Review

Sağlığın Ticari Belirleyicileri ve Halk Sağlığının Geleceği

Volume: 10 Number: 3 November 6, 2025
EN TR

Sağlığın Ticari Belirleyicileri ve Halk Sağlığının Geleceği

Abstract

Sağlık, bireylerin içinde yaşadıkları koşullar ve çevre ile yakından ilişkilidir. Özellikle sağlığın ticari belirleyicileri, küreselleşen ekonomiler ve serbest piyasa dinamikleri çerçevesinde halk sağlığını doğrudan ve dolaylı olarak etkileyen önemli bir alan haline gelmiştir. Sağlığın ticari belirleyicileri, halk sağlığını olumlu ya da olumsuz yönde etkileyen özel sektör faaliyetleri ile bu faaliyetlere olanak sağlayan politik ve ekonomik sistemlerdir; ayrıca bu sistemlerin etkisiyle şekillenen ve toplumun genel kabul ettiği normlar ve uygulamalardır. Ticari kuruluşlar sağlığa ve topluma olumlu katkıda bulunabilse de bazı ticari aktörlerin ürün ve stratejilerinin, önlenebilir hastalık oranlarının artmasından, gezegene verilen zarardan ve sosyal ve sağlık alanındaki eşitsizlikten sorumlu olduğu yönünde artan kanıtlar vardır. Halk sağlığını tehdit eden ticari belirleyicilere karşı multidisipliner yaklaşımlar geliştirilmelidir. Bu sebeple hükümetler, uluslararası kuruluşlar, ticari sektör, sivil toplum örgütleri, akademisyenler, gönüllüler ve toplumun farklı kesimleri kendi sorumlulukları çerçevesinde katkı sağlamalıdır.

Keywords

Supporting Institution

destekleyen kurum yoktur.

Ethical Statement

etik kurul izni yoktur.

References

  1. World Health Organization. Determinants of health [Internet]. Erişim adresi: https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/determinants-of-health
  2. World Health Organization. Social determinants of health [Internet]. Erişim adresi: https://www. who.int/health-topics/social-determinants-of-health#tab=tab_1
  3. Detels R, Abdool Karim Q, Baum F, Li L, Leyland AH, editors. Oxford Textbook of Global Public Health. 7th ed. Oxford: Oxford University Press; 2021 Nov 1.
  4. World Health Organization. Commercial determinants of health [Internet]. Geneva: WHO; 2023. Erişim adresi: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/commercial-determinants-of-health
  5. Gilmore AB, Fabbri A, Baum F, Bertscher A, Bondy K, Chang HJ, et al. Defining and conceptualising the commercial determinants of health. Lancet. 2023;401(10383):1194-213.
  6. Lacy-Nichols J, Nandi S, Mialon M, McCambridge J, Lee K, Jones A, et al. Conceptualising commercial entities in public health: beyond unhealthy commodities and transnational corporations. The Lancet. 2023;401(10383):1214-28.
  7. Dahlgren G, Whitehead M. Policies and strategies to promote social equity in health. Background document to WHO - Strategy paper for Europe. Institute for Futures Studies, Arbetsrapport. 1991;14.
  8. Dönmez E, Kılıç B. Türkiye Sağlık Raporu 2020. In: Okyay P, Üner S, editors. Türkiye’de Sağlığın Sosyal Belirleyicileri. Ankara: Hipokrat Yayınevi; 2020. p. 1197-205.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Social Determinants of Health, Health Equity

Journal Section

Review

Publication Date

November 6, 2025

Submission Date

March 26, 2025

Acceptance Date

October 14, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 10 Number: 3

APA
Çağlayan, M., & Ekuklu, G. (2025). Sağlığın Ticari Belirleyicileri ve Halk Sağlığının Geleceği. Eskişehir Türk Dünyası Uygulama Ve Araştırma Merkezi Halk Sağlığı Dergisi, 10(3), 387-397. https://doi.org/10.35232/estudamhsd.1665396
AMA
1.Çağlayan M, Ekuklu G. Sağlığın Ticari Belirleyicileri ve Halk Sağlığının Geleceği. ESTUDAM Public Health Journal. 2025;10(3):387-397. doi:10.35232/estudamhsd.1665396
Chicago
Çağlayan, Miraç, and Galip Ekuklu. 2025. “Sağlığın Ticari Belirleyicileri Ve Halk Sağlığının Geleceği”. Eskişehir Türk Dünyası Uygulama Ve Araştırma Merkezi Halk Sağlığı Dergisi 10 (3): 387-97. https://doi.org/10.35232/estudamhsd.1665396.
EndNote
Çağlayan M, Ekuklu G (November 1, 2025) Sağlığın Ticari Belirleyicileri ve Halk Sağlığının Geleceği. Eskişehir Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Halk Sağlığı Dergisi 10 3 387–397.
IEEE
[1]M. Çağlayan and G. Ekuklu, “Sağlığın Ticari Belirleyicileri ve Halk Sağlığının Geleceği”, ESTUDAM Public Health Journal, vol. 10, no. 3, pp. 387–397, Nov. 2025, doi: 10.35232/estudamhsd.1665396.
ISNAD
Çağlayan, Miraç - Ekuklu, Galip. “Sağlığın Ticari Belirleyicileri Ve Halk Sağlığının Geleceği”. Eskişehir Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Halk Sağlığı Dergisi 10/3 (November 1, 2025): 387-397. https://doi.org/10.35232/estudamhsd.1665396.
JAMA
1.Çağlayan M, Ekuklu G. Sağlığın Ticari Belirleyicileri ve Halk Sağlığının Geleceği. ESTUDAM Public Health Journal. 2025;10:387–397.
MLA
Çağlayan, Miraç, and Galip Ekuklu. “Sağlığın Ticari Belirleyicileri Ve Halk Sağlığının Geleceği”. Eskişehir Türk Dünyası Uygulama Ve Araştırma Merkezi Halk Sağlığı Dergisi, vol. 10, no. 3, Nov. 2025, pp. 387-9, doi:10.35232/estudamhsd.1665396.
Vancouver
1.Miraç Çağlayan, Galip Ekuklu. Sağlığın Ticari Belirleyicileri ve Halk Sağlığının Geleceği. ESTUDAM Public Health Journal. 2025 Nov. 1;10(3):387-9. doi:10.35232/estudamhsd.1665396

International Peer Reviewed Journal

Crossref Content Registration logo


The journal adopts Open Access Policy and does not request article proccessing charge (APC), article publishing charge or any other charges.

by-nc.eu.png
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 License