Türkiye’de bulunan yabani Emmer buğdayları (Triticum dicoccoides Koern.) ve buğday çeşitlerinin Kök lezyon nematodları (Pratylenchus thornei and P. neglectus)’na karşı dayanıklılıklarının belirlenmesi

Volume: 39 Number: 3 February 9, 2015
EN TR

Türkiye’de bulunan yabani Emmer buğdayları (Triticum dicoccoides Koern.) ve buğday çeşitlerinin Kök lezyon nematodları (Pratylenchus thornei and P. neglectus)’na karşı dayanıklılıklarının belirlenmesi

Öz

Kök lezyon nematodları (RLN; Pratylenchus thornei ve P. neglectus) buğday köklerine saldırarak, tahıl kalitesi ve miktarında küresel olarak önemli kayıplara neden olan önemli bir bitki paraziti nematod gurubudur. Türkiye’de buğday ekiliş alanlarında yaygın olarak bulunan bu nematodlarla ancak dayanıklı çeşitler ve rotasyonla mücadele etmek mümkündür. Maalesef bugüne kadar bu nematod gurubuna karşı tamamen dayanıklı olarak tanımlanan hiçbir ticari buğday çeşidi bulunamamıştır. Bu nedenle, buğday ıslah programlarında yüksek verimli ve kaliteli buğday çeşitlerine orta derecede (kısmi) dayanıklı ebeveynler kullanılarak dayanıklılık entegre edilmeye çalışılmıştır. Bu araştırmanın amacı bazı Türk yabani Emmer’lerinin (Triticum dicoccoides) ve bazı ulusal yazlık buğday çeşitlerinin P. thornei ve P. neglectus’a karşı dayanıklılık durumlarını ortaya koymaktır.  Bu amaçla her iki nematoda karşı yapılan iki farklı denemede, 32 yabani Emmer buğdayı ve 42 buğday çeşidinin, P. thornei veya P. neglectus bireylerine karşı dayanıklıkları 9 hafta boyunca kontrollü koşullar altında testlenmiştir. Sonuç olarak, P. thornei ve P. neglectus’a karşı sırasıyla 25 ve 35 buğday çeşidinin orta derecede dayanıklılık reaksiyonu sağladığı belirlenmiştir. Toplamda 17 çeşit her iki nematoda karşı dayanıklılık göstermiştir (p <0.05). Elde edilen verilere göre, tespit edilen dayanıklı buğday çeşitlerinin mevcut hatlardan daha dayanıklı olduğu belirlenmiş ve bu hatların Türkiye’deki ıslah programlarında mükemmel bir şekilde kullanılabileceği ortaya konmuştur. 

Anahtar Kelimeler

References

  1. TUIK, 2013. Turkish Statistical Institute. www.tuik.gov.tr (Accces date:14.02.2014).
  2. Boerma, H. R. & R. S. Hussey, 1992. Breeding plants for resistance to nematodes. Journal of Nematology, 24: 242- 252.
  3. Imren, M., H. Toktay, R. Bozbuga, A. Dababat & I. H. Elekçioğlu, 2013. Determination of resistance against to Cereal cyst nematode, Heterodera avenae (Wollenweber, 1924) in some wheat germplasm. Turkish Journal of Entomology, 37: 229-238.
  4. Keil, T., E. Laubach, S. Sharma & C. Jung, 2009. Screening for resistance in the primary and secondary gene pool of barley against the root-lesion nematode Pratylenchus neglectus. Plant Breeding, 128: 436-442.
  5. Mc Donald, A. H. & J. M. Nicol, 2005. “Nematode parasites of cereals, 131-192”. In: Plant Parasitic Nematodes in Subtropical and Tropical Agriculture. (Eds: Luc, M., R. A. Sikora, & J. Bridge ). CAB International, London, UK, 896 pp.
  6. Nesbit, M. & D. Samuel, 1998. Wheat domestication, archeobotanical evidence. Science, 279: 14-33.
  7. Nicol, J. M., R. Rivoal, N. Bolat, H. Aktas, H. Braun, M. Mergoum, A. F. Yıldırım, A. Bagcı, I. H. Elekcioğlu & A. Yahyaoui, 2002. Frequency and diversity of the cyst and lesion nematodes on wheat in the Turkish central Anatolian plateau. Nematology, 4: 383-443.
  8. Özkan, H., A. Brandolini, R. Schafer-Pregl & F. Salamini, 2002. AFLP analysis of a collection of tetraploid wheats indicates the origin of emmer and hard wheat domestication in Southeast Turkey. Molecular Biology and Evolution, 19: 1797-1801.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

-

Publication Date

February 9, 2015

Submission Date

February 9, 2015

Acceptance Date

-

Published in Issue

Year 2015 Volume: 39 Number: 3

APA
Toktay, H., İmren, M., Elekcioglu, İ. H., & Dababat, A. (2015). Türkiye’de bulunan yabani Emmer buğdayları (Triticum dicoccoides Koern.) ve buğday çeşitlerinin Kök lezyon nematodları (Pratylenchus thornei and P. neglectus)’na karşı dayanıklılıklarının belirlenmesi. Turkish Journal of Entomology, 39(3), 219-227. https://doi.org/10.16970/ted.62843

Cited By