Yayın Etiği İlkeleri
Yayın Etiği, daha yüksek editoryal işleme standartları oluşturmak için yazarlar, hakemler ve yayımcılar adına dürüstlük konusunda ısrar eden bir öz-düzenleme mekanizması olarak tanımlanabilir. Yayın için etik standartlar, yüksek kaliteli bilimsel yayınları, halkın bilimsel bulgulara güvenini ve insanların fikirlerine itibar edilmesini sağlamak için mevcuttur. Hakemli çalışmalar, bilimsel yöntemi destekleyen ve hayata geçiren çalışmalardır. Bu noktada yayın sürecine dahil olan tüm tarafların (yazarlar, okuyucular ve araştırmacılar, yayımcı, hakemler ve editörler) etik ilkelere uyması büyük önem taşımaktadır. ETÜ Sentez İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, araştırma ve yayın etiği konusunda ulusal ve uluslararası standartlara bağlıdır. Basın Kanunu, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ile Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi’ne uymaktadır.
Tekrar Yayın
Tekrar yayın, aynı makalenin veya büyük ölçüde benzer makalelerin birden fazla dergide yayımlanmasıdır. Editör bu tür makaleyi incelemeden geri gönderir. Bundan sonra editör, tekrar yayına teşebbüs eden yazara belli bir süre ambargo uygulayabilir, yazarın daha önce yayın yaptığı dergide (belki de önceki makaleyi yayımlayan derginin editörü ile eşzamanlı duyuru olarak) kamuoyuna bu durumu açıklayabilir veya bu tedbirlerin hepsini birlikte uygulayabilir.
Aynı Çalışmanın Birden Fazla Dergiye Eşzamanlı Olarak Gönderilmesi
Yazarlar aynı makaleyi aynı anda birden fazla dergiye gönderemezler. Editör, olası eşzamanlı gönderimi öğrenirse, makaleyi alan diğer editör(ler)e danışma hakkını saklı tutar. Ayrıca editör, makaleyi incelemeden iade edebilir veya incelemeleri dikkate almadan reddedebilir veya bu kararı ilgili diğer editör(ler)le tartışarak alabilir ve yazarlardan belirli bir süre makale başvurusu kabul etmemeye karar verebilir. Ayrıca yazarların işverenlerine yazabilir veya bu tedbirlerin hepsini birlikte hayata geçirebilir.
İntihali Engelleme Amaçlı Kontrol
Başkalarının fikirlerini, metotlarını, verilerini, uygulamalarını, yazılarını, şekillerini veya eserlerini sahiplerine bilimsel kurallara uygun biçimde atıf yapmadan kısmen veya tamamen kendi eseriymiş gibi sunmaktır.
Etik ihlalleri engellemek amacıyla dergiye gönderilen makaleler intihal programında (iThenticate) taranır. Makalenin genel benzerlik oranının %20 ve altında olması gerekmektedir. Benzerlik raporu, “atıf-alıntı farklılığına” dikkat edilip edilmediğinin kontrolü için editör tarafından incelenir. Metinde akademik yazıma uygun olmayan etik dışı durumların tespiti hâlinde çalışma yazar(lar)ına iade edilir. Ayrıca tezlerden yapılan makalelerde editör tez ile makalenin benzerlik oranlarını karşılaştırır.
İntihal, duplikasyon, sahte yazarlık/inkar edilen yazarlık, araştırma/veri fabrikasyonu, makale dilimleme, dilimleyerek yayın, telif hakları ihlali ve çıkar çatışmasının gizlenmesi, etik dışı davranışlar olarak kabul edilir. Kabul edilen etik standartlara uygun olmayan tüm makaleler yayından çıkarılır. Buna yayından sonra tespit edilen olası kuraldışı, uygunsuzluklar içeren makaleler de dahildir.
Sahtecilik
Araştırmaya dayanmayan veriler üretmek, sunulan veya yayımlanan eseri gerçek olmayan verilere dayandırarak düzenlemek veya değiştirmek, bunları rapor etmek veya yayımlamak, yapılmamış bir araştırmayı yapılmış gibi göstermektir.
Araştırma kayıtları ve elde edilen verileri tahrif etmek, araştırmada kullanılmayan yöntem, cihaz ve materyalleri kullanılmış gibi göstermek, araştırma hipotezine uygun olmayan verileri değerlendirmeye almamak, ilgili teori veya varsayımlara uydurmak için veriler ve/veya sonuçlarla oynamak, destek alınan kişi ve kuruluşların çıkarları doğrultusunda araştırma sonuçlarını tahrif etmek veya şekillendirmektir.
Katılımcıların Kişisel Verilerinin Korunması
ETÜ Sentez İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, yasal olarak kamuya açık olmayan insan katılımcılarla ilgili kişisel veya hassas verileri veya materyalleri içeren tüm araştırmaların resmi etik incelemeye tabi olmasını şart koşar.
Araştırma Suistimali İddialarının Ele Alınması
ETÜ Sentez İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi editörleri; intihal, alıntı manipülasyonu, veri tahrifatı, veri uydurması ve diğer araştırma suiistimalinin meydana geldiği makalelerin yayımlanmasını önlemek için tedbir alacaktır. Hiçbir durumda dergi editörleri bu tür bir suistimalin gerçekleşmesine bilerek izin vermeyecektir.
Etik İhlal Bildirimleri
Okurlar, ETÜ Sentez İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi’nde yayımlanan bir çalışmada önemli bir hata ya da yanlışlık fark ettiklerinde ya da editoryal içerik ile ilgili (intihal, yinelenen makaleler vb.) herhangi bir şikâyetleri olduğunda, dergi editörlerinden birinin adresine e-posta göndererek bildirimde bulunabilir.
Düzeltme, Geri Çekme, Endişe İfadesi
Editörler, yayımlanan makalede, bulguları, yorumları ve sonuçları etkilemeyen küçük hatalar tespit edilirse düzeltme yayımlamayı düşünebilirler. Editörler, bulguları ve sonuçları geçersiz kılan büyük hatalar/ihlaller söz konusu olduğunda, makaleyi geri çekmeyi düşünmelidir. Yazarlar tarafından araştırma veya yayını kötüye kullanmaya yönelik olasılık söz konusu ise; bulguların güvenilir olmadığına ve yazarların kurumlarının olayı soruşturmadığına dair kanıtlar var veya olası soruşturma haksız veya sonuçsuz görünüyor ise, editörler endişe ifadesi yayımlamayı düşünmelidir. Düzeltme, geri çekme veya endişe ifadesi ile ilgili olarak COPE ve ICJME yönergeleri dikkate alınır.
Anket ve Mülakata Dayanan Çalışmaların Yayını
ETÜ Sentez İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, bilimsel etik güvence oluşturmak amacıyla, Yayın Etiği Komitesi’nin (COPE) “Dergi Editörleri için Davranış Kuralları ve En İyi Uygulama Rehber İlkeleri” ve “Dergiler için Davranış Kuralları” ilkelerini benimsemektedir. Bu kapsamda dergiye gönderilen çalışmalarda aşağıdaki hususlara uyulmalıdır:
1) Etik kurul izni gerektiren, tüm bilim dallarında yapılan araştırmalar için etik kurul onayı alınmış olmalı, bu onay makalede belirtilmeli ve belgelendirilmelidir.
2) Etik kurul izni gerektiren araştırmalarda, izinle ilgili bilgilere (kurul adı, tarih ve sayı no.) yöntem bölümünde, ayrıca makalenin ilk/son sayfalarından birinde; olgu sunumlarında, bilgilendirilmiş gönüllü olur/onam formunun imzalatıldığına dair bilgiye makalede yer verilmelidir.
Editoryal Gizlilik Yükümlülüğü
ETÜ Sentez İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi’nin editörleri, gönderilen tüm yazıları gizli belgeler olarak ele alır; bu, yazarların izni olmadan bir yazı hakkındaki bilgileri kimseye ifşa etmeyecekleri anlamına gelir. Makale inceleme sürecinde şu kişiler makalelere erişebilir: Editörler, Hakemler, Yayın Kurulu Üyeleri. Bir yazıyla ilgili ayrıntıların yazarların izni olmadan üçüncü bir şahsa iletilebileceği tek durum, editörün ciddi araştırma suiistimalinden şüphelenmesidir.
Şikâyet Prosedürü
Bu prosedür, ETÜ Sentez İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi’nin veya yazı kadromuzun sorumluluğunda olan içerik, prosedürler veya politikalarla ilgili şikayetler için geçerlidir. Şikayetler, iyileştirme için bir fırsat ve teşvik sağlayabilir ve hızlı, nazik ve yapıcı bir şekilde yanıt vermeyi amaçlıyoruz.
Şikâyetler doğrudan editörlerin e-posta adresine gönderilmelidir ve gizli olarak ele alınacaktır. Editör, şikâyetlere anında yanıt verir. Editör, şikâyetlerle ilgili COPE akış şemasında belirtilen prosedürü takip eder.
İtiraz Süreci
ETÜ Sentez İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, editörler ve hakemler tarafından yapılan değerlendirmelere dair ciddi itirazları memnuniyetle karşılar. Bilimsel içeriğin yanlış anlaşılması sebebiyle makalenin reddedildiği düşünülürse, editör ekibe itiraz mesajı gönderilebilir. Bu aşamada makalenin gözden geçirilmiş versiyonunu göndermemek gerekir. İtiraz mektubu Yayın Kurulu gündemine alındıktan sonra itirazın haklı olduğuna karar verilmesi hâlinde yazardan makalenin gözden geçirilmiş versiyonu talep edilir. Böylece çalışma dış hakem sürecine tekrar gönderilir.
İtiraz mektubu mümkün olduğunca ayrıntılı yazılmalıdır. Her makale için yalnızca bir itiraz dikkate alınır. Bu sebepten itirazın açık ve anlaşılır şekilde ortaya koyulması mühimdir. Edinilen tecrübeler ve kanaatler neticesinde reddedilen makaleler üzerinde uzun süreli müzakerelerin hem yazarlar hem de editörler için tatmin edici olmadığı gözlemlendiğinden aynı çalışma için birden fazla itiraz işleme alınmamaktadır.
Çıkar Çatışmaları
Çıkar çatışması, birincil bir çıkarla ilgili mesleki yargı, ikincil bir çıkardan (mali kazanç veya kişisel rekabet gibi) etkilenebildiğinde ortaya çıkar. Bir makalenin nasıl ele alınacağına dair en doğru kararı verebilmek için yazarların rekabet hâlindeki çıkarları bilinmeli ve makale yayımlanırsa, okuyuculara da bu bilgiler sunulmalıdır.
Çıkar çatışması, kişinin yaptığı işte çelişkiye düşmesine yol açacak, objektifliğini önemli oranda bozabilecek veya herhangi bir kişi ya da kuruluş lehine adil olmayan avantaj sağlayabilecek herhangi finansal ya da diğer tür çıkarlardır. Araştırmanın yürütülmesi ve makalenin hazırlanması sürecinde alınan tüm mali destek kaynakları ve sponsorların çalışmadaki rolü açıklanmalıdır. Finansman kaynağı yoksa bu da belirtilmelidir. Açıklanması gereken olası çıkar çatışması örnekleri arasında danışmanlıklar, maaş alımı, hibeler de yer alır. Potansiyel çıkar çatışmaları mümkün olan en erken aşamada açıklanmalıdır.
ETÜ Sentez İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi’nin tarafsız incelemeyi sağlamak için editörlerden, çalışanlardan veya yayın kurulu üyelerinden gelen gönderileri ele almak için belirlenmiş bir süreci vardır. Bu tür gönderiler öncelikle başka dergilere yönlendirilir. Bunun mümkün olmaması hâlinde gönderi sahibinin dergideki görevi askıya alınır. Bu gönderiler çift taraflı körleme sürecinde incelenir.
Editör, kendisinin veya aile üyeleri tarafından yazılmış makalelerle ilgili kararlarda yer almamalıdır. Ayrıca, böyle bir çalışma, derginin tüm olağan prosedürlerine tabi olmalıdır. Editör, yazarlar ve hakemler tarafından olası çıkar çatışmalarının ifşa edilmesiyle ilgili ICMJE yönergelerini uygulamalıdır.
YAYIN POLİTİKASI
ETÜ Sentez İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi açık erişimli bir dergidir.
Telif Hakkı Politikası
ETÜ Sentez İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, her gönderinin yanında bir Telif Hakkı Sözleşmesi ve Yazarlık Katkı Formu bulunmasını şart koşmaktadır. Yazarlar bu formu imzalayarak çalışmalarının telif haklarını muhafaza ederler. Yazarlar, ETÜ Sentez İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi bünyesinde yayınlanan çalışmalarının telif haklarını saklı tutarlar.
Yayın Ücreti Politikası
ETÜ Sentez İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Erzurum Teknik Üniversitesi tarafından finanse edilmektedir. Değerlendirme ve yayın sürecinde yazarlardan herhangi bir ücret talep edilmez.
Yayın Etiği
Dergide makale yayını ve makale süreçleri üzere gönderilen makaleler, araştırma ve yayın etiği kurallarına uygun olarak hazırlanmış olmalıdır. ETÜ Sentez İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi yayın etiği konusunda COPE (Committee on Publication Ethics) tarafından belirlenen yayın etiği ilke, standart ve tavsiyelerini gözetmektedir. ETÜ Sentez İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, bu standartlara bağlı kalarak, yayınladığı araştırmaların yüksek kalitede olmasını ve bilim camiasının etik standartlarını karşılamasını sağlamayı amaçlamaktadır.
İnsan denekleri içeren tüm araştırmalar, gerçekleştirilmeden önce etik kurul gibi bir inceleme kurulu tarafından incelenmeli ve onaylanmalıdır. Araştırmayı inceleyen ve onaylayan etik kurulun adı, etik kurul onay numarası ve tarihi, yayınlanmak üzere gönderildiğinde makalenin Yöntemler bölümüne eklenmelidir. Dergi, yazarlardan makale teslim sürecinin bir parçası olarak etik kurul onayının bir kopyasını sunmaları da istenmektedir. Bu, araştırmanın uygun şekilde gözden geçirilip onaylandığından emin olmak ve derginin araştırmanın yayın için gerekli etik standartları karşıladığını doğrulamasını sağlamak içindir.
Bir çalışma etik kurul onayından muaf tutulmuşsa, yazarlar etik kuruldan muafiyetin nedenini açıklayan bir beyan sunmalıdır. Bu, araştırmanın bir etik kurul tarafından incelendiğinden ve muafiyet kararının ilgili kılavuz ve yönetmeliklere uygun olarak verildiğinden emin olmak içindir.
Araştırmaya 18 yaşın altındaki çocukların katıldığı durumlarda, çocuğun ebeveyni veya vasisi çocuk adına bilgilendirilmiş onay vermelidir. Bu gereklidir çünkü çocuklar savunmasız bir popülasyondur ve araştırmaya katılmanın risklerini ve faydalarını tam olarak anlayamayabilirler.
Makale bir anketin veya mülakatların bulgularını rapor ediyorsa, yazarlar katılımcıların çalışmaya katılmak için bilgilendirilmiş onay verdiklerini ve kişisel bilgilerinin kaydedilmesine izin verdiklerini doğrulamalıdır. Alıntılar veya diğer atfedilebilir ifadeler varsa, bunlar anonimleştirilmeli veya kişinin adının makaleye dahil edilmesini kabul ettiği belirtilmelidir.
Çalışma katılımcılarının anonimliğini korumak ve araştırmanın gizlilik ilkelerine saygı gösterilerek yürütülmesini sağlamak yazarların sorumluluğundadır. Bu özellikle katılımcıların kimliğini ortaya çıkarabilecek fotoğraflar için önemlidir, çünkü bu tür fotoğrafların uygun izin alınmadan yayınlanması katılımcıların haklarını ihlal edebilir.
Katılımcı hastaların anonimliğini korumak için yazarlar katılımcılardan veya yasal temsilcilerinden imzalı izin belgeleri almalıdır. Bu izin belgeleri, katılımcıların fotoğrafların yayınlanmasına izin verdiklerini belirtmeli ve fotoğrafların kullanımına ilişkin her türlü kısıtlama veya koşulu belirtmelidir. Fotoğrafların yayınlanması için alınan onaya ilişkin bilgi makalede verilmelidir.
İntihal ve Etik Olmayan Davranışlar
Tüm gönderiler, hakem değerlendirmesi ve/veya üretim süreçleri sırasında birçok kez benzerlik tespit yazılımı (iThenticate ve gerekli görüldüğünde teyit için Akademik İntihal) ile taranır.
Başkalarının (veya kendinizin) önceki çalışmalarını tartışırken, her durumda materyale doğru şekilde atıfta bulunmanızı sağlamaya çalışılmaktadır. Yazarlara, aşağıda örneklendirilen intihal ve etik dışı davranışlardan kaçınmaları şiddetle tavsiye edilir.
- Alıntı manipülasyonu: Bir yazarın, derginin veya diğer yayınların atıf sayısını, kendi atıflarını yapmak, aynı dergideki makalelerden fazla alıntı yapmak veya onursal atıflar veya atıf yığınları eklemek gibi çeşitli şekillerde manipüle etmesi.
- Kendi kendine intihal: Bir yazarın önceki yayınlarından üst üste gelen pasajları veya cümleleri uygun şekilde atıfta bulunmadan kullanma uygulaması. Bu, bir başkasının çalışmasını (bu durumda yazarın kendi çalışmasını) uygun şekilde atıfta bulunmadan kullanmak anlamına gelen bir tür intihal olarak kabul edilir.
- Dilimleme: Bir araştırma çalışmasından elde edilen aynı verilerin birkaç farklı makalede kullanılması. Bu, aynı hipotezlerin, popülasyonun ve yöntemlerin birden fazla makalede rapor edilmesi anlamına geldiği için etik dışı kabul edilir.
- Veri uydurma: Veri toplama veya deneyler sırasında gerçekleşmeyen verilerin bir çalışmaya eklenmesi. Bu, yanlış veya yanıltıcı bilgilerin gerçek verilermiş gibi sunulmasını içerdiğinden bir tür araştırma suistimali olarak kabul edilir.
- Veri manipülasyonu/tahrifatı: Yanıltıcı bir izlenim vermek için araştırma verilerinin manipüle edilmesi. Bu, görüntülerin manipüle edilmesini, aykırı değerlerin veya “güvenilmez” sonuçların çıkarılmasını, veri noktalarının değiştirilmesini ve diğer manipülasyon biçimlerini içerebilir. Yanlış veya yanıltıcı bilgilerin gerçek verilermiş gibi sunulmasını içerdiğinden bu da bir tür araştırma suistimali olarak kabul edilir.
İntihal, atıf manipülasyonu veya veri tahrifatı/üretimi gibi iddia edilen veya şüphelenilen araştırma suiistimali durumlarında, Yayın Kurulu, iddiaların veya şüphelerin adil, şeffaf ve tutarlı bir şekilde ele alınmasını sağlamak için uygun COPE akış şemalarını izleyecektir.
Hakem Değerlendirme Süreci
ETÜ Sentez İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi’ne gönderilen makaleler, yazarlar ve hakemler arasında karşılıklı anonimliği sağlayan çift kör bir hakem değerlendirme sürecinden geçer. Tarafsız bir inceleme süreci sağlamak için her gönderi, kendi alanlarında uzman en az iki dış bağımsız hakem tarafından incelenir.
Gönderiler önce teknik inceleme sürecinden geçer. Bu süreçte editörlük ofisi personeli, makalenin dergi kurallarına uygun olarak hazırlanıp hazırlanmadığını ve gönderilip gönderilmediğini kontrol eder. Dergi kurallarına uygun olmayan gönderiler, teknik düzeltme talepleriyle birlikte yazarlara geri gönderilir. Bu süreçte yaplıan bir diğer önemi görev ise word'de (varsa) kişisel bilgilerin silinmesi ve yazının anonim hale getirilmesidir.
Dergi kurallarına uygun olan makaleler baş editöre gönderilir. Baş editör, her başvurunun kapsam ve kalite açısından dergiye uygunluğunu değerlendirir. Dergi için uygun olmayan başvurular bu aşamada reddedilebilir.
Dergi için uygun olan makaleler için Baş Editör, Alan Editörleri ile birlikte çalışarak makaleye hakemler atar. Alan Editörleri, hakemler atandıktan sonra makalenin reddedilmesine, çift kör hakemlik sürecine devam edilmesine ya da hakem değerlendirmesinden önce düzeltme talep edilmesine karar verebilir.
Alan Editörler, hakemler tarafından sunulan raporlara dayanarak önerilerini Baş Editöre sunarlar. Düzeltilen makaleler, yeni bir öneri formüle etmek için hakemlerle birlikte çalışmayı amaçlayan Yardımcı Editörler tarafından yeniden değerlendirilir. Baş Editör, tüm başvurular için karar verme sürecinde son yetkilidir.
Hakem değerlendirme süreci tamamlandığında, yazarlara anonim hakem değerlendirme raporları ve yazıları hakkında editöryel bir karar gönderilecektir. Hakem değerlendirme raporları hiçbir ortamda kamuya açıklanmayacaktır. Gönderilen materyal gizli kabul edilir ve yayınlanana kadar hiçbir şekilde kullanılmamalıdır. Bir hakemin bir yazarın fikirlerini veya verilerini izinsiz kullanmış olabileceğine dair bir şüphe varsa, Yayın Kurulu konuyu ilgili
COPE yönergelerine uygun olarak ele alacaktır.
Hakemler, çift kör hakemlik sürecinin bütünlüğünü ve tarafsızlığını sağlamak için hakemlerin izlemesi gereken bir çerçeve sağlayan COPE'ninHakemler için Etik Kılavuzuna uymalıdır.
Yayın Kurulu, hakem değerlendirmesi manipülasyonunu en aza indirmek için ilgili
COPE akış şemasını takip eder. Yayınlandıktan sonra hakem değerlendirmesi manipülasyonu şüphesi varsa, Yayın Kurulu COPE'nin uygun akış şemasını izleyecektir.
Potansiyel hakemler, bir makaleyi değerlendirme davetini kabul etmeden önce herhangi bir çıkar çatışması yaşayabileceklerini editöre bildirmelidir. Potansiyel bir hakemin davet edilip edilemeyeceği konusunda bilinçli bir karar verebilmek için, editörün potansiyel hakemi inceleme sürecine dahil etme konusunda bilgilendirilmesi önemlidir. Bu aynı zamanda inceleme sürecinin bütünlüğünün ve şeffaflığının sağlanmasına da yardımcı olur. Editörler ve hakemler arasındaki iletişim, üçüncü taraflarla paylaşılmaması gereken gizli bilgiler içerir.
ETÜ Sentez İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, yayın kurulu üyeleri ve Alan Editörleri tarafından gönderilen makaleler için çift kör hakem değerlendirme sürecini yönetmek üzere harici editörler görevlendirecektir. Ayrıca bu süreç içerisinde dergideki yetkilerinden feragat eder. Davet edilen editör kararında bağımsızdır.
Bir makalenin hakem değerlendirmesinin derginin olağan politikasından sapması durumunda, aldığı değerlendirme türü makalede belirtilir ve böylece değerlendirme sürecinin şeffaflığı sağlanır.
Revizyon Süreci
“Minor revizyon” veya ‘Major revizyon’ gerektiren makaleleri gönderen yazarlar, baş editörden bir karar mektubu alacaklardır. Karar mektubu, hakemlerin ve editörlerin tavsiyelerini, makalenin gözden geçirilmiş ve güncellenmiş bir versiyonunu göndermek için son tarihi içerecektir.
Yazarlar, bir makalenin gözden geçirilmiş bir versiyonunu gönderirken, her bir hakem tarafından ortaya konan her bir sorunun nasıl ele alındığını ve hangi satırlarda değişiklik yapıldığını belirtmelidir.
Gözden geçirilmiş makaleler, karar mektubunda belirtilen son tarih içinde teslim edilmelidir. Makalenin revize edilmiş versiyonu verilen süre içinde teslim edilmezse, revizyon seçeneği iptal edilebilir. Gönderen yazar(lar) ek süre gerektiğine inanıyorlarsa, ilk süre dolmadan önce uzatma talebinde bulunmalıdırlar.
Yazarlık
Çalışmanın kavramsal konseptine veya tasarımına veya çalışma için verilerin elde edilmesine, analizine veya yorumlanmasına önemli katkı. Önemli entelektüel içerik için çalışmayı taslak haline getirin veya eleştirel olarak gözden geçirme, Yayınlanacak versiyonun son onayı. Çalışmanın herhangi bir bölümünün geçerliliği ve doğruluğu ile ilgili soruların uygun şekilde araştırılmasını ve çözülmesini sağlamak için çalışmanın tüm yönlerinden sorumlu olmayı kabul etmek.
Çalışmanın herhangi bir bölümünün geçerliliği ve doğruluğu ile ilgili soruların uygun şekilde araştırılmasını ve çözülmesini sağlamak için çalışmanın tüm yönleri için sorumluluk almayı kabul etmek. Bir yazar, çalışmanın katkıda bulunduğu kısımlarının sorumluluğunu üstlenmenin yanı sıra, diğer yazarların çalışmanın hangi kısımlarından sorumlu olduğunu da belirleyebilmelidir. Bu, tüm yazarların katkılarının doğru ve uygun bir şekilde tanınmasını sağlar.
CRediT (Katkıda Bulunan Rollerin Sınıflandırılması) kullanılarak, yazarlar başvuru sırasında bireysel katkılar hakkında bilgi sağlayabilir. Tüm yazarların, baş yazar tarafından paylaşılan bilgilere uygun olarak bireysel katkıları üzerinde anlaşmaları beklenmektedir. Yazarların katkı beyanı nihai makale ile birlikte yayınlanacaktır ve çalışmaya yapılan katkıları doğru bir şekilde yansıtmalıdır. Yazarlar, ortak yazarlarının katkılarının bütünlüğüne güvenmelidir. Bu, ortak yazarlarının araştırmayı etik ve sorumlu bir şekilde yürüttüklerine ve makalede sunulan veri ve sonuçların doğru ve güvenilir olduğuna güvenmeleri gerektiği anlamına gelir. Yazarlık kriterlerinin dördünü de karşılamayan kişiler makaleye yazar olarak dahil edilmemelidir. Bu kişilerin katkılarını tanımak ve araştırmaya katkıları konusunda şeffaflık sağlamak için, makalenin başlık sayfasında bu kişilere teşekkür edilebilir.
Yayın kurulu hayalet, onursal veya hediye yazarlık durumundan şüphelenirse, başvuru askıya alınacak ve ilgili
COPE akış şeması ile yazarlık ve katkıya ilişkin COPE Politikası izlenecektir.
Yazar Değişimi
Yazar değişikliği, yazar çıkarılması veya eklenmesi, yazar sıralamasının değiştirilmesi gibi her türlü değişiklik talepleri, gerekçelerini belirten bir yazı ile editörlük ofisine iletilmelidir. Mektup, çıkarılan yazar da dahil olmak üzere tüm yazarlar tarafından imzalanmalıdır. Dergi Yayın Kurulu, yazar değişikliği taleplerini tutarlı ve şeffaf bir şekilde ele alarak ilgili COPE akış şeması kılavuzlarını takip edecektir. Bu prosedürler, araştırmanın bütünlüğünü ve ilgili tüm yazarların itibarını korumak için uygulanmaktadır.
Çıkar Çatışması Beyanı
Yazarlar, çalışmalarında gereksiz etki veya önyargıya yol açabilecek her türlü ilişki veya çıkarı açıklamakla yükümlüdür. Bu, çevrimiçi gönderim sistemi aracılığıyla sundukları makalelerini gönderirken, çıkar çatışmalarını mümkün olduğunca ifşa ederek yapılmalıdır. ETÜ Sentez İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi gönderilen makalelerin inceleme sürecine dahil olan kişilerin her türlü bilgi vermesini ve gerçek veya potansiyel rakip çıkarlarını açıklamasını talep ve teşvik eder. Bu, olası önyargılara yol açabilecek çıkar çatışmalarını tespit etmek için yapılmalıdır.
Editöryal kurul, editörlerin, yazarların veya hakemlerin potansiyel çıkar çatışmalarını içeren durumları ilgili
COPE akış şemalarına uygun olarak ele alacaktır.
Yapay Zeka (AI) ve Sohbet Robotları Kullanım Politikası
ETÜ Sentez İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, makale hazırlama, veri analizi ve raporlama süreçlerinde üretken yapay zeka teknolojilerinin (ChatGPT, Claude, Gemini vb.) kullanımına ilişkin WAME (World Association of Medical Editors) ve COPE standartlarını benimser.
1. Yazarlık Statüsü ve Sorumluluk
AI Yazar Olamaz: Yapay zeka araçları ve sohbet robotları, bir makalede "yazar" veya "ortak yazar" olarak listelenemez. Yazarlık, tüzel kişilik gerektirir; yapay zeka araçları etik beyanlarda bulunamaz, çıkar çatışması formlarını imzalayamaz ve çalışmanın doğruluğu konusunda yasal/akademik sorumluluk üstlenemez.
Tam Sorumluluk: Makalede yapay zeka kullanılmış olsa dahi, içeriğin doğruluğu, özgünlüğü, atıfların hatasızlığı ve intihal içermemesi konusundaki tüm sorumluluk münhasıran insan yazarlara aittir.
2. Şeffaflık ve Beyan Zorunluluğu
Yazarlar, yapay zeka kullanımını makalenin ilgili bölümlerinde açıkça belirtmekle yükümlüdür:
Metin Oluşturma: Yeni metin oluşturmak veya mevcut metni düzenlemek için AI kullanıldıysa, bu durum makalenin Teşekkür (Acknowledgment) bölümünde açıklanmalı; kullanılan araç, sürüm bilgisi ve kullanım amacı belirtilmelidir.
Analitik Süreçler: AI; veri analizi yapmak, sonuç üretmek, tablo veya şekil oluşturmak ya da bilgisayar kodu yazmak için kullanıldıysa; bu durum makalenin Özet (Abstract) ve Yöntem (Methods) bölümlerinde detaylandırılmalıdır. Bilimsel tekrarlanabilirlik için kullanılan tam komutlar (prompts), sorgu tarihi ve aracın sürümü paylaşılmalıdır.
3. Kaynakça ve Doğrulama
Haliüsinasyon (Uydurma) Riski: Yapay zeka araçları bazen var olmayan kaynaklar üretebilir veya yanlış bilgiler sunabilir. Yazarlar, AI tarafından sağlanan tüm materyalleri ve referansları orijinal kaynaklarından doğrulamak zorundadır.
Önyargıların Denetimi: AI araçları sınırlı veri setleri nedeniyle yanlı/önyargılı sonuçlar üretebilir. Yazarlar, bu önyargıları tespit etmek ve akademik tarafsızlığı sağlamak amacıyla karşıt görüşleri de çalışmaya dahil etmekle yükümlüdür.
4. Editör ve Hakemlerin Sorumlulukları
Gizlilik İhlali: Hakemler ve editörler, değerlendirme aşamasındaki makaleleri veri işleme sistemlerine (sohbet robotlarına) yükleyemezler. Bu durum, yazarın gizlilik haklarının ve fikri mülkiyetinin ciddi bir ihlali olarak kabul edilir.
Değerlendirmede AI Kullanımı: Editörler veya hakemler yazışma veya inceleme raporu oluştururken AI kullanırlarsa, bunu açıkça belirtmek zorundadırlar. Üretilen raporun içeriğinden ve doğruluğundan ilgili editör/hakem sorumludur.
5. Tespit ve Müeyyide
Dergi yönetimi, yapay zeka tarafından üretilen veya manipüle edilen içerikleri tespit etmek için güncel araçları kullanma hakkını saklı tutar. Beyan edilmemiş AI kullanımı "bilimsel suistimal" olarak değerlendirilebilir ve makalenin reddine veya geri çekilmesine neden olabilir.
Yayın Sonrası Düzeltme Talepleri ve İadeler
Yayın sonrası düzeltmeler için yapılan tüm talepler editoryal incelemeye tabidir. Yayın kurulu talebi inceleyecek ve düzeltmenin gerekli ve uygun olup olmadığına karar verecektir. Bir düzeltmeyi yayınlama kararı, hatanın niteliğine, makale üzerindeki potansiyel etkisine ve destekleyici kanıtlara dayanacaktır. Yayın kurulu, kararını vermek için gerektiğinde yazarlara, hakemlere ve diğer uzmanlara da danışabilir. Düzeltme talebi onaylanırsa, makale derginin arşivinde düzeltilecektir. Editöryal Kurul, vakaları dergi politikaları ve
COPE yönergelerine uygun olarak inceleyecektir.
İhlal iddiaları doğrudan ihbarcılar tarafından yapılırsa, Yayın Kurulu ilgili
COPE akış şemasını izleyecektir. Bir sosyal medya sitesinde yayınlanan bir makale hakkında endişeler dile getirildiğinde, dergi COPE'un ihbarcılara nasıl yanıt verileceğine ilişkin akış şemasını izleyecektir. Bazı durumlarda, çözülmemiş iddialar için bağımsız uzmanlar atanabilir.
Editöryal kurul, olası etik ihlalleri soruşturmak için diğer genel yayın yönetmenleriyle bilgi paylaşabilir ve soruşturmaları daha verimli ve etkili bir şekilde yürütebilir. Genel yayın yönetmeni ile iletişim kurulması gerektiğinde, yayın kurulu ilgili
COPE tavsiyelerini takip edecektir. Dergi, gerektiğinde, araştırmacıların şüpheli etik ihlalleri hakkında kurumlarla iletişime geçebilir ve bu endişeleri desteklemek için kanıt sağlayabilir. Bu süreçte
COPE yönergelerine uyulacaktır.
Etik ihlal endişesi durumunda, editörler vakayı
COPE yönergelerine göre soruşturacaktır. Soruşturma endişeleri doğruladığında, editörler bir geri çekme bildirimi yayınlayabilir. Geri çekme bildirimi dergide yayınlanacak ve makalenin kaydı geri çekmeyi yansıtacak şekilde güncellenecektir. Makale derginin arşivinde kalmaya devam edecek, ancak geri çekildiği açıkça belirtilecektir. Makalenin kaydı, geri çekme durumunu yansıtacak şekilde ilgili indekslerde de güncellenecektir.
Geri Çekme Talepleri
Geri çekme talepleri, makale yayınlanmadan önce derginin yayın kurulu tarafından incelenir. Geri çekme talebinde bulunmak için, yazarların dergi editörüne tüm yazarlar tarafından imzalanmış, taleplerini ve geri çekme nedenlerini belirten bir mektup göndermeleri gerekir. Yayın kurulu daha sonra talebi inceleyecek ve yazarlar tarafından sunulan gerekçelere dayanarak bir karar verecektir. Talebin kabul edilmesi halinde makale dergiden geri çekilecek ve karar yazarlara bildirilecektir. Yazarlar, geri çekme talebi onaylanana kadar çalışmalarını başka bir dergiye değerlendirilmek üzere göndermemelidir. Bu, olası çıkar çatışmalarını veya yayınların tekrarlanmasını önlemek için yapılır.
İtirazlar ve Şikayetler
Derginin yayın kurulu, COPE'nin kılavuz ilkeleri ve tavsiyeleri doğrultusunda itiraz ve şikayetleri ele almaktan sorumludur. Bir yazarın itirazı veya şikayeti varsa, doğrudan editörlük ofisi ile iletişime geçmelidir. Yayın kurulu durumu inceleyecek ve
COPE yönergelerine göre bir karar verecektir.
Karar verme sürecinde, baş editör tüm itiraz ve şikayetlerde nihai yetkiye sahiptir. Bazı durumlarda, Yayın Kurulu'nun kendi içinde çözemediği sorunlar için tarafsız bir temsilci atanır. Dergi, itiraz ve şikayetleri ele almak için adil ve şeffaf bir süreç izler ve bilimsel kayıtların bütünlüğünü korumayı amaçlar.
Ön Baskı Politikası
ETÜ Sentez İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, ön baskıları “önceden yayınlanmış çalışmalar” olarak değil, yazarların çalışmalarını dergiye göndermeden önce ticari olmayan bir ön baskı sunucusunda erişilebilir ve tartışılabilir hale getirmeleri için bir fırsat olarak görmektedir. Bununla birlikte, yazarlar, makalelerinin ön baskı sunucusuna yerleştirilmesini ve gönderim süreci sırasında DOI numarasını sağlamaktan sorumludur. Makale kabul edilir ve dergide yayınlanırsa, yazarlar arşivlenmiş ön baskıyı güncellemekten ve makalenin yayınlanmış versiyonuna bağlantı vermekten sorumludur. Bu, okuyucuların en güncel ve doğru bilgilere kolayca erişebilmelerini sağlamaya yardımcı olur.
İzin Politikası
Derginin içeriği Creative Commons Attribution-NonCommercial (CC BY-NC) 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır. Bu lisans kapsamında kullanıcılar, orijinal yazara ve dergiye uygun şekilde atıfta bulunulması koşuluyla, derginin içeriğini ticari olmayan amaçlarla paylaşabilir, uyarlayabilir, çoğaltabilir ve dağıtabilir.
Sorumluluk Reddi
Dergide yayınlanan makalelerdeki ifadeler veya görüşler yalnızca yazar(lar)a aittir ve editörlerin, yayın kurulunun ve/veya yayıncının görüşlerini yansıtmaz. Editörler, yayın kurulu ve yayıncı, makalelerin içeriğinden sorumlu değildir ve bu makalelerde ifade edilen görüşlere katılamaz. Çalışmalarının doğru ve iyi araştırılmış olmasını ve makalelerinde ifade edilen görüşlerin kendilerine ait olmasını sağlamak yazarların sorumluluğundadır. Editörler, yayın kurulu ve yayıncı, yazarların çalışmalarını bilimsel toplulukla paylaşmaları için bir platform sağlamaktadır.
Arşivleme Politikası
ETÜ Sentez İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, yazarların kendi kendine arşivleme yapmasını desteklemektedir. Yazarlar; çalışmalarının ön baskı (preprint), kabul edilen taslak (accepted manuscript) ve yayımlanmış nihai versiyonlarını (version of record) herhangi bir ambargo süresi olmaksızın, üniversite arşivleri (institutional repositories), konu tabanlı arşivler veya kişisel web siteleri gibi mecralarda paylaşabilirler. Bu izin, bilginin yayılımını hızlandırmayı ve çalışmanın atıf potansiyelini artırmayı amaçlamaktadır.
30 Haziran 2026
Sayfa
1-14
