ERZURUM TÜRKÜLERİNİN ACI BİR YÖNÜ GURBET, AYRILIK VE ÖZLEYİŞ

Halk edebiyatında zengin içeriğiyle ön plana çıkan türküler; yüzyıllar boyunca, çıktığı yörenin insanlarının psikolojik durumunu, siyasal ve sosyal yapısını, örf ve âdetlerini, çeşitli icrâ ortamlarında, çoğunlukla sâz eşliğinde seslendiren âşıklar tarafından dinleyicisine aktarılmıştır. Terennüm kılıfına bürünerek, insan halinin dolaylı anlatımının bir örneği olan türküler, tıpkı bir ayna gibi kişinin duygu ve düşüncelerini yansıtmıştır. Geçmişle günümüz arasında bağ kuran türküler, her olaya istinaden dinlenmiş, söylenmiş ve sevenlerin gönlündeki yerini daima korunmuştur. Ayrıca türküler, olay merkezli olduğu için günümüz kuşağına kültür aktarımında daima önemli rol üstlenmiştir. Bundan dolayı türküler, sosyolojik araştırmalarda kaynak olarak önemli bir yer edinmiştir. Bu çalışmada, TRT repertuvarına kayıtlı 268 kırık hava, 40 uzun hava ve kaynakçada gösterilen eserlerdeki Erzurum türküleri incelenmiş; gurbet, ayrılık ve özlem temalı 26 türkü ayırt edilmiştir. Seçilen bu türkülerin temalarının yerine kullanılan motifler de gösterilmiş ve sonuç olarak, türküler bir nevi kimlik tahlili olduğu ve içerisinde tarih, coğrafya, psikoloji gibi ilimleri barındırdığı için bir araştırma aracı olabileceği aktarılmıştır.