HZ. YUŞA’NIN DESTANİ HİKÂYESİNDEKİ SEMBOLLER ÜZERİNE DÜŞÜNCELER

Mümin Topçu

doi:10.17755/esosder.1125769

HZ. YUŞA’NIN DESTANİ HİKÂYESİNDEKİ SEMBOLLER ÜZERİNE DÜŞÜNCELER

Abstract

Makalemizde Hz. Musa’dan sonra gelen ve Benî İsrail peygamberinden biri olarak kabul edilen Hz. Yuşa’nın Bektaşi metinlerinde zikredilen destani hikâyesindeki vücut sembollerinden saç, burun, kulak, göz simgeciliği incelenecektir. Ümmetinin ömrünün kısa olması sebebiyle Allah’ın, Kadir gecesini Hz. Muhammet’e hediye edişini anlatan Kadir suresinin açıklamasında Hz. Yuşa’nın destani hayatından bir kesit verilir. Destanda saç simgesi olay akışında belirleyici olarak ön plana çıkar. Anlatımda saç simgesinin belirleyiciliğinin yanı sıra, saçla birlikte ve saça bağlı olarak şekillenen burun, kulak, göz sembollerini bir simge bütünlüğü içinde çözümlemeye çalışacağız. Sembollerin anlamlarını doğru tespit edebilmek adına öncelikli olarak Hz. Yuşa’nın kaynaklarda yer alan tarihi kişiliğine odaklanacağız. Tarihi kaynaklarda galibiyetlerle örülü geçmişi olan Hz. Yuşa’nın hayatında bir olumsuzluğu, yenilgiyi ifade eden saç ile bağlama simgesiyle anlatılan destani kişiliğinin mukayesesi sonucunda, destani anlatı ile tarihi yaşamının kesiştiği noktaları tespit ettikten sonra, saçın fonksiyonlarına, bilinçdışı ve kültürel yönlerine odaklanarak burun, kulak ve göz birlikteliğiyle çözümlemeye çalışacağız.

Keywords

Thanks

selamlar

References

Argunşah, M. (2002). Kirdeci Ali, Kesik Baş Destanı. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
Atalay, C. (2014). Asya Hun Devletinde Mao-Tun (Metehan) Dönemi. KMÜ Sosyal ve Ekonomı̇k Araştırmalar Dergı̇si(16 (Özel Sayı II)), 107-109.
Çavuşoğlu, A. (2004). Kıyâfet-nâmeler, : Akçağ Yayınları. Ankara.
Çobanoğlu, Ö. (2002). Halkbilimi Kuramları ve Araştırma Yöntemleri Tarihine Giriş. Ankara: Akçağ.
Duymaz, A. (2000). Dede Korkut Kitabı’nda Alpların Eğitim ve Geçiş Törenleri. Uluslararası Dede Korkut Bilgi Şöleni (s. 111-112.). Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları.
Eliade, M. (1992). İmgeler Simgeler. Ankara: Gece Yayınları.
Eliade, M. (2015). Dinsel İnançlar ve Düşünceler Tarihi 1. (L. Aslan, Çev.) İstanbul: Kabalcı Yayınevi.
Günay, U. (tarih yok). http://karesitarih.balikesir.edu.tr. 6 2, 2022 tarihinde http://karesitarih.balikesir.edu.tr/umur_gunay.pdf: http://karesitarih.balikesir.edu.tr/umur_gunay.pdf adresinden alındı

Halem, A. H. (2007). Yahudilik İle Bazı Şii Fırkalar Arasındaki İnanç Benzerlikleri. Bingöl: Danışman Yrd. Doç. Dr. Abdulnasır Süt, Bingöl Üniversitesi Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
Harman, Ö. F. (2013). Yûşaʿ. TDV İslâm Ansiklopedisi, 44, s. 43-45.
Hikâyet-i Şem'ûn. (06 Mil Yz A 3755/21). Ankara Milli Kütüphane Yazmalar.
Nursi, B. S. (2001). Sözler. İstanbul: Envar.
Nursi, B. S. (2005). Yirmi Sekizinci Lem’a. İstanbul: Envar.
ÖFK (Dü.). (tarih yok). Türkçe Kur'an Mealleri. 6 1, 2022 tarihinde www.kuranmeali.com/Tefsir.php?sureno=5&ayet=26: https://www.kuranmeali.com/Tefsir.php?sureno=5&ayet=12 adresinden alındı
Öngören, R. (2011). Tasavvuf, İslâm’ın zâhir ve bâtın hükümleri çerçevesinde yaşanan mânevî ve derunî hayat tarzı. TDV İslâm Ansiklopedisi, 40, s. 119-126.
Seyfi, A. R. (2016). Üçüncü Bab Hazret-i Yûşa' (as) ve Beni İsrail. (M. E. Düzdar, Dü.) Sebilürreşad Mecmuası, 8(183-208), 171,172.
Şimşek, E. (2017). Türk Masallarının Millî Tipi: Keloğlan. AKRA Kültür Sanat ve Edebiyat Dergisi, 5(11), Türk Masallarının Millî Tipi: Keloğlan.
TDK. (tarih yok). Güncel Türkçe Sözlük. 6 2, 2022 tarihinde https://sozluk.gov.tr/: https://sozluk.gov.tr/ adresinden alındı
TDK. (tarih yok). Türk Dil Kurumu Sözlükleri, Güncel Türkçe Sözlük. 6 2, 2022 tarihinde https://sozluk.gov.tr/: https://sozluk.gov.tr/ adresinden alındı
Topcu, M. (2019). "Basat’ın Tepegöz’ü Öldürdüğü” Hikâyeyi Psikanalitik Yaklaşımla Okuma . Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 18(69), 354-372.
Topcu, M. (2021). Kitâb-ı Muğrib Hacı Bektaş-ı Veli. Ankara: Grafiker.
Yıldırım, E. (2006). Celal Aynasında Bir Potre: Hz. Ömer. Diicle Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 3(1).

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Authors

Mümin Topçu ^*
0000-0002-6522-1117
Türkiye

Publication Date

October 8, 2022

Submission Date

June 3, 2022

Acceptance Date

October 2, 2022

Published in Issue

Year 2022 Volume: 21 Number: 84

DOI

https://doi.org/10.17755/esosder.1125769

IZ

https://izlik.org/JA78GN96CN

Cite

RIS / Bibtex

APA

Topçu, M. (2022). HZ. YUŞA’NIN DESTANİ HİKÂYESİNDEKİ SEMBOLLER ÜZERİNE DÜŞÜNCELER. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 21(84), 1956-1966. https://doi.org/10.17755/esosder.1125769

AMA

1.Topçu M. HZ. YUŞA’NIN DESTANİ HİKÂYESİNDEKİ SEMBOLLER ÜZERİNE DÜŞÜNCELER. esosder. 2022;21(84):1956-1966. doi:10.17755/esosder.1125769

Chicago

Topçu, Mümin. 2022. “HZ. YUŞA’NIN DESTANİ HİKÂYESİNDEKİ SEMBOLLER ÜZERİNE DÜŞÜNCELER”. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi 21 (84): 1956-66. https://doi.org/10.17755/esosder.1125769.

EndNote

Topçu M (October 1, 2022) HZ. YUŞA’NIN DESTANİ HİKÂYESİNDEKİ SEMBOLLER ÜZERİNE DÜŞÜNCELER. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi 21 84 1956–1966.

IEEE

[1]M. Topçu, “HZ. YUŞA’NIN DESTANİ HİKÂYESİNDEKİ SEMBOLLER ÜZERİNE DÜŞÜNCELER”, esosder, vol. 21, no. 84, pp. 1956–1966, Oct. 2022, doi: 10.17755/esosder.1125769.

ISNAD

Topçu, Mümin. “HZ. YUŞA’NIN DESTANİ HİKÂYESİNDEKİ SEMBOLLER ÜZERİNE DÜŞÜNCELER”. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi 21/84 (October 1, 2022): 1956-1966. https://doi.org/10.17755/esosder.1125769.

JAMA

1.Topçu M. HZ. YUŞA’NIN DESTANİ HİKÂYESİNDEKİ SEMBOLLER ÜZERİNE DÜŞÜNCELER. esosder. 2022;21:1956–1966.

MLA

Topçu, Mümin. “HZ. YUŞA’NIN DESTANİ HİKÂYESİNDEKİ SEMBOLLER ÜZERİNE DÜŞÜNCELER”. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, vol. 21, no. 84, Oct. 2022, pp. 1956-6, doi:10.17755/esosder.1125769.

Vancouver

1.Mümin Topçu. HZ. YUŞA’NIN DESTANİ HİKÂYESİNDEKİ SEMBOLLER ÜZERİNE DÜŞÜNCELER. esosder. 2022 Oct. 1;21(84):1956-6. doi:10.17755/esosder.1125769

Cited By

DİRSE HAN OĞLU BOĞAÇ HAN HİKÂYESİNİ SEMBOLİK YAKLAŞIMLA OKUMA

Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi

https://doi.org/10.17755/esosder.1361566