The Role of The Northeast Anatolia Development Agency (KUDAKA) on Regional Development: A Study on Strategic Plans and Performance Indicators

Öz

This study examines the impact of the Northeast Anatolia Development Agency's (KUDAKA) activities during the 2017–2021 period on regional development and growth using a comprehensive and systematic approach. Methodologically, the study was conducted using document analysis within the framework of a qualitative research paradigm. The findings show that KUDAKA has made progress in the areas of investor information, technical support, and regional collaborations. In contrast, the decrease in entrepreneurship support and vocational training programs indicates serious shortcomings in the region's human resource development. Furthermore, the inadequacy of the digital communication strategy limits institutional visibility and stakeholder interaction. Fluctuations in financial support programs also create significant challenges in terms of resource management and program continuity. In this context, for KUDAKA to achieve its sustainable and inclusive development goals, it is necessary to update its strategic planning processes, strengthen its digital communication infrastructure, and expand the scope of its human resource development programs.

Anahtar Kelimeler

• Regional Develpoment
• Development Agancies
• Northeastern Anatolia Development Agency

Kuzeydoğu Anadolu Kalkınma Ajansının (KUDAKA) Bölgesel Kalkınmadaki Rolü: Stratejik Plan ve Performans Göstergeleri Üzerine Bir Araştırma

Öz

Bu çalışma, Kuzeydoğu Anadolu Kalkınma Ajansı’nın (KUDAKA) 2017–2021 dönemindeki stratejik planlama faaliyetlerinin bölgesel kalkınma ve bölgesel gelişim üzerindeki etkilerini kapsamlı ve sistematik bir yaklaşımla incelemektedir. Yöntemsel olarak çalışma, nitel araştırma paradigması kapsamında doküman analizi yöntemiyle yürütülmüştür. Bulgular, KUDAKA’nın yatırımcı bilgilendirme, teknik destek ve bölgesel iş birlikleri alanlarında ilerleme kaydettiğini göstermektedir. Buna karşılık, girişimcilik destekleri ve düzenlenen mesleki eğitim programlarında görülen azalma, bölgenin insan kaynağı geliştirme alanında ciddi eksikliklere işaret etmektedir. Ayrıca, dijital iletişim stratejisinin yetersizliği kurumsal görünürlüğü ve paydaş etkileşimini sınırlandırmaktadır. Mali destek programlarındaki dalgalanmalar ise kaynak yönetimi ve program sürekliliği bakımından önemli zorluklar doğurmaktadır. Bu bağlamda, KUDAKA’nın sürdürülebilir ve kapsayıcı kalkınma hedeflerine ulaşabilmesi için stratejik planlama süreçlerinin güncellenmesi, dijital iletişim altyapısının güçlendirilmesi ve insan kaynağı geliştirme programlarının kapsamının genişletilmesi gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Bölgesel Kalkınma
• Kalkınma Ajansları
• Kuzeydoğu Anadolu Kalkınma Ajansı (KUDAKA)

Kaynakça

1. Akbıyık, İ., & Esen, A. (2023). Güney Ege Kalkınma Ajansı’nın turizme yönelik destekleri: Muğla İli açısından bir değerlendirme. Maliye Araştırmaları Dergisi, 9(2), 115-144. https://izlik.org/JA29AM62HP
2. Akış, E. (2011). Küreselleşme sürecinde bölgesel kalkınma yaklaşımındaki gelişmeler ve bölgesel kalkınma ajansları. Istanbul Journal of Sociological Studies, (44), 237-256. https://izlik.org/JA76CU85BK
3. Alpaslan, E. T., & Aydın, H. İ. (2021). Turizmin gelişmesinde kalkınma ajanslarının rolü: Dicle Kalkınma Ajansı örneği. Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, 4(3), 110-123. https://izlik.org/JA73AG83RT
4. Arslan, F. (2016). Yönetişimsiz yönetimler: Türkiye’de kalkınma ajansları. Çağdaş Yerel Yönetimler, 25(2), 29-52.
5. Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (2018) T.C. Resmî Gazete (30479, 15 Temmuz 2018).
6. Berber, M., & Çelepçi, E. (2005). Türk bölgesel kalkınma politikalarında yeni arayışlar: kalkınma ajansları ve Türkiye’de uygulanabilirliği. Doğu Karadeniz Bölgesel Kalkınma Sempozyumu, 13(14), 145-157.
7. Coşkun, B., & Almalı, V. (2020). Türkiye’de kalkınma ajansları: DAKA’nın kalkınma kurulu üyeleri perspektifinden değerlendirilmesi. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (İktisadi ve İdari Bilimler), 221-232. https://doi.org/10.18506/anemon.803172
8. Çelik, F. (2017). Bölgesel Kalkınma Ajansları’nın sosyal kalkınmaya katkısı: İzmir Kalkınma Ajansı (İZKA) örneği. Mehmet Akif Ersoy University Journal of Social Sciences Institute, 9(19), 148-170. https://doi.org/10.20875/makusobed.323893

9. Devlet Planlama Teşkilatı'nın Kurulması Hakkında Kanun, (1960). T.C. Resmî Gazete (10621, 5 Ekim 1960).
10. Devlet Planlama Teşkilatı (DPT), (2000). Bölgesel Gelişme, VIII. Beş Yıllık Kalkınma Planı Özel İhtisas Komisyonu Raporu. Ankara.
11. Eryılmaz, B., & Tuncer, A. (2013). Avrupa Birliği uyum sürecinde bölgesel kalkınma politikaları: bölgesel kalkınma ajansları ve Türkiye uygulaması. Akademik İncelemeler Dergisi, 8(1), 165-189. https://izlik.org/JA42RX32MH
12. Garipağaoğlu, N. (2020). Türkiye’de kalkınma ajanslarının bölgelerarası dağılışı ve bölgesel kalkınma kapsamında değerlendirilmesi. International Journal of Geography and Geography Education, (41), 245-258. https://doi.org/10.32003/igge.677452
13. Hasanoğlu, M., & Aliyev, Z. (2006). Avrupa Birliği ile bütünleşme sürecinde Türkiye’de bölgesel kalkınma ajansları. Sayıştay Dergisi, (60), 81-103. https://izlik.org/JA44LH97ZG
14. Kalkınma Ajanslarının Hizmetlerine İlişkin Kanun, (2006). T.C. Resmi Gazete (26074, 8 Şubat 2006).
15. Kalkınma Ajansları. (2024). Kalkınma ajansları. https://ka.gov.tr (Erişim tarihi: 15 Ocak 2025)
16. Kalkınma Ajansları. (2023) Kalkınma Ajansları 2023 Yılı Genel Faaliyet Raporu, 2023: 16, https://ka.gov.tr/
17. Keleş, R. (2023). Kentleşme politikası. İmge Kitabevi Yayınları.
18. Kıral, B. (2020). Nitel bir veri analizi yöntemi olarak doküman analizi. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(15), 170-189. https://izlik.org/JA54BW95FL
19. Kıratoğlu, E., & İnan, M. (2022). Bölgesel kalkınma ve kalkınma ajansları: Karacadağ Kalkınma Ajansı örneği. Akademik Yaklaşımlar Dergisi, 13(1), 1-18. https://doi.org/10.54688/ayd.1010778
20. Kutlutürk, D. S., & Orhan, A. (2021). Bölgesel kalkınma ajanslarının etkinliği: Doğu Marmara Kalkınma Ajansı (MARKA) ve Çukurova Kalkınma Ajansı (ÇKA). Hukuk ve İktisat Araştırmaları Dergisi, 13(2), 210-244. https://doi.org/10.53881/hiad.1030220
21. Küçükali, A. (2013). Sosyal politika uygulamalarında kalkınma ajansları: KUDAKA örneği. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 27(3), 205-220. https://izlik.org/JA78LG93MB
22. Övgün, B. (2007). Bir politika transferi örneği: kalkınma ajansları. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 62(3), 233-255. https://doi.org/10.1501/SBFder_0000002040
23. Övgün, B. (2017). Dünden bügüne, bugünden yarına: kalkınma ajansları. Memleket Siyaset Yönetim, 12(27), 19-40. https://izlik.org/JA69EJ68GG
24. Özaslan, A., & Ünlü, H. (2015). Türkiye’de bölgesel kalkınma politikalarında değişim ve kalkınma ajansları. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(13), 64-83. https://izlik.org/JA29XK84DN
25. Özer, Y. E. (2008). Küresel rekabet-bölgesel kalkınma ajansları ve Türkiye. Review of Social, Economic & Business Studies, 9(10), 389-408.
26. Özışık, F. (2021). Türkiye’de bölgesel kalkınma politikasında kalkınma ajansları: uygulama aşaması üzerinden bir değerlendirme. İzmir İktisat Dergisi, 36(3), 651-674. https://doi.org/10.24988/ije.202136310
27. Öztürk, K. (2024). Bölgedeki tarafların karar alma ve uygulama süreçlerine katılımını sağlamak açısından kalkınma ajanslarının rolü: Zafer Kalkınma Ajansı örneği. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (79), 24-37. https://doi.org/10.51290/dpusbe.1319044
28. Sevinç, İ. (2015). Bölgesel kalkınmanın yeni aktörleri olarak kalkınma ajansları: Eleştiriler ve beklentiler. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Elektronik Dergisi, 6(13), 117-135.
29. T.C. Kuzeydoğu Anadolu Kalkınma Ajansı. (t.y.). Anasayfa. www.kudaka.org.tr
30. T.C. Kuzeydoğu Anadolu Kalkınma Ajansı. (2020). 2020 Yılı Ajans Ara Faaliyet Raporu 2020. www.kudaka.org.tr
31. T.C. Kuzeydoğu Anadolu Kalkınma Ajansı. (t.y.). TRA1 Düzey 2 Bölge Planı (2014-2023). www.kudaka.org.tr
32. T.C. Kuzeydoğu Anadolu Kalkınma Ajansı. (2014). TRA1 Düzey 2 2014-2023 Bölge Planı Mevcut Durum Analizi. www.kudaka.org.tr
33. T.C. Kuzeydoğu Anadolu Kalkınma Ajansı. (2017). Kurumsal Stratejik Plan (2017-2021). www.kudaka.org.tr
34. T.C. Kuzeydoğu Anadolu Kalkınma Ajansı. (t.y.). TRA1 Düzey 2 Bölgesi Bölge Planı (2024 – 2028). www.kudaka.org.tr
35. Tahtalıoğlu, H., & Özgür, H. (2016). Türkiye’de kalkınma ajansları politikasının çözümlenmesi: süreç analizi (aşamalar yaklaşımı). Niğde Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 9(3), 161-184. https://izlik.org/JA87DS76LZ
36. Tekin, A. (2011). Küreselleşen dünyada bölgesel kalkinma dinamikleri, kamu politikalari ve bölgesel kalkinma ajanslari. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (29). https://izlik.org/JA55AZ55GZ
37. Uğuş, B. (2006). Avrupa Birliği ve Türkiye’de bölgesel kalkınma politikaları ve bölgesel kalkınma ajansları, E-Akademi Dergisi, 49. http://www.e-akademi.org