Araştırma Makalesi

Türkiye'nin Ekonomik Özgürlük Performansının Bütünleşik Crisus-Critic Tabanlı Topsis Modeliyle Değerlendirilmesi

Sayı: 17 30 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

Türkiye'nin Ekonomik Özgürlük Performansının Bütünleşik Crisus-Critic Tabanlı Topsis Modeliyle Değerlendirilmesi

Öz

Bu çalışmanın amacı, Türkiye'nin 2017-2025 yılları arasındaki ekonomik özgürlük performansını Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemleri aracılığıyla analiz etmektir. Analiz sürecinde, Heritage Foundation tarafından belirlenen 12 ekonomik özgürlük göstergesinin ağırlıkları CRISUS ve CRITIC yöntemlerinin entegre edildiği hibrit bir modelle objektif olarak hesaplanmış ve alternatiflerin sıralaması TOPSIS prosedürüyle gerçekleştirilmiştir. Hibrit ağırlıklandırma modeli sonuçlarına göre, performanstaki değişimi belirleyen en yüksek öneme sahip kriterlerin sırasıyla Yargı Etkinliği (0,164), Parasal Özgürlük (0,115) ve Mülkiyet Hakları (0,102) olduğu; en düşük etkinin ise Finansal Özgürlük (0,036) kriterinde toplandığı saptanmıştır. TOPSIS analizi sonucunda elde edilen performans skorları incelendiğinde, Türkiye'nin en yüksek yakınlık katsayısı ile 2021 yılında (0,854) zirve seviyeye ulaştığı, takip eden yıllarda yaşanan düşüş ile birlikte 2024 (0,199) ve 2025 (0,209) yıllarında tarihi dip seviyelere gerilediği istatistiksel olarak ortaya konulmuştur. Çalışma, elde edilen bu sayısal bulgular ışığında, ekonomik özgürlüğün yeniden tesisi için yargı bağımsızlığı ve rasyonel para politikasında yapısal reformlara ihtiyaç duyulduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Destekleyici kurum yoktur

Etik Beyan

Etik durum yoktur

Kaynakça

  1. Acikgoz, B., Amoah, A., & Yılmazer, M. (2016). Economic freedom and growth: A Panel cointegration approach. Panoeconomicus, 63(5), 541-562.
  2. Adalar, I., & Işık, Ö. (2025). Criterion importance based on sum of squares (CRISUS): A novel objective weighting method and its implementation in multidimensional sustainability performance measurement. Economic Computation & Economic Cybernetics Studies & Research, 59(2).
  3. Akyüz, Y., & Kaya, Z. (2013). Türkiye’de hayat dışı ve hayat/emeklilik sigorta sektörünün finansal performans analiz ve değerlendirilmesi. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 13(26), 355-371.
  4. Altın, H. (2020). Ekonomik Özgürlük Endeksinin Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleriyle Analizi. Uluslararası Ekonomi, İşletme ve Politika Dergisi, 4(2), 441-460.
  5. Altıntaş, F. F. (2022). Ekonomik Özgürlük Faktörleri Arasındaki İlişkilerin Çoklu Uyum Analizi ile Değerlendirilmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 21(82), 674-694.
  6. Asadzadeh, A., Kötter, T., Salehi, P., & Birkmann, J. (2017). Operationalizing a concept: The systematic review of composite indicator building for measuring community disaster resilience. International Journal of Disaster Risk Reduction, 25, 147-162.
  7. Berggren, N. (1999). Economic freedom and equality: Friends or foes? Public Choice, 100(3–4), 203–223.
  8. Böyükaslan, A., & Ecer, F. (2021). Determination of drivers for investing in cryptocurrencies through a fuzzy full consistency method-Bonferroni (FUCOM-F’B) framework. Technology in Society, 67, 1-16.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Ekonometrik ve İstatistiksel Yöntemler

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

15 Şubat 2026

Kabul Tarihi

24 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 17

Kaynak Göster

APA
Kahreman, Y., & Ünver, Ş. (2026). Türkiye’nin Ekonomik Özgürlük Performansının Bütünleşik Crisus-Critic Tabanlı Topsis Modeliyle Değerlendirilmesi. ETÜ Sentez İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 17, 31-50. https://doi.org/10.5281/zenodo.21040156
AMA
1.Kahreman Y, Ünver Ş. Türkiye’nin Ekonomik Özgürlük Performansının Bütünleşik Crisus-Critic Tabanlı Topsis Modeliyle Değerlendirilmesi. ETÜ Sentez. 2026;(17):31-50. doi:10.5281/zenodo.21040156
Chicago
Kahreman, Yusuf, ve Şeyda Ünver. 2026. “Türkiye’nin Ekonomik Özgürlük Performansının Bütünleşik Crisus-Critic Tabanlı Topsis Modeliyle Değerlendirilmesi”. ETÜ Sentez İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, sy 17: 31-50. https://doi.org/10.5281/zenodo.21040156.
EndNote
Kahreman Y, Ünver Ş (01 Haziran 2026) Türkiye’nin Ekonomik Özgürlük Performansının Bütünleşik Crisus-Critic Tabanlı Topsis Modeliyle Değerlendirilmesi. ETÜ Sentez İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi 17 31–50.
IEEE
[1]Y. Kahreman ve Ş. Ünver, “Türkiye’nin Ekonomik Özgürlük Performansının Bütünleşik Crisus-Critic Tabanlı Topsis Modeliyle Değerlendirilmesi”, ETÜ Sentez, sy 17, ss. 31–50, Haz. 2026, doi: 10.5281/zenodo.21040156.
ISNAD
Kahreman, Yusuf - Ünver, Şeyda. “Türkiye’nin Ekonomik Özgürlük Performansının Bütünleşik Crisus-Critic Tabanlı Topsis Modeliyle Değerlendirilmesi”. ETÜ Sentez İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi. 17 (01 Haziran 2026): 31-50. https://doi.org/10.5281/zenodo.21040156.
JAMA
1.Kahreman Y, Ünver Ş. Türkiye’nin Ekonomik Özgürlük Performansının Bütünleşik Crisus-Critic Tabanlı Topsis Modeliyle Değerlendirilmesi. ETÜ Sentez. 2026;:31–50.
MLA
Kahreman, Yusuf, ve Şeyda Ünver. “Türkiye’nin Ekonomik Özgürlük Performansının Bütünleşik Crisus-Critic Tabanlı Topsis Modeliyle Değerlendirilmesi”. ETÜ Sentez İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, sy 17, Haziran 2026, ss. 31-50, doi:10.5281/zenodo.21040156.
Vancouver
1.Yusuf Kahreman, Şeyda Ünver. Türkiye’nin Ekonomik Özgürlük Performansının Bütünleşik Crisus-Critic Tabanlı Topsis Modeliyle Değerlendirilmesi. ETÜ Sentez. 01 Haziran 2026;(17):31-50. doi:10.5281/zenodo.21040156

ETÜ Sentez İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi © 2020, Erzurum Teknik Üniversitesi tarafından Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International kapsamında lisanslanmıştır.