Research Article

Yapay Sinir Ağları ve Üstel Düzleştirme Yöntemi ile Türkiye’deki CO2 Emisyonunun Zaman Serisi ile Tahmini

Number: 19 August 31, 2020
EN TR

Yapay Sinir Ağları ve Üstel Düzleştirme Yöntemi ile Türkiye’deki CO2 Emisyonunun Zaman Serisi ile Tahmini

Öz

Sera gazlarının atmosferdeki miktarı gün geçtikçe artmaktadır. Bu artışın başta küresel ısınma olmak üzere neden olduğu çok sayıda olumsuz etki ortaya çıkmaktadır. Geleceğe dönük sera gazı emisyonunun tahminlenmesi özellikle karar alıcılar ve CO2 salınımında payı olan sektörler açısından bakıldığında bu salınımın azaltılması ve alternatif kaynakların aranması için cesaret verici olabilir. Zaman serileri zaman düzleminde düzenli olarak belirli aralıklarla elde edilmiş verilerin literatürdeki adıdır ve bu serilerin analizinin nasılını inceleyen süreçlere ise zaman serisi analizi denir. Araştırmada Türkiye’ye ait sera gazı emisyonu (CO2 eşdeğeri) değerlerini içeren Dünya Bankası veri tabanındaki 55 yıllık verileri içeren veri seti kullanımıştır. Bu veri seti içerisinden yapay sinir ağları ve üstel düzleştirme yöntemleri ile faydalı örüntüler elde edilmesi amaçlanmıştır. Analizler için zaman serisi formatına dönüştürülen veri seti daha sonra eğitim ve test verisi olarak iki bölüme ayrılmıştır. Zaman serisi tipindeki eğitim verileri üstel düzleştirme yöntemini temel alan Holt’un lineer trend modeli ve yapay zekanın alt dallarından biri olan yapay sinir ağları (YSA) ile analizi edilmiştir. Bu analizler sonucunda ortaya çıkan modellere göre eğitim ve test verileri üzerinden tahmin modelleri elde edilmiştir. YSA’nın ve Holt’un lineer trend yönteminin test verileri için ortaya koyduğu tahminler ile modelleri değerlendirmek için RMSE, MAPE gibi değerlendirme metrikleri elde edilmiştir. Bu değerlere göre iki model karşılaştırılmış ve en az hata oranına sahip modelin YSA olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada elde edilen bulgulara göre YSA 0.1607’lik RMSE değeri ile, Holt’un liner trend yöntemine göre çok daha az hata oranına sahiptir. YSA’nın daha doğru tahminler yapacağı bulgusu elde edildikten sonra bu yöntemin önerdiği model kullanılarak 2021 yılına kadar tahminler gerçekleştirilmiştir. Model Türkiye için 2021 yılı sera gazı eşdeğeri CO2 emisyonunu 366,3972 milyon ton olarak tahminlemiştir. Araştırmada görülen bir diğer sonuç ise CO2 emisyonunun dalgalı bir seyir izlediği ancak genel olarak yükselme eğiliminde olduğudur.

Anahtar Kelimeler

References

  1. Aydemir, E. (2019). Ders Geçme Notlarının Veri Madenciliği Yöntemleriyle Tahmin Edilmesi. European Journal of Science and Technology, (15), 70–76. https://doi.org/10.31590/ejosat.518899
  2. Baki, Ö. (2017). Karbondioksit emisyon hacminin alt sektörler için analizi : Türkiye örneği. NEVŞEHİR HACI BEKTAŞ VELİ ÜNİVERSİTESİ. Retrieved from https://tez.yok.gov.tr/
  3. Bender, M., Sowers, T., & Brook, E. (1997). Gases in ice cores. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, 94(16), 8343–8349. https://doi.org/10.1073/pnas.94.16.8343
  4. Cambridge. (2020). Cambridge English Dictionary. Retrieved March 9, 2020, from https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/carbon-dioxide
  5. Cheremisinoff, N. P. (2011). Pollution Management and Responsible Care. In Waste (pp. 487–502). Elsevier Inc. https://doi.org/10.1016/B978-0-12-381475-3.10031-2
  6. Çoban, O., & Şahbaz, N. (2015). Yenilenebilir Enerji Tüketimi Karbon ve Emisyonu İlişkisi: TR Örneği. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 38039 KAYSERİ: Erciyes Üniversitesi.
  7. de Mattos Neto, P. S. G., Cavalcanti, G. D. C., Firmino, P. R. A., Silva, E. G., & Vila Nova Filho, S. R. P. (2020). A temporal-window framework for modelling and forecasting time series. Knowledge-Based Systems, 193, 105476. https://doi.org/10.1016/J.KNOSYS.2020.105476
  8. Deppa, B. (2018). Holt’s Linear Trend Methods. Retrieved April 28, 2020, from http://course1.winona.edu/bdeppa/FIN 335/Handouts/Exponential_Smoothing (part 2).html#holts-linear-trend-method

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Engineering

Journal Section

Research Article

Publication Date

August 31, 2020

Submission Date

March 18, 2020

Acceptance Date

May 26, 2020

Published in Issue

Year 2020 Number: 19

APA
Özhan, E. (2020). Yapay Sinir Ağları ve Üstel Düzleştirme Yöntemi ile Türkiye’deki CO2 Emisyonunun Zaman Serisi ile Tahmini. Avrupa Bilim Ve Teknoloji Dergisi, 19, 282-289. https://doi.org/10.31590/ejosat.705666

Cited By