Türkiye'nin Ekonomik Özgürlük Performansının Bütünleşik Crisus-Critic Tabanlı Topsis Modeliyle Değerlendirilmesi
Abstract
Bu çalışmanın amacı, Türkiye'nin 2017-2025 yılları arasındaki ekonomik özgürlük performansını Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemleri aracılığıyla analiz etmektir. Analiz sürecinde, Heritage Foundation tarafından belirlenen 12 ekonomik özgürlük göstergesinin ağırlıkları CRISUS ve CRITIC yöntemlerinin entegre edildiği hibrit bir modelle objektif olarak hesaplanmış ve alternatiflerin sıralaması TOPSIS prosedürüyle gerçekleştirilmiştir. Hibrit ağırlıklandırma modeli sonuçlarına göre, performanstaki değişimi belirleyen en yüksek öneme sahip kriterlerin sırasıyla Yargı Etkinliği (0,164), Parasal Özgürlük (0,115) ve Mülkiyet Hakları (0,102) olduğu; en düşük etkinin ise Finansal Özgürlük (0,036) kriterinde toplandığı saptanmıştır. TOPSIS analizi sonucunda elde edilen performans skorları incelendiğinde, Türkiye'nin en yüksek yakınlık katsayısı ile 2021 yılında (0,854) zirve seviyeye ulaştığı, takip eden yıllarda yaşanan düşüş ile birlikte 2024 (0,199) ve 2025 (0,209) yıllarında tarihi dip seviyelere gerilediği istatistiksel olarak ortaya konulmuştur. Çalışma, elde edilen bu sayısal bulgular ışığında, ekonomik özgürlüğün yeniden tesisi için yargı bağımsızlığı ve rasyonel para politikasında yapısal reformlara ihtiyaç duyulduğunu ortaya koymaktadır.
Keywords
Supporting Institution
Ethical Statement
References
- Acikgoz, B., Amoah, A., & Yılmazer, M. (2016). Economic freedom and growth: A Panel cointegration approach. Panoeconomicus, 63(5), 541-562.
- Adalar, I., & Işık, Ö. (2025). Criterion importance based on sum of squares (CRISUS): A novel objective weighting method and its implementation in multidimensional sustainability performance measurement. Economic Computation & Economic Cybernetics Studies & Research, 59(2).
- Akyüz, Y., & Kaya, Z. (2013). Türkiye’de hayat dışı ve hayat/emeklilik sigorta sektörünün finansal performans analiz ve değerlendirilmesi. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 13(26), 355-371.
- Altın, H. (2020). Ekonomik Özgürlük Endeksinin Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleriyle Analizi. Uluslararası Ekonomi, İşletme ve Politika Dergisi, 4(2), 441-460.
- Altıntaş, F. F. (2022). Ekonomik Özgürlük Faktörleri Arasındaki İlişkilerin Çoklu Uyum Analizi ile Değerlendirilmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 21(82), 674-694.
- Asadzadeh, A., Kötter, T., Salehi, P., & Birkmann, J. (2017). Operationalizing a concept: The systematic review of composite indicator building for measuring community disaster resilience. International Journal of Disaster Risk Reduction, 25, 147-162.
- Berggren, N. (1999). Economic freedom and equality: Friends or foes? Public Choice, 100(3–4), 203–223.
- Böyükaslan, A., & Ecer, F. (2021). Determination of drivers for investing in cryptocurrencies through a fuzzy full consistency method-Bonferroni (FUCOM-F’B) framework. Technology in Society, 67, 1-16.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Econometric and Statistical Methods
Journal Section
Research Article
Publication Date
June 30, 2026
Submission Date
February 15, 2026
Acceptance Date
June 24, 2026
Published in Issue
Year 2026 Number: 17