Research Article

Dijital Platformlar Karşısında Bireyin İfade Özgürlüğünün Anayasal Görünmezliği

Volume: 21 Number: 1 April 27, 2026
EN TR

Dijital Platformlar Karşısında Bireyin İfade Özgürlüğünün Anayasal Görünmezliği

Abstract

Dijital platformların bireylerin ifade özgürlüğü üzerindeki fiilî etkileri ve bu etkilerin ulusal ve uluslararası hukukta neden anayasal düzeyde görünür kılınamadığı, bu makalenin inceleme konusunu oluşturmaktadır. Dijital kamusal alanın başlıca düzenleyicileri hâline gelen platformların içerik kaldırma ve hesap askıya alma uygulamaları, bireyin ifade özgürlüğünün kullanım koşullarını fiilen belirlemesine rağmen, çoğu hukuk düzeninde bu müdahaleler doğrudan bir anayasal denetim konusu hâline gelmemektedir. Dijital alanda ifade özgürlüğünün artık yalnızca birey ile devlet arasındaki ikili ilişki üzerinden kavranamayacağı; birey, devlet ve dijital platformlardan oluşan üç aktörlü bir yapı içinde işlediği ileri sürülmektedir. Bu bağlamda, klasik devlet-merkezli ifade özgürlüğü anlayışının, platformların kamusal söylem üzerindeki yapısal gücünü açıklamakta yetersiz kaldığı savunulmaktadır. Bu çerçevede normatif görünmezlik kavramı üzerinden bir analiz yapılmakta; ABD hukuku, Avrupa Birliği düzenlemeleri ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihadında hâkim olan dolaylı etki modeli incelenmektedir. Buna karşılık Alman Federal Anayasa Mahkemesi’nin içtihadı, dijital platformların kamusal tartışma üzerindeki yapısal etkilerini anayasal düzlemde tanıyan istisnai bir yaklaşım olarak ele alınmaktadır. Amaç, normatif bir çözüm önermekten ziyade, dijital alanda bireyin platformlar karşısındaki anayasal statüsüne ilişkin yapısal boşluğu görünür kılmaktır.

Keywords

Supporting Institution

Bulunmamaktadır.

Ethical Statement

Yazar tarafından herhangi bir çıkar çatışması veya ortak çıkar beyan edilmemiştir.

Thanks

Bulunmamaktadır.

References

  1. 1. Alexander, Robert. Theory of Fundamental Rights. Oxford: Oxford University Press, 2002.
  2. 2. Armijo, Enrique. “Reasonableness as Censorship: Section 230 Reform, Content Moderation, and the First Amendment.” Florida Law Review, 73/6 (2001): 1209-1245.
  3. 3. Balkin, Jack M. “Free Speech Is a Triangle.” Columbia Law Review 118 (2018): 2011–2055.
  4. 4. Balkin, Jack M. “Free Speech in the Algorithmic Society: Big Data, Private Governance, and New School Speech Regulation” UC Davis Law Review 51 (2018): 1149-1210.
  5. 5. Balkin, Jack M. The System of Freedom of Expression. New York: Random House, 1970.
  6. 6. Clapham, Andrew. Human Rights Obligations of Non-State Actors. Oxford: Oxford University Press, 2006.
  7. 7. Cohen, Julie E. “Law for the Platform Economy.” UC Davis Law Review 51 (2017): 133–204.
  8. 8. Eley, Geoff. “Nations, Publics, and Political Cultures: Placing Habermas in the Nineteenth Century.” içinde Habermas and the Public Sphere, edited by Craig Calhoun, 289–339. Cambridge, MA: MIT Press, 1992.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Constitutional Law

Journal Section

Research Article

Publication Date

April 27, 2026

Submission Date

January 31, 2026

Acceptance Date

March 6, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 21 Number: 1

APA
Kaplan Arık, A. (2026). Dijital Platformlar Karşısında Bireyin İfade Özgürlüğünün Anayasal Görünmezliği. Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 21(1), 229-274. https://doi.org/10.58820/eruhfd.1878783
AMA
1.Kaplan Arık A. Dijital Platformlar Karşısında Bireyin İfade Özgürlüğünün Anayasal Görünmezliği. ERUHFD. 2026;21(1):229-274. doi:10.58820/eruhfd.1878783
Chicago
Kaplan Arık, Aslıhan. 2026. “Dijital Platformlar Karşısında Bireyin İfade Özgürlüğünün Anayasal Görünmezliği”. Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 21 (1): 229-74. https://doi.org/10.58820/eruhfd.1878783.
EndNote
Kaplan Arık A (April 1, 2026) Dijital Platformlar Karşısında Bireyin İfade Özgürlüğünün Anayasal Görünmezliği. Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 21 1 229–274.
IEEE
[1]A. Kaplan Arık, “Dijital Platformlar Karşısında Bireyin İfade Özgürlüğünün Anayasal Görünmezliği”, ERUHFD, vol. 21, no. 1, pp. 229–274, Apr. 2026, doi: 10.58820/eruhfd.1878783.
ISNAD
Kaplan Arık, Aslıhan. “Dijital Platformlar Karşısında Bireyin İfade Özgürlüğünün Anayasal Görünmezliği”. Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 21/1 (April 1, 2026): 229-274. https://doi.org/10.58820/eruhfd.1878783.
JAMA
1.Kaplan Arık A. Dijital Platformlar Karşısında Bireyin İfade Özgürlüğünün Anayasal Görünmezliği. ERUHFD. 2026;21:229–274.
MLA
Kaplan Arık, Aslıhan. “Dijital Platformlar Karşısında Bireyin İfade Özgürlüğünün Anayasal Görünmezliği”. Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, vol. 21, no. 1, Apr. 2026, pp. 229-74, doi:10.58820/eruhfd.1878783.
Vancouver
1.Aslıhan Kaplan Arık. Dijital Platformlar Karşısında Bireyin İfade Özgürlüğünün Anayasal Görünmezliği. ERUHFD. 2026 Apr. 1;21(1):229-74. doi:10.58820/eruhfd.1878783

Erciyes University Journal of Law Faculty by Erciyes University Law Faculty is licensed under CC BY-NC4.0