Research Article

Türkiye'nin Ekonomik Özgürlük Performansının Bütünleşik Crisus-Critic Tabanlı Topsis Modeliyle Değerlendirilmesi

Number: 17 June 30, 2026
TR EN

Türkiye'nin Ekonomik Özgürlük Performansının Bütünleşik Crisus-Critic Tabanlı Topsis Modeliyle Değerlendirilmesi

Abstract

Bu çalışmanın amacı, Türkiye'nin 2017-2025 yılları arasındaki ekonomik özgürlük performansını Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemleri aracılığıyla analiz etmektir. Analiz sürecinde, Heritage Foundation tarafından belirlenen 12 ekonomik özgürlük göstergesinin ağırlıkları CRISUS ve CRITIC yöntemlerinin entegre edildiği hibrit bir modelle objektif olarak hesaplanmış ve alternatiflerin sıralaması TOPSIS prosedürüyle gerçekleştirilmiştir. Hibrit ağırlıklandırma modeli sonuçlarına göre, performanstaki değişimi belirleyen en yüksek öneme sahip kriterlerin sırasıyla Yargı Etkinliği (0,164), Parasal Özgürlük (0,115) ve Mülkiyet Hakları (0,102) olduğu; en düşük etkinin ise Finansal Özgürlük (0,036) kriterinde toplandığı saptanmıştır. TOPSIS analizi sonucunda elde edilen performans skorları incelendiğinde, Türkiye'nin en yüksek yakınlık katsayısı ile 2021 yılında (0,854) zirve seviyeye ulaştığı, takip eden yıllarda yaşanan düşüş ile birlikte 2024 (0,199) ve 2025 (0,209) yıllarında tarihi dip seviyelere gerilediği istatistiksel olarak ortaya konulmuştur. Çalışma, elde edilen bu sayısal bulgular ışığında, ekonomik özgürlüğün yeniden tesisi için yargı bağımsızlığı ve rasyonel para politikasında yapısal reformlara ihtiyaç duyulduğunu ortaya koymaktadır.

Keywords

Supporting Institution

Destekleyici kurum yoktur

Ethical Statement

Etik durum yoktur

References

  1. Acikgoz, B., Amoah, A., & Yılmazer, M. (2016). Economic freedom and growth: A Panel cointegration approach. Panoeconomicus, 63(5), 541-562.
  2. Adalar, I., & Işık, Ö. (2025). Criterion importance based on sum of squares (CRISUS): A novel objective weighting method and its implementation in multidimensional sustainability performance measurement. Economic Computation & Economic Cybernetics Studies & Research, 59(2).
  3. Akyüz, Y., & Kaya, Z. (2013). Türkiye’de hayat dışı ve hayat/emeklilik sigorta sektörünün finansal performans analiz ve değerlendirilmesi. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 13(26), 355-371.
  4. Altın, H. (2020). Ekonomik Özgürlük Endeksinin Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleriyle Analizi. Uluslararası Ekonomi, İşletme ve Politika Dergisi, 4(2), 441-460.
  5. Altıntaş, F. F. (2022). Ekonomik Özgürlük Faktörleri Arasındaki İlişkilerin Çoklu Uyum Analizi ile Değerlendirilmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 21(82), 674-694.
  6. Asadzadeh, A., Kötter, T., Salehi, P., & Birkmann, J. (2017). Operationalizing a concept: The systematic review of composite indicator building for measuring community disaster resilience. International Journal of Disaster Risk Reduction, 25, 147-162.
  7. Berggren, N. (1999). Economic freedom and equality: Friends or foes? Public Choice, 100(3–4), 203–223.
  8. Böyükaslan, A., & Ecer, F. (2021). Determination of drivers for investing in cryptocurrencies through a fuzzy full consistency method-Bonferroni (FUCOM-F’B) framework. Technology in Society, 67, 1-16.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Econometric and Statistical Methods

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 30, 2026

Submission Date

February 15, 2026

Acceptance Date

June 24, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: 17

APA
Kahreman, Y., & Ünver, Ş. (2026). Türkiye’nin Ekonomik Özgürlük Performansının Bütünleşik Crisus-Critic Tabanlı Topsis Modeliyle Değerlendirilmesi. ETÜ Sentez İktisadi Ve İdari Bilimler Dergisi, 17, 31-50. https://doi.org/10.5281/zenodo.21040156
AMA
1.Kahreman Y, Ünver Ş. Türkiye’nin Ekonomik Özgürlük Performansının Bütünleşik Crisus-Critic Tabanlı Topsis Modeliyle Değerlendirilmesi. ETÜ Sentez İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi. 2026;(17):31-50. doi:10.5281/zenodo.21040156
Chicago
Kahreman, Yusuf, and Şeyda Ünver. 2026. “Türkiye’nin Ekonomik Özgürlük Performansının Bütünleşik Crisus-Critic Tabanlı Topsis Modeliyle Değerlendirilmesi”. ETÜ Sentez İktisadi Ve İdari Bilimler Dergisi, nos. 17: 31-50. https://doi.org/10.5281/zenodo.21040156.
EndNote
Kahreman Y, Ünver Ş (June 1, 2026) Türkiye’nin Ekonomik Özgürlük Performansının Bütünleşik Crisus-Critic Tabanlı Topsis Modeliyle Değerlendirilmesi. ETÜ Sentez İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi 17 31–50.
IEEE
[1]Y. Kahreman and Ş. Ünver, “Türkiye’nin Ekonomik Özgürlük Performansının Bütünleşik Crisus-Critic Tabanlı Topsis Modeliyle Değerlendirilmesi”, ETÜ Sentez İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, no. 17, pp. 31–50, June 2026, doi: 10.5281/zenodo.21040156.
ISNAD
Kahreman, Yusuf - Ünver, Şeyda. “Türkiye’nin Ekonomik Özgürlük Performansının Bütünleşik Crisus-Critic Tabanlı Topsis Modeliyle Değerlendirilmesi”. ETÜ Sentez İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi. 17 (June 1, 2026): 31-50. https://doi.org/10.5281/zenodo.21040156.
JAMA
1.Kahreman Y, Ünver Ş. Türkiye’nin Ekonomik Özgürlük Performansının Bütünleşik Crisus-Critic Tabanlı Topsis Modeliyle Değerlendirilmesi. ETÜ Sentez İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi. 2026;:31–50.
MLA
Kahreman, Yusuf, and Şeyda Ünver. “Türkiye’nin Ekonomik Özgürlük Performansının Bütünleşik Crisus-Critic Tabanlı Topsis Modeliyle Değerlendirilmesi”. ETÜ Sentez İktisadi Ve İdari Bilimler Dergisi, no. 17, June 2026, pp. 31-50, doi:10.5281/zenodo.21040156.
Vancouver
1.Yusuf Kahreman, Şeyda Ünver. Türkiye’nin Ekonomik Özgürlük Performansının Bütünleşik Crisus-Critic Tabanlı Topsis Modeliyle Değerlendirilmesi. ETÜ Sentez İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi. 2026 Jun. 1;(17):31-50. doi:10.5281/zenodo.21040156

ETU Synthesis Journal of Economics and Administrative Sciences © 2020 by Erzurum Technical University is licensed under Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International