Derleme

Sağlığın Ticari Belirleyicileri ve Halk Sağlığının Geleceği

Cilt: 10 Sayı: 3 6 Kasım 2025
PDF İndir
EN TR

Sağlığın Ticari Belirleyicileri ve Halk Sağlığının Geleceği

Öz

Sağlık, bireylerin içinde yaşadıkları koşullar ve çevre ile yakından ilişkilidir. Özellikle sağlığın ticari belirleyicileri, küreselleşen ekonomiler ve serbest piyasa dinamikleri çerçevesinde halk sağlığını doğrudan ve dolaylı olarak etkileyen önemli bir alan haline gelmiştir. Sağlığın ticari belirleyicileri, halk sağlığını olumlu ya da olumsuz yönde etkileyen özel sektör faaliyetleri ile bu faaliyetlere olanak sağlayan politik ve ekonomik sistemlerdir; ayrıca bu sistemlerin etkisiyle şekillenen ve toplumun genel kabul ettiği normlar ve uygulamalardır. Ticari kuruluşlar sağlığa ve topluma olumlu katkıda bulunabilse de bazı ticari aktörlerin ürün ve stratejilerinin, önlenebilir hastalık oranlarının artmasından, gezegene verilen zarardan ve sosyal ve sağlık alanındaki eşitsizlikten sorumlu olduğu yönünde artan kanıtlar vardır. Halk sağlığını tehdit eden ticari belirleyicilere karşı multidisipliner yaklaşımlar geliştirilmelidir. Bu sebeple hükümetler, uluslararası kuruluşlar, ticari sektör, sivil toplum örgütleri, akademisyenler, gönüllüler ve toplumun farklı kesimleri kendi sorumlulukları çerçevesinde katkı sağlamalıdır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

destekleyen kurum yoktur.

Etik Beyan

etik kurul izni yoktur.

Kaynakça

  1. World Health Organization. Determinants of health [Internet]. Erişim adresi: https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/determinants-of-health
  2. World Health Organization. Social determinants of health [Internet]. Erişim adresi: https://www. who.int/health-topics/social-determinants-of-health#tab=tab_1
  3. Detels R, Abdool Karim Q, Baum F, Li L, Leyland AH, editors. Oxford Textbook of Global Public Health. 7th ed. Oxford: Oxford University Press; 2021 Nov 1.
  4. World Health Organization. Commercial determinants of health [Internet]. Geneva: WHO; 2023. Erişim adresi: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/commercial-determinants-of-health
  5. Gilmore AB, Fabbri A, Baum F, Bertscher A, Bondy K, Chang HJ, et al. Defining and conceptualising the commercial determinants of health. Lancet. 2023;401(10383):1194-213.
  6. Lacy-Nichols J, Nandi S, Mialon M, McCambridge J, Lee K, Jones A, et al. Conceptualising commercial entities in public health: beyond unhealthy commodities and transnational corporations. The Lancet. 2023;401(10383):1214-28.
  7. Dahlgren G, Whitehead M. Policies and strategies to promote social equity in health. Background document to WHO - Strategy paper for Europe. Institute for Futures Studies, Arbetsrapport. 1991;14.
  8. Dönmez E, Kılıç B. Türkiye Sağlık Raporu 2020. In: Okyay P, Üner S, editors. Türkiye’de Sağlığın Sosyal Belirleyicileri. Ankara: Hipokrat Yayınevi; 2020. p. 1197-205.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sağlığın Sosyal Belirleyicileri, Sağlıkta Hakkaniyet

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

6 Kasım 2025

Gönderilme Tarihi

26 Mart 2025

Kabul Tarihi

14 Ekim 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 10 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Çağlayan, M., & Ekuklu, G. (2025). Sağlığın Ticari Belirleyicileri ve Halk Sağlığının Geleceği. Eskişehir Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Halk Sağlığı Dergisi, 10(3), 387-397. https://doi.org/10.35232/estudamhsd.1665396
AMA
1.Çağlayan M, Ekuklu G. Sağlığın Ticari Belirleyicileri ve Halk Sağlığının Geleceği. ESTÜDAM Halk Sağlığı Dergisi. 2025;10(3):387-397. doi:10.35232/estudamhsd.1665396
Chicago
Çağlayan, Miraç, ve Galip Ekuklu. 2025. “Sağlığın Ticari Belirleyicileri ve Halk Sağlığının Geleceği”. Eskişehir Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Halk Sağlığı Dergisi 10 (3): 387-97. https://doi.org/10.35232/estudamhsd.1665396.
EndNote
Çağlayan M, Ekuklu G (01 Kasım 2025) Sağlığın Ticari Belirleyicileri ve Halk Sağlığının Geleceği. Eskişehir Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Halk Sağlığı Dergisi 10 3 387–397.
IEEE
[1]M. Çağlayan ve G. Ekuklu, “Sağlığın Ticari Belirleyicileri ve Halk Sağlığının Geleceği”, ESTÜDAM Halk Sağlığı Dergisi, c. 10, sy 3, ss. 387–397, Kas. 2025, doi: 10.35232/estudamhsd.1665396.
ISNAD
Çağlayan, Miraç - Ekuklu, Galip. “Sağlığın Ticari Belirleyicileri ve Halk Sağlığının Geleceği”. Eskişehir Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Halk Sağlığı Dergisi 10/3 (01 Kasım 2025): 387-397. https://doi.org/10.35232/estudamhsd.1665396.
JAMA
1.Çağlayan M, Ekuklu G. Sağlığın Ticari Belirleyicileri ve Halk Sağlığının Geleceği. ESTÜDAM Halk Sağlığı Dergisi. 2025;10:387–397.
MLA
Çağlayan, Miraç, ve Galip Ekuklu. “Sağlığın Ticari Belirleyicileri ve Halk Sağlığının Geleceği”. Eskişehir Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Halk Sağlığı Dergisi, c. 10, sy 3, Kasım 2025, ss. 387-9, doi:10.35232/estudamhsd.1665396.
Vancouver
1.Miraç Çağlayan, Galip Ekuklu. Sağlığın Ticari Belirleyicileri ve Halk Sağlığının Geleceği. ESTÜDAM Halk Sağlığı Dergisi. 01 Kasım 2025;10(3):387-9. doi:10.35232/estudamhsd.1665396

Uluslararası Hakemli Dergi

Crossref Content Registration logo

Dergimiz Açık Erişim Politikasını benimsemiş olup dergimize gönderilen yayınlar için gerek değerlendirme gerekse yayınlama dahil yazarlardan hiçbir ücret talep edilmemektedir. 

by-nc.eu.png

Bu eser Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.