Review Article

İnsan Hakları İhlallerinin İncelenmesinde Hakikat Komisyonlarının İşlevi ve Gerekliliği

Volume: 3 Number: 1 June 30, 2023
TR EN

İnsan Hakları İhlallerinin İncelenmesinde Hakikat Komisyonlarının İşlevi ve Gerekliliği

Abstract

Cezalandırıcı ve dağıtıcı adalet sistemlerinden kavramsal ve pratiksel olarak farklılaşan onarıcı adalet sistemi, bir suç karşısında adaletin tesis edilmesi için failin cezalandırılmasından öte mağdurun zararının tazmin edilmesini esas alır. Onarıcı adalet anlayışına göre suç, devlete ve kanuna karşı değil; bireye ve topluma karşı işlenmektedir. Dolayısıyla, onarıcı adalete göre, failin ve mağdurun aynı düzlemde bir araya getirilip diyalog ve anlaşma çerçevesinde uzlaştırılması esastır. Onarıcı adalet anlayışına göre, diyalog ve uzlaşma çerçevesinde sadece mağdurun zararının tazmin edilmesi yeterli değildir. Aynı zamanda failin iyileştirilerek gelecekte bu suçu bir daha işlememesine yönelik kökten bir çözüm arayışı temel alınmaktadır. 1970’li yıllardan itibaren modern hukukta yer edinmeye başlayan onarıcı adalet anlayışına başvuran en önemli mekanizmalardan biri hakikat ve uzlaşma komisyonlarıdır. Hakikat komisyonları, otoriter rejimlerden, iç savaşlardan, soykırımlardan ve ağır insan hakları ihlallerinden çıkan toplumların geçmişleriyle yüzleşmeleri ve demokratik bir geleceğe ulaşmaları için bir geçiş dönemi süreci sunmaktadır. Bu çalışma, onarıcı adalet anlayışının uygulama alanı bulduğu hakikat komisyonlarının insan hakları ihlallerinin incelenmesindeki işlevini irdelemekte ve bu komisyonların kurulmasının gerekliliğini sorgulamaktadır. Onarıcı adalet anlayışına ve hakikat komisyonlarına yöneltilen eleştirilerden ve bugüne kadar onarıcı adalet anlayışıyla kurulan hakikat komisyonları deneyimlerinden hareketle, bu çalışma cezalandırıcı adalet sistemiyle onarıcı adalet sisteminin bir arada işletilmesini önermektedir.

Keywords

References

  1. Bakıner, O. (2016). Truth Commissions: Memory, Power, and Legitimacy. Pennsylvania: University of Pennsylvania Press.
  2. Chapman, A. & Ball, P. (2001). The Truth Of Truth Commissions: Comparative Lessons from Haiti, South Africa, and Guatemala, Human Rights Quarterly, 23(1), 1-43.
  3. Cunneen, C. (2006). Exploring the relationship between reparations, the gross violations of human rights, and restorative justice. Sullivan, D. & Tifft, L. (der.), The Handbook of Restorative Justice: A Global Perspective (ss. 355-368) içinde, Abingdon: Routledge.
  4. Daly, K. (2006)., The Limits of Restorative Justice in Handbook of Restorative Justice, Abingdon: Routledge.
  5. Daniels, G. (2013). Restorative justice: Changing the paradigm, Probation Journal, 60(3), 302–315.
  6. Eglash, A. (1997). Restitution in Criminal Justice: A Critical Assessment of Sanctions, Washington: Lexington Books, 1997.
  7. Freeman, M. (2006). Truth Commissions and Procedural Fairness, Cambridge: Cambridge University Press, 2006.
  8. Hakikat, Adalet, Hafıza Merkezi. (2013). Hakikat Komisyonları. Çelikkan, M (der.). İstanbul: Anadolu Kültür Yayınları.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Review Article

Publication Date

June 30, 2023

Submission Date

April 26, 2023

Acceptance Date

May 26, 2023

Published in Issue

Year 2023 Volume: 3 Number: 1

APA
Algan Tezcan, D. (2023). İnsan Hakları İhlallerinin İncelenmesinde Hakikat Komisyonlarının İşlevi ve Gerekliliği. Fenerbahçe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 3(1), 146-163. https://doi.org/10.58620/fbujoss.1287992
AMA
1.Algan Tezcan D. İnsan Hakları İhlallerinin İncelenmesinde Hakikat Komisyonlarının İşlevi ve Gerekliliği. FBUJOSS. 2023;3(1):146-163. doi:10.58620/fbujoss.1287992
Chicago
Algan Tezcan, Dila. 2023. “İnsan Hakları İhlallerinin İncelenmesinde Hakikat Komisyonlarının İşlevi Ve Gerekliliği”. Fenerbahçe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 3 (1): 146-63. https://doi.org/10.58620/fbujoss.1287992.
EndNote
Algan Tezcan D (June 1, 2023) İnsan Hakları İhlallerinin İncelenmesinde Hakikat Komisyonlarının İşlevi ve Gerekliliği. Fenerbahçe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 3 1 146–163.
IEEE
[1]D. Algan Tezcan, “İnsan Hakları İhlallerinin İncelenmesinde Hakikat Komisyonlarının İşlevi ve Gerekliliği”, FBUJOSS, vol. 3, no. 1, pp. 146–163, June 2023, doi: 10.58620/fbujoss.1287992.
ISNAD
Algan Tezcan, Dila. “İnsan Hakları İhlallerinin İncelenmesinde Hakikat Komisyonlarının İşlevi Ve Gerekliliği”. Fenerbahçe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 3/1 (June 1, 2023): 146-163. https://doi.org/10.58620/fbujoss.1287992.
JAMA
1.Algan Tezcan D. İnsan Hakları İhlallerinin İncelenmesinde Hakikat Komisyonlarının İşlevi ve Gerekliliği. FBUJOSS. 2023;3:146–163.
MLA
Algan Tezcan, Dila. “İnsan Hakları İhlallerinin İncelenmesinde Hakikat Komisyonlarının İşlevi Ve Gerekliliği”. Fenerbahçe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, vol. 3, no. 1, June 2023, pp. 146-63, doi:10.58620/fbujoss.1287992.
Vancouver
1.Dila Algan Tezcan. İnsan Hakları İhlallerinin İncelenmesinde Hakikat Komisyonlarının İşlevi ve Gerekliliği. FBUJOSS. 2023 Jun. 1;3(1):146-63. doi:10.58620/fbujoss.1287992