Bu çalışmada ekolojik duyarlılık ve bilinç içeren seçilmiş Türk hayvan masallarını
ele almaktayız. Ekolojik bakış açısında insanlar dahil bütün canlı ve cansız yaratıklar
bir zincir gibi birbirlerine bağlıdırlar ve her biri eşittir. İnsanı evrenin yöneticisi olarak
gören insan merkezli bakış açısının tersine, ekomerkezcilik evrendeki her varlığın eşit
önem, değer ve yere sahip olduğunu kabul eder. İnsana fazladan bir imtiyaz atfetmez.
Ekomerkezli düşüncede her varlık diğer varlıklarla yakın ilişki içindedir ve diğerlerini
etkiler. Bu varlıkların eylem ve konuşmaları diğerleri üzerinde etkilidir. Masallar,
mitlerin uzantıları olup doğanın güzelliklerini, bilinmeyen ya da farkında olunmayan
sırlarını keşfetmeyi sağlayan, yaratılış ve kozmogoni konularına gönderme yapan
kolektif bilinç dışının üretimleridir. Doğaya sahip çıkma farkındalığının ve çevre bilincinin
sembollerle kodlandığı masallar, insanoğlunu doğaya karşı bilinçli olmaya
ve sorumluluk duymaya davet eder. Çevre etiği açısından da önemli mesajlar içeren
birçok masal, okuyucuyu erginlenme (maturation) yolculuğuna yönlendirir ve sağlıklı/
dengeli/bilinçli bir geleceğin temellerinin atılmasına yardımcı olur. Masallarda bir
üyeye yapılan haksızlık sistemdeki bütün üyeleri etkiler ve bu haksızlığın etkilerini
telafi etmek zordur. Öte yandan, yapılan bir iyilik hesapsızca ödüllendirilir ve yalnızca
topluluğun işleyişinde değil, karakterlerin iç dünyalarında da huzur ve dengeyi sağlar.
İnsan-merkezciliği reddeden ekomerkezci tutum, doğanın refahını savunur ve önceler.
Masallarda insanlık için çok sayıda öğreti vardır. Masallardaki ekomerkezci duruş
insanların doğanın düzeni, uyumu ve unsurlarından öğrenecekleri olması gerektiğini
öngörür. Masallar, iyilik ve erdemin avantajlarını açımlarken kötülüğün getirdiği
dezavantajları gösterir. Doğanın bilgelik sahibi olduğunu ve insanlığın bu bilgelik ve dü-
zene uyarsa keyifli bir hayat süreceğini vurgular. Masallarda, doğanın bir üyesi onun
unsurlarına veya ritmine herhangi bir zarar getirirse ve sonradan pişman olup bunu
telafi ederse yeniden doğuşu mümkündür. Çalışmamızda, eko-eleştiri yöntemiyle bu
noktaları açımlayıp gösterdik. Çevre kirliliği ve tahribatı kaçınılmaz olup gelecek nesiller
için hayati bir tehdit oluşturmaktadır. Doğadaki canlı ve cansız tüm varlıklar
yaşam döngüsünün bir parçasıdır; Bu döngünün sağlıklı işleyebilmesi için olumlu
tutum ve davranışların sergilenmesi, ideal örneklerin öne çıkarılması gerekmektedir.
Ekolojik düşüncede doğadaki tüm canlılar iyilik üzerine kodlanmıştır ancak yaşam
sınırları ihlal edildiğinde kötülük yaparlar. Ekosistemdeki tüm varlıklar birbirine bağlıdır ve
meydana gelen parçalanma/bağlantısızlık dengeleri bozar. İnsanoğlu, aklıyla
diğer canlılardan üstün sayılırken, bilinçsiz davranışlarıyla ekolojik dengeye en büyük
zararı veren insandır. Hayvanların kişileştirildiği ve mecazi olarak başkarakterler, yardımcı
kahramanların figürleri veya gerçek insanlar olarak kullanıldığı bu masallarda,
hayvanlar nesne değil, baskın özneler veya insanlarla eşittir. Sessiz ve pasif olarak
değil, lider, aktif ve çoğu zaman insanlardan daha zeki ve makul olarak gösteriliyorlar.
Bu rol ve konumlardaki hayvanlar akıl, mantık, bilinç, ruh ve bireysellik özelliklerine
sahip olduğundan, seçilen masalların insan merkezli değil, insanı yücelten ve önceleyen
çevre merkezli eserler olduğu sonucuna varılabilir.
Araştırma ve Yayın Etiği Beyanı: Bu makale tamamıyla özgün bir araştırma olarak planlanmış, yürütülmüş ve sonuçları ile raporlaştırıldıktan sonra ilgili dergiye gönderilmiştir. Araştırma herhangi bir sempozyum, kongre vb. sunulmamış ya da başka bir dergiye değerlendirilmek üzere gönderilmemiştir. Yazarların Katkı Düzeyleri: Birinci yazar %50, ikinci yazar %50. Etik Komite Onayı: Çalışmada etik kurul iznine gerek yoktur. Finansal Destek: Çalışmada finansal destek alınmamıştır. Çıkar Çatışması: Çalışmada potansiyel çıkar çatışması bulunmamaktadır.
In this article, we investigate selected Turkish animal tales that include ecological
sensitivity and consciousness. From an ecological perspective, all living and nonliving
creatures, including human beings, are connected to one another like a chain,
and each one is equal. Unlike the anthropocentric point of view, which sees humans
as the rulers of the universe, ecocentrism regards every being as having equal
importance, value, and place in the universe. It does not give any extra privileges
to humans. In ecocentric thought, every being is in close relationship with others
and affects them. These beings’ actions and words influence one another. Folk
tales, as extensions of myths and products of the collective unconscious, enable
the discovery of nature’s beauties, its unknown or unrecognized secrets, and
address issues of creation and cosmogony. Folk tales, which encode the awareness
of protecting nature and environmental consciousness in symbols, invite human
beings to be conscious and responsible towards nature. Many tales, which also
contain important messages regarding environmental ethics, guide the reader on
a journey of maturation and help lay the foundations for a healthy, balanced, and
conscious future. In these tales, one wrong done to another affects all the other
beings in the system, and its effects are difficult to compensate for. Conversely,
acts of goodness are profusely rewarded and lead to peace and balance, not
only within the community but also within the characters’ inner lives. Rejecting
anthropocentrism, the eco-centered attitude defends and prioritizes nature’s wellbeing.
The tales offer numerous teachings for humanity. The ecocentric stance
in these tales prescribes that humans should learn from the workings, harmony,
and elements of nature. They reveal the advantages of goodness and virtue while
exhibiting the disadvantages brought about by wickedness. They emphasize that
nature possesses wisdom, and if humanity conforms to its wisdom and order, it
will lead a life of pleasure. Rebirth is possible when a member of nature harms
its elements or rhythm but later becomes repentant and remedies the harm. In this
article, using the methods of eco-criticism, these points are analyzed and illustrated.
Research and Publication Ethics Statement: This is a research article, containing original data, and it has not been previously published or submitted to any other outlet for publication. The research has not been presented at any symposium, congress, etc. or submitted to any other journal for evaluation. Contribution Rates of Authors to the Article: First author %50, second author %50. Ethics Committee Approval: Ethics committee approval is not required for the study. Support Statement (Optional): No financial support was received for the study. Conflict of Interest: There is no conflict of interest between the authors of this article.
Primary Language | English |
---|---|
Subjects | Turkish Folklore in the Türkiye Field |
Journal Section | Article |
Authors | |
Publication Date | August 1, 2024 |
Submission Date | February 18, 2024 |
Acceptance Date | July 5, 2024 |
Published in Issue | Year 2024 Volume: 30 Issue: 119 |
Journal website: https://folkloredebiyat.org
The journal’s publication languages are both English and Turkish. Also despite articles in Turkish, the title, abstract, and keywords are also in English. Turkish articles approved by the reviewers are required to submit an extended summary (750-1000 words) in English.
The journal is indexed by TR-Dizin, Web of Science (ESCI), DOAJ, and many other indexes and datebases.
Within the scope of TR DIZIN 2020 Ethical Criteria and as of the year 2020, studies requiring ethics committee approval must indicate Ethics Committee Approval details (committe-date-issue) in the article’s methods section. With this in mind, we request from our author candidates to edit their article accordingly before sending it to the journal.
Field EdItors
Folklore:
Prof.Dr. Hande Birkalan-Gedik
(Frankfurt University- birkalan-gedik@em.uni.frankfurt.de)
Prof. Dr. Arzu Öztürkmen
(Bosphorus University- ozturkme@boun.edu.tr)
Edebiyat-Literature
Prof. Dr. G. Gonca Gökalp Alpaslan (Hacettepe University - ggonca@
hacettepe.edu.tr)
Prof. Dr. Ramazan Korkmaz
(President, Caucasus University Association- r_korkmaz@hotmail.com)
Antropoloji-Anthropology
Prof. Dr. Akile Gürsoy
(Beykent University - gursoyakile@gmail.com)
Prof.Dr. Serpil Aygün Cengiz
(Ankara University - serpilayguncengiz@gmail.com)
Dil-Dilbilim/Linguistics
Prof.Dr. Aysu Erden
(Maltepe University - aysuerden777@gmail.com)
Prof. Dr. V. Doğan Günay
(Dokuz Eylul University- dogan.gunay@deu.edu.tr)