elektron mikroskobu (SEM) altında incelenmiş, ayrıca Vickers mikro-sertlik testleri yapılmıştır. Taramalı elektron mikroskobuna bağlı enerji dağılımlı X-ışınları spektrometresi (EDS) kullanılarak numuneler üzerinde mikro-kimyasal analizler gerçekleştirilmiştir. Makro-kimyasal analizler için optik emisyon spektrometresi (OES) kullanılmıştır. Ray kesitlerine makro-dağlama yapılarak genel yapı (makro-yapı) kontrol edilmiştir. Yapılan incelemeler sonucunda ray kesitlerinin %100 perlitten oluştuğu, öte yandan yük altında olan yanak bölgesinde ise aşırı deformasyon nedeniyle perlit yapısının bozulduğu gözlemlenmiştir. Perlitik yapı aşırı deformasyon etkisiyle mikron altı büyüklüklerde ferrit ve sementite dönüşerek lifli bir yapı halini almıştır. Deformasyon sonucu pekleşen bu yapı çatlak başlangıcına neden olmuştur. Aynı zamanda yapıda bulunan metal dışı kalıntılar (inklüzyon) çatlakların ray içine doğru ilerlemesini kolaylaştırmış ve sonrasında parça kopmalarına neden olmuştur. Çatlakların etrafında demir-oksit partiküllerine rastlanmıştır. Bu durum çatlakların, aniden ilerlemediğini, zaman içinde kullanıma ve atmosfer koşullarına bağlı olarak ilerlediğini göstermektedir. Ray malzemelerinin kimyasal kompozisyonları ve sertlik değerleri R260 kalite için izin verilen aralık içinde bulunmuştur. Teker teması olan bölgeler aşırı plastik deformasyon nedeniyle pekleşmiş ve sertlik değerleri diğer bölgelere göre yüksek çıkmıştır. Yapılan incelemeler sonucunda raylarda aşınma, soyulma ve parça kopması probleminin yuvarlanma temas yorulması (Rolling contract fatigue- RCF) nedeniyle oluştuğu ve çelik yapısında tespit edilen çok sayıda metal dışı kalıntının (inklüzyon) da RCF sırasında oluşan çatlakların ilerlemesini kolaylaştırdığı ve de soyulmalara (shelling) neden olduğu sonucuna varılmıştır. Problemin oluşumunun geciktirilmesi veya önlenmesi için kurb gibi kritik yerlerde daha yüksek dayanımlı rayların kullanılması, kullanılan ray çeliklerinde uluslararası standartlara uygun olarak inklüzyon kontrolü yapılması, teker ve rayların yağlanma ve bakım stratejilerinin gözden geçilmesi, teker-ray temas karakteristiklerinin iyileştirilmesine yönelik çalışmalar yapılması önerilmektedir. Son öneriye yönelik çalışmalar hat ve seyirle ilgili teknik sınırların araç özelliklerine bağlı olarak çıkartılarak sürdürülebilir bir model geliştirilmesini içermektedir.

Keywords

References

  1. A. Uğur, “Demiryolu Sektöründe Dünya Gelişme Beklentileri ve Türkiye’nin Durumunun Araştırılması”, Alphanumeric Journal, vol. 7 (2), 369-398, 2019.
  2. J. Xu, L. J. Butler, & M. Z. Elshafie, “Experimental and numerical investigation of the performance of self-sensing concrete sleepers”, Structural Health Monitoring, vol. 19, no. 1, 66-85, 2020.
  3. J. Jiang, Z. Chen, W. Zhai, T. Zhang, & Y. Li, “Vibration characteristics of railway locomotive induced by gear tooth root crack fault under transient conditions”, Engineering Failure Analysis, vol. 108, 104285, 2020.
  4. L. Ferreira, & M. H. Murray, “Modelling rail track deterioration and maintenance: current practices and future needs”, Transport Reviews, vol. 17, no. 3, 207-221, 1997.
  5. J.-A. Zakeri, M. Fathali, & N. B. R, “Effects of Rail Cant on Wheel-Rail Contact Forces in Slab Tracks”, International Journal of Mechanics and Applications, vol. 1(1), 12-21, 2011.
  6. H. Jiang, & L. Gao, “Optimizing the Rail Profile for High-Speed Railways Based on Artificial Neural Network and Genetic Algorithm Coupled Method”, Sustainability, vol. 12, no. 2, 658, 2020.
  7. C. He, J. Liu, W. Wang, & Q. Liu, “The Tribo-Fatigue Damage Transition and Mapping for Wheel Material under Rolling-Sliding Contact Condition”, Materials, vol. 12, no. 24, 4138, 2019.
  8. R. Chen, C. Hu, J. Xu, P. Wang, J. Chen, & Y. Gao, “An Innovative and Efficient Method for Reverse Design of Wheel-Rail Profiles”, Applied Sciences, vol. 8, no. 2, 239, 2018.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Engineering

Journal Section

Research Article

Publication Date

August 31, 2020

Submission Date

March 14, 2020

Acceptance Date

May 23, 2020

Published in Issue

Year 2020 Number: 19

APA
Uğur, A., Davut, K., & Bacacı, R. (2020). Metalografik İncelemelerle Ray Yüzeyindeki Soyulmaların Nedeninin Araştırılması. Avrupa Bilim Ve Teknoloji Dergisi, 19, 1-18. https://doi.org/10.31590/ejosat.703669
AMA
1.Uğur A, Davut K, Bacacı R. Metalografik İncelemelerle Ray Yüzeyindeki Soyulmaların Nedeninin Araştırılması. EJOSAT. 2020;(19):1-18. doi:10.31590/ejosat.703669
Chicago
Uğur, Alper, Kemal Davut, and Rasim Bacacı. 2020. “Metalografik İncelemelerle Ray Yüzeyindeki Soyulmaların Nedeninin Araştırılması”. Avrupa Bilim Ve Teknoloji Dergisi, nos. 19: 1-18. https://doi.org/10.31590/ejosat.703669.
EndNote
Uğur A, Davut K, Bacacı R (August 1, 2020) Metalografik İncelemelerle Ray Yüzeyindeki Soyulmaların Nedeninin Araştırılması. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi 19 1–18.
IEEE
[1]A. Uğur, K. Davut, and R. Bacacı, “Metalografik İncelemelerle Ray Yüzeyindeki Soyulmaların Nedeninin Araştırılması”, EJOSAT, no. 19, pp. 1–18, Aug. 2020, doi: 10.31590/ejosat.703669.
ISNAD
Uğur, Alper - Davut, Kemal - Bacacı, Rasim. “Metalografik İncelemelerle Ray Yüzeyindeki Soyulmaların Nedeninin Araştırılması”. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi. 19 (August 1, 2020): 1-18. https://doi.org/10.31590/ejosat.703669.
JAMA
1.Uğur A, Davut K, Bacacı R. Metalografik İncelemelerle Ray Yüzeyindeki Soyulmaların Nedeninin Araştırılması. EJOSAT. 2020;:1–18.
MLA
Uğur, Alper, et al. “Metalografik İncelemelerle Ray Yüzeyindeki Soyulmaların Nedeninin Araştırılması”. Avrupa Bilim Ve Teknoloji Dergisi, no. 19, Aug. 2020, pp. 1-18, doi:10.31590/ejosat.703669.
Vancouver
1.Alper Uğur, Kemal Davut, Rasim Bacacı. Metalografik İncelemelerle Ray Yüzeyindeki Soyulmaların Nedeninin Araştırılması. EJOSAT. 2020 Aug. 1;(19):1-18. doi:10.31590/ejosat.703669