Araştırma Makalesi

Osmanlı Döneminde Metal İpliklerin İşleme Sanatında Kullanımı -Dival İşi Eserlerden Örneklerle

Cilt: 30 Sayı: 119 1 Ağustos 2024
PDF İndir
EN TR

Osmanlı Döneminde Metal İpliklerin İşleme Sanatında Kullanımı -Dival İşi Eserlerden Örneklerle

Öz

Türk el sanatları tarihine yönelik araştırmalar, altın ve gümüş gibi değerli metallerden çekilen tellerin işlemelerde kullanımının oldukça eski tarihlere dayandığını göstermektedir. Osmanlı döneminde işleme sanatı padişahların desteğiyle gelişerek devam etmiş ve Ehl-i Hiref adı verilen Saray atölyelerinde metal iplikler kullanılarak dönemin en görkemli örnekleri icra edilmiştir. Bu dönemde metal ipliklerin kullanıldığı işleme tekniklerinin başında dival işi gelmektedir. Dival işi gösterişli bir işleme türü olması sebebiyle Saray ve çevresi için üretilen eşya ve giysilerin süslemesinde özellikle tercih edilmiştir. Günümüze ulaşan örneklerden oldukça geniş bir kullanım alanına uygulandığı anlaşılan bu tekniğin daha sonraları saray dışına yayılarak Os- manlıda adeta bir moda oluşturduğu anlaşılmıştır. Bu çalışma kapsamında yeterince araştırma yapılmayan Türk işleme sanatına, uygulamada kullanılan malzeme özellikleri bakımından yaklaşılmış ve kültürel miras niteliği taşıyan dival işi hakkında bilgilere yer verilmiştir. Çalışma, tarama modeline dayalı betimsel bir araştırmadır. Araştırma verileri; yazılı ve basılı kaynakların taranması ve müzelerde sergilenen eserlerin niteliksel özelliklerinin gözlenmesi sonucunda elde edilmiştir. Araştırmada özellikle Osmanlı döneminde metal iplik çekiciliği ve işlemeciliği konularına odaklanılmıştır. Osmanlı döneminde işleme sanatına saray ve çevresi tarafından verilen öneme dikkat çekilmiştir. Bu çalışma ile Türk kültürünün geçmiş dönemlerine ait sanat değeri ve beceri birikimleri incelenmiş, Türk işleme sanatının özgün teknikleri tanıtılmış ve sanayileşmeyle yok olan zanaatlar hatırlatılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Araştırma ve Yayın Etiği Beyanı: Bu makale, orijinal veriler temelinde hazırlanmış özgün bir araştırma makalesidir. Daha önce hiçbir yerde yayımlanmamış olup başka bir yere yayımlanmak üzere gönderilmemiştir. Yazar, araştırma sürecinde etik ilkelere ve kurallara uymuştur. Yazarların Katkı Düzeyleri: Makale tek yazarlıdır. Etik Komite Onayı: Bu çalışma için etik kurul onayı gerekmemektedir. Finansal Destek: Bu araştırma için herhangi bir finansal destek alınmamıştır. Çıkar Çatışması: Bu çalışma ile ilgili herhangi bir çıkar çatışması bulunmamaktadır.

Kaynakça

  1. Altıer, S. (2021). Osmanlı süsleme sanatlarında girland. Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(2), 377-406. DOI: 10.30692/sisad.918628
  2. Arıkan, Zeki. (1990). XIV-XVI. yüzyıllarda Ayasuluğ. Belleten, 54 (209), 121-178.
  3. Arseven, C. E. (1958). Sanat ansiklopedisi. Maarif.
  4. Atıl, E. (1987). The age of Sultan Süleyman the Magnificent. Washington, National Gallery of Art, Newyork: Harry N. Abrams, Inc.
  5. Barışta, H. Ö. (1988). Türk el sanatları. (1. Baskı). Kültür ve Turizm Bakanlığı, Sevinç.
  6. Barışta, H. Ö. (1989). Konya Müzelerindeki Türk İşlemelerinden Örnekler. Kültür ve Sanat, Türkiye İş Bankası: 4.
  7. Barışta, H. Ö. (1995). Türk işleme sanatı tarihi. (2. Baskı) Gazi Üniversitesi İletişim Fakültesi.
  8. Barışta, H. Ö. (1999). Osmanlı İmparatorluğu dönemi Türk işlemeleri. T.C. Kültür Bakanlığı Yayınları/2347, Türk Tarih Kurumu.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Türkiye Sahası Türk Halk Bilimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

1 Ağustos 2024

Gönderilme Tarihi

5 Mart 2024

Kabul Tarihi

19 Temmuz 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 30 Sayı: 119

Kaynak Göster

APA
Can, M. (2024). Osmanlı Döneminde Metal İpliklerin İşleme Sanatında Kullanımı -Dival İşi Eserlerden Örneklerle. Folklor/Edebiyat, 30(119), 781-800. https://doi.org/10.22559/folklor.2745
AMA
1.Can M. Osmanlı Döneminde Metal İpliklerin İşleme Sanatında Kullanımı -Dival İşi Eserlerden Örneklerle. folk/ed. 2024;30(119):781-800. doi:10.22559/folklor.2745
Chicago
Can, Mine. 2024. “Osmanlı Döneminde Metal İpliklerin İşleme Sanatında Kullanımı -Dival İşi Eserlerden Örneklerle”. Folklor/Edebiyat 30 (119): 781-800. https://doi.org/10.22559/folklor.2745.
EndNote
Can M (01 Ağustos 2024) Osmanlı Döneminde Metal İpliklerin İşleme Sanatında Kullanımı -Dival İşi Eserlerden Örneklerle. Folklor/Edebiyat 30 119 781–800.
IEEE
[1]M. Can, “Osmanlı Döneminde Metal İpliklerin İşleme Sanatında Kullanımı -Dival İşi Eserlerden Örneklerle”, folk/ed, c. 30, sy 119, ss. 781–800, Ağu. 2024, doi: 10.22559/folklor.2745.
ISNAD
Can, Mine. “Osmanlı Döneminde Metal İpliklerin İşleme Sanatında Kullanımı -Dival İşi Eserlerden Örneklerle”. Folklor/Edebiyat 30/119 (01 Ağustos 2024): 781-800. https://doi.org/10.22559/folklor.2745.
JAMA
1.Can M. Osmanlı Döneminde Metal İpliklerin İşleme Sanatında Kullanımı -Dival İşi Eserlerden Örneklerle. folk/ed. 2024;30:781–800.
MLA
Can, Mine. “Osmanlı Döneminde Metal İpliklerin İşleme Sanatında Kullanımı -Dival İşi Eserlerden Örneklerle”. Folklor/Edebiyat, c. 30, sy 119, Ağustos 2024, ss. 781-00, doi:10.22559/folklor.2745.
Vancouver
1.Mine Can. Osmanlı Döneminde Metal İpliklerin İşleme Sanatında Kullanımı -Dival İşi Eserlerden Örneklerle. folk/ed. 01 Ağustos 2024;30(119):781-800. doi:10.22559/folklor.2745

Derginin yayım dili Türkçe ve İngilizce’dir, ayrıca Türkçe de olsa tüm basılan makalelerin başlık, öz ve anahtar sözcükleri İngilizce olarak da makalede bulunur. Hakemlerden onay almış Türkçe makaleler için 750-1000 sözcükten oluşan genişletilmiş özet (extended summary) gereklidir. Elektronik çeviriler kabul edilmez.
Dergi TR-Dizin, Web of Science (ESCI), DOAJ ile diğer pek çok dizin tarafından taranmaktadır. Scimagoe quartile değeri: Q3 'dür:

TR DIZIN 2020 Etik Kriterleri kapsamında, dergimize 2020 yılından itibaren etik kurul izni gerektiren çalışmalar için makalenin yöntem bölümünde ilgili Etik Kurul Onayı ile ilgili bilgilere (kurul-tarih-sayı) yer verilmesi gerekecektir. Bu nedenle dergimize makale gönderecek olan yazarlarımızın ilgili kriteri göz önünde bulundurarak makalelerini düzenlemeleri önemle rica olunur.

Alan Editörleri/ Field Editörs
Halkbilimi/Folklore
Prof.Dr. Hande Birkalan-Gedik (JohannWolfgang-Goethe İniversitet-birkalan-gedik@m.uni-frankfurt.de)
Prof.Dr. Ali Yakıcı (Gazi Üniversitesi-yakici@gazi.edu.tr)
Prof.Dr. Aynur Koçak (Yıldız Teknik Üniversitesi-nurkocak@yildiz.edu.tr)
Prof.Dr. Işıl Altun (Regensburg Üniversitesi/Kocaeli Üniversitesi-İsil.Altun@zsk.uni-regensburg.de)
Doç.Dr. Ahmet Keskin (Samsun Üniversitesi-ahmet.keskin@samsun.edu.tr)

Edebiyat/Literature
Prof.Dr. Abdullah Uçman (Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi -emekli-29 MayısÜniversitesi-abdullahucman@29mayis.edu.tr
Prof. Dr. Ramazan Korkmaz (Ardahan Üniversitesi-emekli-Kafkasya Üniversiteler Birliği -KÜNİB-r_korkmaz@hotmail.com)
Prof.Dr. Emel Kefeli (Marmara Üniversitesi-emekli-İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi-ayseemelkefeli @gmail.com)
Prof.Dr. Zekiye Antakyalıoğlu ( İstanbul Kültür Üniversitesi-zekabe@hotmail.com)
Doç.Dr. Koray Üstün (Hacettepe Üniversitesi-korayustun@hacettepe.edu.tr)

Antropoloji/Anthropology
Prof.Dr. Hanife Aliefendioğlu (Doğu Akdeniz Üniversitesi-hanife.aliefendioglu@emu.edu.tr)
Prof. Dr. Şebnem Pala Güzel (Başkent Üniversitesi-sebnempa@baskent.edu.tr)
Prof.Dr. Derya Atamtürk Duyar (İstanbul Üniversitesi-datamturk@istanbul.edu.tr)
Prof.Dr. Meryem Bulut (Ankara Üniversitesi-meryem.bulut@gmail.com)

Dil-Dilbilim/Language-Linguistics
Prof.Dr. Nurettin Demir (Hacettepe Üniversitesi-demir@hacettepe.edu.tr)
Prof. Dr. Aysu Erden (Maltepe Üniversitesi-aysuerden777@gmail.com)
Prof.Dr. Sema Aslan Demir (Hacettepe Üniversitesi-semaaslan@hacettepe.edu.tr)