Farklı Çaplardaki Zıvanaların Kurşun İle Sabitlenmesinin Kayma Dayanımına Etkisi

Öz

Yapıldıkları dönemin ekonomik, sosyal ve kültürel özelliklerini yansıtan geçmişten günümüze kadar ulaşan yapılara yığma yapılar denir. Bu yapılar doğal afetler, doğa olayları, zeminden kaynaklı problemler ve insan etkileri gibi sebeplerden dolayı hasara uğramaktadır. Hasara uğrayan bazı yığma yapılar yıkılıp yeniden yapılırken, bazıları ise onarım ve güçlendirme gibi restorasyon çalışmaları ile ayakta tutulmaktadır. Bu yapılarda düşey doğrultudaki taşları birbirine bağlamada zıvana demirleri kullanılmıştır. Bu zıvana demirleri taş bloklar üzerine açılan yuvalara yerleştirildikten sonra kurşun ile sabitlenmiştir. Bu çalışmada farklı çaptaki zıvanaların kurşun ile sabitlenmesinin taş bloklar üzerindeki etkilerini araştırmak amacıyla 15 adet numune üzerinde kayma dayanım testleri gerçekleştirilmiştir. Deney sonuçları birbirleri ile karşılaştırılmıştır. Sonuçlar doğrultusunda günümüzde özellikle onarım ve güçlendirmede kullanılan zıvana demirlerinin kurşun ile sabitlenmesinin önemi ve zıvana demirlerinin çaplarının nasıl olması gerektiği konusunda önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Zıvanalar,
• Kurşun
• Geleneksel yapılar

The Effect on the Shear Strength of Dowels of Different Diameters Fixed with Lead

Abstract

The structures that reflect the economic, social and cultural characteristics of the period they were built from the past to the present are called masonry structures. These structures are damaged due to reasons such as natural disasters, natural events, soil-based problems and human effects. While some damaged masonry structures are demolished and rebuilt, some are kept alive by restoration works such as repair and strengthening. Dowel irons were used to connect the vertical stones to each other in these structures. These dowel irons were placed in the holes opened on the stone blocks and then fixed with lead. In this study, shear strength tests were carried out on 15 samples in order to investigate the effects of lead fixation of dowels of different diameters on stone blocks. The experimental results have been compared with each other. In line with the results, suggestions were made on the importance of fixing the dowel irons with lead, especially used in repair and strengthening, and how the diameters of the dowel irons should be.

Keywords

• Dowels
• Lead
• Masonry structures

References

1. Çördük, A. (2006). Yunan ve Roma mimarisindeki yapı teknikleri. İzmir: Ege Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü,(Yüksek Lisans Tezi).
2. Demir, C. (2012). Seismic behaviour of historical stone masonry multi-leaf walls (Doctoral dissertation, PhD Dissertation. Turkey: Istanbul Technical University (ITU).
3. Kurugöl, S., & Küçük, A. G. S. G. (2015). Tarihi Eserlerde Demir Malzeme Kullanım ve Uygulama Teknikleri. Tarihi Eserlerin Korunması ve Geleceğe Güvenle Devredilmesi Sempozyumu Bildiri Kitabı, İstanbul, 521-536.
4. Nikolić, Ž., Smoljanović, H., & Živaljić, N. Analysis of metal connector’s effect on seismic resistance of dry stone masonry structures. Computational Methods in Structural Dynamics and Earthquake Engineering.
5. Simonović, V., & Simonović, G. (2018, June). Numerical Investigation of Possible Strengthening of Masonry Walls. In International Symposium on Innovative and Interdisciplinary Applications of Advanced Technologies (pp. 175-181). Springer, Cham.
6. Soti, R., & Barbosa, A. R. (2019). Experimental and applied element modeling of masonry walls retrofitted with near surface mounted (NSM) reinforcing steel bars. Bulletin of Earthquake Engineering, 17(7), 4081-4114.
7. Ural, A., Kara, M. E., & Uslu, S. (2015). Kenet ve Zıvanaların Yığma Duvarların Kesme (Kayma) Davranışına Etkisi, 5. Tarihi Eserlerin Güçlendirilmesi ve Geleceğe Güvenle Devredilmesi Sempozyumu, 537-548.
8. TS EN 772-1+A1. (20159. Kagir birimler-deney yöntemleri-bölüm 1: Basınç dayanımının tayini, Türk Standartları Enstitüsü, Ankara.

9. TS EN 772-6. (2004). Kagir birimler-deney metotları-bölüm 6: Beton kagir birimlerin eğilmede çekme dayanımının tayini, Türk Standartları Enstitüsü, Ankara.
10. TS EN ISO 6892-1. (2020). Metalik malzemeler-çekme deneyi-bölüm 1: Ortam sıcaklığında deney metodu, Türk Standartları Enstitüsü, Ankara.