KARBON EMİSYONUNUN NEGATİF DIŞSALLIĞI VE GELİR EŞİTSİZLİĞİNE ETKİSİ: MULTİDİSİPLİNER BAKIŞ AÇISI
Abstract
Çalışmada, sürdürülebilir büyüme çerçevesinde, Çevresel Kuznets Eğrisinde (ÇKE) öne sürülen gelir çevre kirliliği ilişkisi, negatif dışsallık penceresinden multidisipler bakış açısıyla ele alınmıştır. Karbon emisyonunun etkisiyle ortaya çıkan çevresel bozulmanın negatif dışsallıklar nedeniyle üçüncü kişi konumundaki taraflara verdiği zararların hukuki niteliği sosyal risk ve fedakarlığın denkleştirilmesi ilkeleri çerçevesinde ele alınmıştır. Pigouvian vergilendirme ve Coase teoreminin günümüzdeki izdüşümü niteliğindeki AB Emisyon Ticaret Sistemi, SKDM ve Türkiye’ye etkileri de değerlendirilmiştir.
Ampirik analizde, Türkiye’nin 1988-2022 yıllarına ait gini indeksi verileri, kişi başına düşen CO2 salımı verileri, dolaysız vergilerin ve dolaylı vergilerin toplam vergi içindeki paylarına ait değişkenler doğrusal olmayan zaman serileri analizi ile analiz edilmiştir. Harvey vd. (2007; 2008) testleri ile dolaylı vergiler serisi dışındaki serilerin doğrusal dışı olduğu tespit edilmiştir. Bu nedenle doğrusal dışılığı dikkate alan Becker-Enders-Lee (2006) Fourier durağanlık testi yapılmış ve durağan olmayan serilerin Banerjee-Arčabić-Lee (2017) Fourier ADL testi ile eş bütünleşik oldukları tespit edilmiştir. FMOLS yöntemi ile yapılan tahminlere göre, artan her bir birim (ton) CO2 salımı, gini indeksini 0.013 birim azaltmakta olup, Türkiye’nin Kuznets eğrisinin azalan kısmında yer aldığı öngörülmektedir. Doğrudan ve dolaylı vergi oranlarının gelir dağılımına etkisi ise çalışma örnekleminde yeterli etki düzeyinde ve anlamlı çıkmamıştır.
Keywords
Negatif Dışsallık, Vergileme, Çevre Hukuku, İdare Hukuku, Ekonometrik Zaman Serileri Analizi
Ethical Statement
Bu çalışmanın tüm aşamalarında bilimsel etik kurallarına uygun davranılmış olup, etik kurul izni gerektiren bir çalışma değildir.
Çıkar Çatışması (Conflicts of Interest) :
Yazarın herhangi bir kurum ya da kişi ile çıkar çatışması bulunmamaktadır.
İntihal Denetimi (Plagiarism Checking):
Çalışma IThencihate intihal programı aracılığı ile intihale karşı denetlenmiştir.
References
- Alıca, S. (2011). “Çevre Denetiminde İdarenin Sorumluluğu”. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 15(4): 87-119.
- Ataer, M. (2021). Gelirin Yeniden Dağılımında Maliye Politikası: OECD Ülkeleri Üzerine Ampirik Bir Analiz, 1. Baskı, Gazi Kitabevi, Ankara.
- Aydoğdu, G. D., & Özşahin, G. (2023). “Büyüme, Eşitsizlik ve Karbon Emisyonu: Yükselen Piyasa Ekonomilerinde Çevresel Kuznets Eğrisi Hipotezinin Analizi”. Trakya Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi E-Dergi, 12(1): 133-148. https://doi.org/10.47934/tife.12.01.07
- Baek, J., & Gweisah, G. (2013). “Does Income Inequality Harm the Environment?: Empirical Evidence from the United States”. Energy Policy, 62: 1434-1437.
- Baloch, M. A., Danish, Khan, S. U., Ulucak, Z. Ş. & Ahmad, A. (2020). “Analyzing the Relationship between Poverty, Income Inequality, and CO2 Emission in Sub-Saharan African Countries”. Science of the Total Environment, 740: 1-7.
- Banerjee, P., Arčabić, V., & Lee, H. (2017). “Fourier ADL Cointegration Test To Approximate Smooth Breaks With New Evidence From Crude Oil Market”. Economic Modelling, 67: 114-124.
- Bayhan, V. (2011). “Tüketim Toplumunda Bireyin Ontolojik Mottosu : “Tüketiyorum Öyleyse Varım””. Istanbul Journal of Sociological Studies (43): 221-248.
- Becker, R., Enders, W., & Lee, J. (2006). “A Stationarity Test in the Presence of an Unknown Number of Smooth Breaks”. Journal of Time Series Analysis, 27(3): 381-409.
- Borghesi S (2006). “Income Inequality and the Environmental Kuznets Curve”, Vol 33. Environment, Inequality And Collective Action. Routledge, London
- Clement, M., & Meunie, A. (2010). “Is Inequality Harmful for the Environment? An Empirical Analysis Applied to Developing and Transition Countries”. Review of Social Economy, 68(4): 413-445.