Osmanlı’da Satirik Tıbbî Romanın Bir Örneği: Sarhoşun Tövbesi

Öz

19. yüzyıldan itibaren, Osmanlı tarihinde görülmeye başlanan Batılı anlayışa uygun bilimsel gelişmeler, sosyal hayatın kürsüsü konumunda bulunan edebiyata da yansır. Bu arayışlar, Realist ve Natüralist tarzda eserlerin veril- meye başlanmasıyla birlikte, edebiyatta farklı bir türsel çeşitliliğin de doğmasına olanak sağlar. Başlangıçta fennî roman sahasının içerisinde yer alan ve içerisinde medikal bilgilere yer veren romanlar, zamanla bağımsız bir tür haline gelir ve özellikle de yazarı doktor olan romanlarda insanlara çeşitli hastalıklar, bunların sebepleri, belirtileri ve tedavi yolları hakkında bilgi verilmeye başlanır. Genel olarak toplumsal veya daha küçük ölçekte beşerî arızaları konu edinen ve bu arızaları komik bir üslûpla ifade eden satirik tür ise, Antik Yunan’dan başlayan ve bugüne kadar devam eden gelişiminin içerisinde, özellikle bedensel ve ruhsal bozuklukları işleme noktasında çeşitli açılardan tıbbî romanların verilerine ihtiyaç duyar. Bu iki türün birleştiği ürünler ise, hastane ortamının, ince bir eleştiri ile okuyucuya duyurulmasını hedefler. 1922 yılında Osmanlı Türkçesi ile kaleme alınan ve henüz Latin harflerine aktarılmayan, Doktor İsmail Ferid’e ait Sarhoşun Tövbesi isimli roman da bahsettiğimiz ölçülerde satirik bir tıbbî roman örneği olarak değerlendirilmelidir.

Anahtar Kelimeler

• Tıbbî Roman, Satirik Roman, Osmanlı Türkçesi, Sarhoşun Tövbesi, İsmail Ferid

An Example of Satirical Medical Novel in Ottoman State: Sarhoşun Tövbesi

Abstract

From the 19th century, scientific and Ottoman life of scientific developments that began to be seen, reflected in literary fame in the position of social life. In this quest, along with the works started to give realistic and naturalistic style, it allows literature to be born in a different variety of genres. In the beginning of scientific contained in the novel field and in the medical information on the ground that a novel, once it becomes an independent species, and especially the author of doctors of various diseases in people in the novel, which, their causes, symptoms and started to give information about medical treatment. In general that deals with social or smaller scale of human faults and failures is a funny üslûpla representing satirical kind in the ongoing development until today from the ancient Greeks, especially the physical and mental disorders need the data of medical books from various angles in the processing point . The confluence of these two types of products, the hospital aims to be announced to the reader with a subtle criticism.Penned by Ottoman Turkish in 1922 and not yet transferred to the Latin alphabet, Dr. İsmail Ferid, called “Sarhoşun Tövbesi” to the extent mentioned in the novel is to be regarded as an example of a satirical medical novel

Keywords

• Medical Novel, Satirical Novel, Ottoman Turkish, Sarhoşun Tövbesi, İsmail Ferid