Year 2020, Volume , Issue 18, Pages 99 - 108 2020-04-15

Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) Kullanılarak Bucak Havzası Yeraltısuyu Sertlik Haritasının Hazırlanması

İbrahim İskender SOYASLAN [1] , Kerem HEPDENİZ [2]


Batı Akdeniz Bölgesi’nde Burdur İli güneyinde bulunan Bucak Havzası, ülkemizin en önemli karstik alanlarından biri olan Toros Karst Kuşağı üzerine konumlanmıştır. Farklı tektonik birliklerin bir araya gelmesinden oluşan Toros Karst Kuşağı, Batı Toros ve Orta Toros karst alanı olmak üzere iki farklı bölgeye ayrılmaktadır. Bucak Havzası, iç ve yüzeysel karstlaşmanın iyi geliştiği Batı Toros Karst alanı içinde yer almaktadır. Havzanın kuzey, batı ve orta bölümünde allokton Akdağ kiretaşı ve güneyinde ise otokton Davraz kireçtaşı bulunur. Bu iki birim kırıklı-çatlaklı ve erime boşluklu yapılarından dolayı karstik akiferi özelliği taşımaktadır. Aynı zamanda Bucak Havzasının komşu Antalya Havzası ile olan hidrodinamik bağlantısı, beslenme alanı içinden ve genellikle alüvyon tabanında bulunan bu akifer ile sağlanmaktadır. Türkiye’nin güneybatısında Burdur-Antalya karayolunun içerisinden geçtiği havzada Bucak ve Çeltikçi yerleşim alanları ve çok sayıda köy bulunmaktadır. Bucak ilçesi içme suyu ihtiyacı, havza içerisindeki iki kaynak ile ovada açılmış sondaj kuyuları aracılığıyla yeraltısuyundan karşılanmaktadır. Bucak havzası içerisinde yer alan 20 adet kuyudan 2011-2012 yıllarında alınan yeraltısuyu örneklerinde CaCO3 ve Fransız su sertlik değerleri tespit edilmiştir. Sertlik değerleri Coğrafi Bilgi Sistemleri ortamına işlenmiş, Kriging interpolasyon yöntemi kullanılarak analiz edilmiş ve tematik haritalar hazırlanmıştır. Ulusal ve uluslararası sınır değerleri kullanılarak sertlik değerleri karşılaştırılmış ve havzadaki yeraltısularının sert-çok sert su sınıfında yer aldığı görülmüştür. Analizi gerçekleştirilen CaCO3 ve Fransız su sertlik değerlerine göre; çalışma alanının batısından doğusuna doğru sertlik değerleri artmaktadır. Özellikle Havzanın doğusunda yer alan Davraz kireçtaşlarının bulunduğu noktalarda belirgin sertlik anomalileri tespit edilmiştir. Yüksek sertlik değerlerinin sebebinin karstik Davraz kireçtaşı akiferini oluşturan formasyonlar ile yeraltısuları arasındaki kayaç-su etkileşimi olduğu sonucuna varılmıştır.
Bucak Havzası, Yeraltısuyu, Sertlik, CBS, Kaya-su etkileşimi
  • Adnan, S., & Iqbal, J. (2014). Spatial analysis of the groundwater quality in the Peshawar district, Pakistan. Procedia Engineering, 14-22.
  • Anderson, T. W., Neri, L. C., Schreiber, G. B., Talbot, F. D., & Letter, Z. A. (1975). Ischemic heart disease, water hardness and myocardial magnesium. Canadian Medical Association Journal, 113, 199-203.
  • Blumenthal, M. M. (1951). Batı Toroslarda Alanya ard ülkesinde jeolojik araşatırmalar. Ankara: Maden Tetkik Arama Enstitüsü Yayın No:5.
  • Bozcu, M. (1996). Kasımlar (Sütçüler-Isparta) yöresinde yeralan Mesozoyik yaşlı denizel tortulların jeolojisi, petrografisi ve organik jeokimyasal yöntemlerle incelenmesi. Isparta: Süleyman Demirel Ünvierisitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü Doktora Tezi (yayımlanmamış).
  • Brunn, J. H., Argyriadis, I., Marcoux, J., Monod, O., Poisson, A., & Ricou, L. (1971). Antalya'nın ofiyolit naplarının orijini lehinde ve alehindeki kanıtlar. Cumhuriyetin 50. Yılı Yerbilimleri Kongresi (s. 58-70). Ankara: MTA Genel Müdürlüğü Özel Baım.
  • Çemek, B., Güler , M., & Arslan, H. (2005). Bafra Ovası Sağ Sahil Sulama Alanındaki Tuzluluk Dağılımının Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS)Kullanılarak Belirlenmesi,. Atatürk Üniversitesi. Ziraat Fakültesi Dergisi, 37(1), 63-72.
  • Dinç, O. (2000). Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) Teknolojisi ve Veri Analiz Yöntemleri. Adana: Çukurova Ünviersitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü Yayın No:FBE-2000-1.
  • EPA. (2018). 2018 Edition of the drinking water standards and health advisories tables. Washington, DC: United States Environmental Protection Agency.
  • Ersoy, Ş. (1990). Batı Toros (Likya) naplarının yapısal öğelerinin ve evriminin analizi. TMMOB JMO Jeo. Müh. Dergisi, 5-16.
  • ES. (2019, 11 25). Hardness in Drinking Water. New Hampsire Department of Environmental Sevice: https://www.des.nh.gov/organization/commissioner/pip/factsheets/dwgb/documents/dwgb-3-6.pdf adresinden alındı
  • George, G. K., Akhilasree, D. G., Chandran, M. L., Reshma, P. R., & Siga, G. (2015). Study of ground water pollution around an ındustry using GIS. International Journal of Civil and Structural Engineering Research, 2(2), 145-150.
  • Gölhan, M., & Aksoğan, S. (1968). Sert suların yumuşatılması ve Ankara şehri içme ve kullanma kuyunun yumuşatılmasından sağlanacak faydalar. Türkiye İnşaat Mühendisliği IV. Teknik Kongresi, Rapor No:21 (s. 1-24). Ankara: İnşaat Mühendisleri Odası.
  • Güler, Ç. (1997). Su Kalitesi. Ankara: Çevre Sağlığı Temel Kaynak Dizisi No:43.
  • Hançer, M. (1996). Isparta güneği, Ağlasun-Bucak civarının jeolojik ve tektonik özellikleri. Isparta: Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü Doktora Tezi (yayımlanmamış).
  • İleri, B., Gündüz, O., Elçi, A., Şimşek , C., & Alparslan, M. N. (2007). Tahtalı Havzası Yeraltı Suyu Kalitesinin Coğrafi Bilgi Sistemi Destekli Değerlendirilmesi,. 7. Ulusal Çevre Mühendisliği Kongresi, Yaşam Çevre Teknoloji, (s. 880-888). 24-27 Ekim İzmir.
  • Jeihouni, M., Toomanian, A., Shahabi, M., & Alavipanah, S. K. (2014). Groundwater quality assessment for drinking purposes using GIS modelling (case study: city of Tabriz. The International Archives of the Photogrammetry, Remote Sensing and Spatial Information Sciences, XL-2/W3, 163-168. doi:doi:10.5194/isprsarchives-XL-2-W3-163-2014
  • Karagüzel, R., Taşdelen, S., Özkul, M., & Bilgin, A. (1995). Investigation of waste water discharge of Bucak (Burdur) and its effects on aquifer. International Earth Sciences Colloquium on the Aegean Region, (s. 693-700). İzmir.
  • Kavurmacı, M., Altaş, L., Kurmaç, Y., Işık, M., & Elhatip, H. (2010). Tuz Gölü'nün Aksaray İli yeraltı sularına etkisinin Coğrafi Bilgi Sistemleri kullanılarak değerlendirilmesi. Ekoloji Dergisi, 19(77), 29-34.
  • Koçyiğit, A. (1981). Isparta Büklümünün (Batı Toroslar) Toros Karbonat Platformunun evrimi. Türkiye Jeoloji Kurumu Bülteni, 24, 15-23.
  • Mane, A. V., Dhanani, K. S., Joshi, K., & Dhanani, C. S. (2015). Groundwater quality assessment and GIS based mapping of selected areas of Mangrol Coast, Gujarat (India). Journal of Chemical and Pharmaceutical Research, 7(5), 649-660.
  • Mantzafleri, N., Psilovikos, A., & Blanta, A. (2009). Water Quality Monitoring and Modelling in Lake Kastoria, Using GIS. Assessment and Management of Pollution Sources. Water Resour. Manage, 3221-3354. doi:DOI 10.1007/s11269-009-9431-4
  • McNally, N. J., Williams, H. C., Philips, D. R., Smallman-Raynor, M., Lewis, M., Venn, A., & Britton, J. (1998). Atopic eczema and domestic water hardness. The Lancet, 352, 527-531.
  • Nas, B., & Berktay, A. (2001). Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) kullanılarak Konya kenti yeraltısıyu sertlik haritasının oluşturulması. Coğrafi Bilgi Sistemleri Bilişim Günleri, 13-14 Kasım (s. 135-140). İstanbul: Fatih Üniversitesi.
  • Oroji, B. (2018). Groundwater vulnerability assessment using GIS-based DRASTIC and GOD in the Asadabad plain. Journal of Materials and Environmental Sciences, 1809-1816. doi:https://doi.org/10.26872/jmes.2018.9.6.201
  • Öztürk, M., & Çelik, R. (2008). Diyarbakır Ovasının Yeraltı Su Seviye Haritalarının Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) ile Tesbiti,. 2. Su Politikaları Kongresi, Bildiriler kitabı (s. 125-137). 20-22 Mart Ankara: TMMOB.
  • Prepas, E. E., Pinel-Alloul, B., Chambers, P. A., Murphy, T. P., Reedyk, S., Sandland, G., & Serediak, M. (2001). Lime treatment and its effects on the chemistry and biota of hardwater eutrophic lakes. Freshwater Biology, 46(8), 1046-1060. doi:https://doi.org/10.1046/j.1365-2427.2001.00788.x
  • Sengupta, P. (2012). Challenge of infertility: How protective the yoga therapy is? Ancient Science of Life, 32(1), 61-62. doi:DOI: 10.4103/0257-7941.113796
  • Sengupta, P. (2013). Potential health impacts of hard water. International Journal of Preventive Medicine, 4(8), 866-875.
  • Singh, P., & Khan, I. (2011). Ground water quality assessment of Dhankawadi ward of Pune by using GIS. International Journal of Geomatics and Geosciences, 688-703.
  • Şengül, F., & Küçükgül, E. Y. (1995). Çevre mühendiliğinde fiziksel-kimyasal temel işlemler ve süreçlar. İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi Yayınları, No:153 (3.Baskı).
  • TSE. (1997). Sular-içme ve kullanma suları, TSE 266. Ankara: Türk Standartları Enstitüsü.
  • WHO. (1996). Guidlines for Drinking Water-Second Edition- Volume 2 Health Criteria and Other Supporting information. Geneva: World Health Organization.
  • Woodcook, N. H., & Robertson, A. H. (1977). Imbricate thrush belt tectonics and sedimantation as a guide to emplacement of part of the Antalya complex SW Turkey. 6. Colloguium Geology of the Aegean Region (s. 661-671). İsmir: (Seceond Edition,1985).
  • Yelekçi, S., Acemioğlu, B., & Avcı, H. (2012). Kilis il merkezi içme sularının kullanılabilirliğinin araştırılması. Biyoloji Bilimleri Araştırma Dergisi, 5(2), 77-81.
  • Yılmaz, P. O., Maxwell, J. C., & Muehlberger, W. R. (1981). Antalya kompleksinin yapısal evrimi ve doğu Akdeniz'deki yeri. Yerbilimleri HÜ. Yerbilimleri Enstitüsü Bülteni , 119-127.
  • Yomralıoğlu, T. (2000). Coğrafi Bilgi Sistemleri Temel Kavramlar ve Uygulamalar. İstanbul: Seçil Ofset.
Primary Language tr
Subjects Engineering
Journal Section Articles
Authors

Orcid: 0000-0001-5282-8094
Author: İbrahim İskender SOYASLAN
Institution: MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ
Country: Turkey


Orcid: 0000-0003-4182-5570
Author: Kerem HEPDENİZ
Institution: MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ
Country: Turkey


Dates

Publication Date : April 15, 2020

APA Soyaslan, İ , Hepdeni̇z, K . (2020). Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) Kullanılarak Bucak Havzası Yeraltısuyu Sertlik Haritasının Hazırlanması . Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi , (18) , 99-108 . DOI: 10.31590/ejosat.670303