Research Article

APRİORİ BİLGİNİN OLANAĞI ÜZERİNE BİR İNCELEME

Number: 78 December 15, 2023
EN TR

APRİORİ BİLGİNİN OLANAĞI ÜZERİNE BİR İNCELEME

Abstract

Apriori bilgi genellikle deneyime başvurmaksızın edinilebilen bilgiler olarak ele alınmaktadır. Bir açıklamaya göre yalnızca önermenin kendisine bakılarak anlaşılan önermelere apriori önerme denilmektedir. Diğer bir apriorilik açıklamasına göre ise önermelerin bilgisinin olmasa da ilgili önermenin edinilme sürecindeki yetilerin önselliği nedeniyle bir apriorilik söz konusudur. Bu çerçevede aprioriliğe atanan nitelikler, analitiklik ve zorunluluk taşıyor olmalarıdır. Bu makalede, aprioriliğin artık geride bırakılması gereken bir araştırma olduğu savunulacaktır. Bu tez, özdeşlik önermeleri gibi apriorilik taşıdığından şüphe edilmeyen önermelerin semantik ve mantıksal bakımdan kullanımlarının incelenmesiyle desteklenecektir. Bu doğrultuda, özdeşlik önermelerinin gündelik dil kullanımlarında bilgi sunabilmesinin bağlam gerektirmesine, özdeşliğin mantıksal dizgelerde dahi kurallara ve tanıma bağlı anlam kazanabiliyor olmasına, özdeşlik önermesinin içeriğinin varsayılma koşullarının tarihsellik, toplumsallık ve evrimle ilişkili olmasına ve bu ilişkilerin sonucu olarak, özdeşlik önermelerinin doğruluğunun pragmatik bir doğruluk olması nedenlerine işaret edilerek, özdeşlik önermelerinin apriorilik taşımadığı iddia edilecektir. Böylece, özdeşlik önermelerinin apriorilik taşımadığı iddiasına dayanarak genel anlamda da apriorilik arayışından vazgeçilmesi gerektiği öne sürülecektir.

Keywords

References

  1. Boghossian, Paul. “Analyticity Reconsidered.” Debating the A Priori içinde, ed. Paul Boghossian ve Timothy Williamson, 1-27, New York: Oxford University Press, 2020.
  2. Chomsky, Noah. Dil ve Zihin. çev. Ahmet Kocaman, Ankara: Ayraç Yayınevi, 2001.
  3. Frege, Gottlob. Aritmetiğin Temelleri: Sayı Kavramı Üzerine Mantıksal-Matematiksel Bir İnceleme. çev. H. Bülent Gözkan, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2014.
  4. Hoff, Erika. “Language Development.” Developmental Science: An Advanced Book içinde, ed. Marc H. Bornstein ve Michael E. Lamb, 443-488, New York: Psychology Press, 2015.
  5. Hughes, G.E. ve M.J. Cresswell. A New Introduction To Modal Logic. New York: Routledge, 1998.
  6. Hume, David. İnsanın Anlama Yetisi Üzerine Bir Soruşturma. çev. Oruç Aruoba, Ankara: Hacettepe Üniversitesi Yayınları, 1976.
  7. Kant, Immanuel. Arı Usun Eleştirisi. çev. Aziz Yardımlı, İstanbul: İdea Yayınevi, 2017.
  8. Kant, Immanuel. Gelecekte Bilim Olarak Ortaya Çıkabilecek Her Metafiziğe Prolegomena. çev. İonna Kuçuradi ve Yusuf Örnek, Ankara: Türkiye Felsefe Kurumu, 2002.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Systematic Philosophy (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 15, 2023

Submission Date

September 18, 2023

Acceptance Date

December 3, 2023

Published in Issue

Year 2023 Number: 78

APA
Karataş, Ç. B. (2023). APRİORİ BİLGİNİN OLANAĞI ÜZERİNE BİR İNCELEME. Felsefe Dünyası, 78, 140-155. https://doi.org/10.58634/felsefedunyasi.1362536
AMA
1.Karataş ÇB. APRİORİ BİLGİNİN OLANAĞI ÜZERİNE BİR İNCELEME. PW. 2023;(78):140-155. doi:10.58634/felsefedunyasi.1362536
Chicago
Karataş, Çağdaş Burak. 2023. “APRİORİ BİLGİNİN OLANAĞI ÜZERİNE BİR İNCELEME”. Felsefe Dünyası, nos. 78: 140-55. https://doi.org/10.58634/felsefedunyasi.1362536.
EndNote
Karataş ÇB (December 1, 2023) APRİORİ BİLGİNİN OLANAĞI ÜZERİNE BİR İNCELEME. Felsefe Dünyası 78 140–155.
IEEE
[1]Ç. B. Karataş, “APRİORİ BİLGİNİN OLANAĞI ÜZERİNE BİR İNCELEME”, PW, no. 78, pp. 140–155, Dec. 2023, doi: 10.58634/felsefedunyasi.1362536.
ISNAD
Karataş, Çağdaş Burak. “APRİORİ BİLGİNİN OLANAĞI ÜZERİNE BİR İNCELEME”. Felsefe Dünyası. 78 (December 1, 2023): 140-155. https://doi.org/10.58634/felsefedunyasi.1362536.
JAMA
1.Karataş ÇB. APRİORİ BİLGİNİN OLANAĞI ÜZERİNE BİR İNCELEME. PW. 2023;:140–155.
MLA
Karataş, Çağdaş Burak. “APRİORİ BİLGİNİN OLANAĞI ÜZERİNE BİR İNCELEME”. Felsefe Dünyası, no. 78, Dec. 2023, pp. 140-55, doi:10.58634/felsefedunyasi.1362536.
Vancouver
1.Çağdaş Burak Karataş. APRİORİ BİLGİNİN OLANAĞI ÜZERİNE BİR İNCELEME. PW. 2023 Dec. 1;(78):140-55. doi:10.58634/felsefedunyasi.1362536