TR
EN
İnsan Hakları İhlallerinin İncelenmesinde Hakikat Komisyonlarının İşlevi ve Gerekliliği
Öz
Cezalandırıcı ve dağıtıcı adalet sistemlerinden kavramsal ve pratiksel olarak farklılaşan onarıcı adalet sistemi, bir suç karşısında adaletin tesis edilmesi için failin cezalandırılmasından öte mağdurun zararının tazmin edilmesini esas alır. Onarıcı adalet anlayışına göre suç, devlete ve kanuna karşı değil; bireye ve topluma karşı işlenmektedir. Dolayısıyla, onarıcı adalete göre, failin ve mağdurun aynı düzlemde bir araya getirilip diyalog ve anlaşma çerçevesinde uzlaştırılması esastır. Onarıcı adalet anlayışına göre, diyalog ve uzlaşma çerçevesinde sadece mağdurun zararının tazmin edilmesi yeterli değildir. Aynı zamanda failin iyileştirilerek gelecekte bu suçu bir daha işlememesine yönelik kökten bir çözüm arayışı temel alınmaktadır.
1970’li yıllardan itibaren modern hukukta yer edinmeye başlayan onarıcı adalet anlayışına başvuran en önemli mekanizmalardan biri hakikat ve uzlaşma komisyonlarıdır. Hakikat komisyonları, otoriter rejimlerden, iç savaşlardan, soykırımlardan ve ağır insan hakları ihlallerinden çıkan toplumların geçmişleriyle yüzleşmeleri ve demokratik bir geleceğe ulaşmaları için bir geçiş dönemi süreci sunmaktadır. Bu çalışma, onarıcı adalet anlayışının uygulama alanı bulduğu hakikat komisyonlarının insan hakları ihlallerinin incelenmesindeki işlevini irdelemekte ve bu komisyonların kurulmasının gerekliliğini sorgulamaktadır. Onarıcı adalet anlayışına ve hakikat komisyonlarına yöneltilen eleştirilerden ve bugüne kadar onarıcı adalet anlayışıyla kurulan hakikat komisyonları deneyimlerinden hareketle, bu çalışma cezalandırıcı adalet sistemiyle onarıcı adalet sisteminin bir arada işletilmesini önermektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Bakıner, O. (2016). Truth Commissions: Memory, Power, and Legitimacy. Pennsylvania: University of Pennsylvania Press.
- Chapman, A. & Ball, P. (2001). The Truth Of Truth Commissions: Comparative Lessons from Haiti, South Africa, and Guatemala, Human Rights Quarterly, 23(1), 1-43.
- Cunneen, C. (2006). Exploring the relationship between reparations, the gross violations of human rights, and restorative justice. Sullivan, D. & Tifft, L. (der.), The Handbook of Restorative Justice: A Global Perspective (ss. 355-368) içinde, Abingdon: Routledge.
- Daly, K. (2006)., The Limits of Restorative Justice in Handbook of Restorative Justice, Abingdon: Routledge.
- Daniels, G. (2013). Restorative justice: Changing the paradigm, Probation Journal, 60(3), 302–315.
- Eglash, A. (1997). Restitution in Criminal Justice: A Critical Assessment of Sanctions, Washington: Lexington Books, 1997.
- Freeman, M. (2006). Truth Commissions and Procedural Fairness, Cambridge: Cambridge University Press, 2006.
- Hakikat, Adalet, Hafıza Merkezi. (2013). Hakikat Komisyonları. Çelikkan, M (der.). İstanbul: Anadolu Kültür Yayınları.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
İnceleme Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
30 Haziran 2023
Gönderilme Tarihi
26 Nisan 2023
Kabul Tarihi
26 Mayıs 2023
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2023 Cilt: 3 Sayı: 1
APA
Algan Tezcan, D. (2023). İnsan Hakları İhlallerinin İncelenmesinde Hakikat Komisyonlarının İşlevi ve Gerekliliği. Fenerbahçe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 3(1), 146-163. https://doi.org/10.58620/fbujoss.1287992
AMA
1.Algan Tezcan D. İnsan Hakları İhlallerinin İncelenmesinde Hakikat Komisyonlarının İşlevi ve Gerekliliği. FBUJOSS. 2023;3(1):146-163. doi:10.58620/fbujoss.1287992
Chicago
Algan Tezcan, Dila. 2023. “İnsan Hakları İhlallerinin İncelenmesinde Hakikat Komisyonlarının İşlevi ve Gerekliliği”. Fenerbahçe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 3 (1): 146-63. https://doi.org/10.58620/fbujoss.1287992.
EndNote
Algan Tezcan D (01 Haziran 2023) İnsan Hakları İhlallerinin İncelenmesinde Hakikat Komisyonlarının İşlevi ve Gerekliliği. Fenerbahçe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 3 1 146–163.
IEEE
[1]D. Algan Tezcan, “İnsan Hakları İhlallerinin İncelenmesinde Hakikat Komisyonlarının İşlevi ve Gerekliliği”, FBUJOSS, c. 3, sy 1, ss. 146–163, Haz. 2023, doi: 10.58620/fbujoss.1287992.
ISNAD
Algan Tezcan, Dila. “İnsan Hakları İhlallerinin İncelenmesinde Hakikat Komisyonlarının İşlevi ve Gerekliliği”. Fenerbahçe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 3/1 (01 Haziran 2023): 146-163. https://doi.org/10.58620/fbujoss.1287992.
JAMA
1.Algan Tezcan D. İnsan Hakları İhlallerinin İncelenmesinde Hakikat Komisyonlarının İşlevi ve Gerekliliği. FBUJOSS. 2023;3:146–163.
MLA
Algan Tezcan, Dila. “İnsan Hakları İhlallerinin İncelenmesinde Hakikat Komisyonlarının İşlevi ve Gerekliliği”. Fenerbahçe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 3, sy 1, Haziran 2023, ss. 146-63, doi:10.58620/fbujoss.1287992.
Vancouver
1.Dila Algan Tezcan. İnsan Hakları İhlallerinin İncelenmesinde Hakikat Komisyonlarının İşlevi ve Gerekliliği. FBUJOSS. 01 Haziran 2023;3(1):146-63. doi:10.58620/fbujoss.1287992