Öz

Poetic language has caught the attention of researchers for many years since it presents a special and effective structure. Researchers have tried to describe the poetic language by using various scientific methods and they have reached some productive results. However, the dimensions of these studies have expanded with modern linguistics. The data related to the term of sign, semiotics and meaning were used for poetic texts which are the products of language. One of the linguists who studied on the signs of natural language was Hjelmslev. The linguist, who focused on the formation of sign, used the terms of expression and content for two different plains of sign and substance and form to clarify the layers in these two plains. By using these terms he accelerated the studies in semiotics. Here, the expression and content plains of poetic texts and substance and forms in these plains will be discussed.

Anahtar Kelimeler

• poetry, sign, substance, form

ŞİİRDE ANLATIM VE İÇERİĞİN DİLBİLİMSEL BOYUTLARI

Öz

Sunduğu özel ve etkileyici yapısından dolayı şiir dili uzun yıllar araştırmacıların ve konuyla ilgilenenlerin dikkatini çekmiştir. Şiir dili, çeşitli bilimsel yöntemlerle betimlenmeye çalışılmıştır ve bu sayede kimi zaman da verimli sonuçlar ortaya konmuştur. Ancak çağdaş dilbilimle beraber bu çalışmaların boyutları zenginleşmiştir. Gösterge terimine, göstergebilime ve anlam olgusuna yönelik ortaya konan veriler bir dil ürünü olan şiirsel metinler için de kullanılmıştır. Doğal dilin göstergeleri üstünde çalışma yapan dilbilimcilerden biri de Hjelmslev’dir. Dikkatini göstergenin oluşumu üstünde toplayan dilbilimcinin göstergenin iki ayrı düzlemi için kullandığı anlatım ve içerik; bu iki düzlemde bulunan katmanlaşmayı belirtmek için kullandığı töz ve biçim terimleri göstergebilimsel çalışmalara ivme kazandırmıştır. Aşağıda şiirsel metinlerin anlatım ve içerik düzlemleri ve bu düzlemlerde kullanılan töz ve biçimler üstünde durulacaktır.

Anahtar Kelimeler

• şiir, gösterge, töz, biçim

Kaynakça

1. Greimas, A.J. (1983). Structural semantics. Çev: Daniele McDowell, Ronald Schleifer, Alan Velie. Lincoln ve London: University of Nebreska Press.
2. Greimas, A.J. (1977). Yapısal dilbilim ve şiirbilim. Birikim. Haziran-Temmuz. Cilt: 5. Sayı: 28-29. s.93- 98.
3. Greimas, A.J ve Courtés J. (1982). Semiotics and Language: An analytical dictionary. Çev: Larry Crist ve Daniel Patte ve James Lee, Edward McMahon II, Gary Phillips, Micahel Rengstorf. Bloomington: Indiana University Press.
4. Hjelmslev, L. (1982). Anlatım ve içerik. Çev. Mehmet Yalçın. Yazko Çeviri, Sayı: 7. s.126-131.
5. Jakobson, R. (1982). Dilbilim ve yazınbilim. Yazko Çeviri. Çev: Ahmet Kocaman. Sayı: 8, Eylül-Ekim. S.163-170.
6. Lyons, J. (1983). Kuramsal dilbilime giriş. Çev: Ahmet Kocaman. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
7. Öztelli, C. (1987). Karaca oğlan. İstanbul: Özgür Yayın-Dağıtım.
8. Saussure, F. de. (1998). Genel dilbilim dersleri. İstanbul: Multilingual.

9. Süreya, C. (1998). Sevda Sözleri. (Bütün Şiirleri). İstanbul: YKY.
10. Trabant, J. (1987). Louis Hjelmslev: Glossematics as General Semiotics. Bulunduğu yapıt: (Ed).
11. M. Krampen, K. Dehler, R. Posner, T. A. Sebeok, T. von Uexküll (Ed), Classics of semiotics (s.89-1008). New York: Plenum Pres.
12. Vardar, B. (1998). Açıklamalı dilbilim terimleri sözlüğü. İstanbul: ABC Kitabevi.
13. Yalçın, M. (1991). Töz ve biçim olarak şiir. Sombahar, Kasım-Aralık. Sayı: 8. s.73-80.
14. Yalçın, M. (2003). Şiirin ortak paydası: Şiirbilime giriş. İzmir: Dokuz Eylül Yayınları.
15. Yücel, T. (2005). Yapısalcılık. İstanbul: Can Yayınları.