Research Article

Vergi Diplomasisi ve Çifte Vergilendirme Anlaşmalarının Teorik Analizi: Oyun Teorisi Perspektifinden Bir Yaklaşım

Volume: 11 Number: 2 January 1, 2026
EN TR

Vergi Diplomasisi ve Çifte Vergilendirme Anlaşmalarının Teorik Analizi: Oyun Teorisi Perspektifinden Bir Yaklaşım

Abstract

Bu çalışmada vergilendirme diplomasisinin karmaşık yapısını incelemek ve bu alanda eklektik bir teorik çerçeve oluşturmak amacıyla uluslararası ilişkilerin temel teorilerinden yararlanılmıştır. Çalışmada özellikle çokuluslu şirketlerin kârlarının vergilendirilmesinde ortaya çıkan “dibe doğru vergi yarışı” sorununa çözüm olarak geliştirilen çifte vergilendirmeyi önleme antlaşmalarını oyun teorisi perspektifinden analiz etmektedir. Teorik yaklaşımlar incelendiğinde, Liberal Kurumsalcılık yaklaşımı bu anlaşmaları işlem maliyetlerini düşürerek ve mutlak kazançlar sağlayarak işbirliğini teşvik eden faydalı mekanizmalar olarak değerlendirmektedir. Buna karşılık Realizm ve Eleştirel Uluslararası Politik Ekonomi teorileri, vergi rekabetini sıfır toplamlı bir oyun olarak tanımlayarak çifte vergilendirmeyi önleme antlaşmalarının “treaty shopping” gibi mekanizmalar aracılığıyla vergi kaçınmasına yol açabileceğini ve pareto etkin olmayan bir nash dengesi doğurabileceğini savunmaktadır. Çalışma, çifte vergilendirmeyi önleme antlaşmalarının tekrarlı bir oyun olduğunu ve “İşbirliği, İşbirliği” ile “Rekabet, Rekabet” olmak üzere iki Nash dengesi sunduğunu belirtmektedir. Bu bağlamda çifte vergilendirmeyi önleme antlaşmaları, devletleri daha yüksek kazançlı işbirliği dengesinde tutan ve suboptimal rekabet dengesinden kaçınmalarını sağlayan kurumsal bir mekanizma işlevi görmektedir. Bu çok yönlü analiz, vergilendirme diplomasisinin dinamik doğasını ve sürekli adaptasyon gereksinimini ortaya koymaktadır.

Keywords

Ethical Statement

Etik beyan gerektirecek bir çalışma degil

References

  1. ActionAid. (2016). Mistreated: The tax treaties that are depriving the world’s poorest countries of vital revenue. ActionAid International.
  2. Aktuğ, M ve Öz, E. (2021). Küresel Vergi Şeffaflığının Artirilmasinda Uluslararasi Bilgi Paylaşımının Rolü, Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 17(1), 115-148. https://doi.org/10.17130/ijmeb.902215
  3. Andrade, J. (2018). The role of tax treaties in the attraction of foreign direct investment. European Journal of Government and Economics, 7(2), 170–192.
  4. Avi-Yonah, R. S. (2007). International tax law: The state of the art. Tax Law Review, 60(1), 159-223.
  5. Axelrod, R. (1984). The evolution of cooperation. Basic Books.
  6. Berger, H., & Nitsch, V. (2008). Tax Treaties and Foreign Direct Investment: A German Perspective. ZEW Discussion Papers, No. 08-011.
  7. BMGK. (2022). Uluslararası vergi işbirliğinin güçlendirilmesi için kapsayıcı ve etkili bir BM çerçevesi oluşturulması kararı. A/RES/77/244.
  8. Brauner, Y. (2013). What the BEPS? Florida Tax Review, 15(3), 103-195.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Finance Studies (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

January 1, 2026

Submission Date

August 11, 2025

Acceptance Date

October 8, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 11 Number: 2

APA
Kızıltoprak, Ö. (2026). Vergi Diplomasisi ve Çifte Vergilendirme Anlaşmalarının Teorik Analizi: Oyun Teorisi Perspektifinden Bir Yaklaşım. Maliye Araştırmaları Dergisi, 11(2), 92-114. https://izlik.org/JA88WA45JS
AMA
1.Kızıltoprak Ö. Vergi Diplomasisi ve Çifte Vergilendirme Anlaşmalarının Teorik Analizi: Oyun Teorisi Perspektifinden Bir Yaklaşım. MAD. 2026;11(2):92-114. https://izlik.org/JA88WA45JS
Chicago
Kızıltoprak, Özgür. 2026. “Vergi Diplomasisi Ve Çifte Vergilendirme Anlaşmalarının Teorik Analizi: Oyun Teorisi Perspektifinden Bir Yaklaşım”. Maliye Araştırmaları Dergisi 11 (2): 92-114. https://izlik.org/JA88WA45JS.
EndNote
Kızıltoprak Ö (January 1, 2026) Vergi Diplomasisi ve Çifte Vergilendirme Anlaşmalarının Teorik Analizi: Oyun Teorisi Perspektifinden Bir Yaklaşım. Maliye Araştırmaları Dergisi 11 2 92–114.
IEEE
[1]Ö. Kızıltoprak, “Vergi Diplomasisi ve Çifte Vergilendirme Anlaşmalarının Teorik Analizi: Oyun Teorisi Perspektifinden Bir Yaklaşım”, MAD, vol. 11, no. 2, pp. 92–114, Jan. 2026, [Online]. Available: https://izlik.org/JA88WA45JS
ISNAD
Kızıltoprak, Özgür. “Vergi Diplomasisi Ve Çifte Vergilendirme Anlaşmalarının Teorik Analizi: Oyun Teorisi Perspektifinden Bir Yaklaşım”. Maliye Araştırmaları Dergisi 11/2 (January 1, 2026): 92-114. https://izlik.org/JA88WA45JS.
JAMA
1.Kızıltoprak Ö. Vergi Diplomasisi ve Çifte Vergilendirme Anlaşmalarının Teorik Analizi: Oyun Teorisi Perspektifinden Bir Yaklaşım. MAD. 2026;11:92–114.
MLA
Kızıltoprak, Özgür. “Vergi Diplomasisi Ve Çifte Vergilendirme Anlaşmalarının Teorik Analizi: Oyun Teorisi Perspektifinden Bir Yaklaşım”. Maliye Araştırmaları Dergisi, vol. 11, no. 2, Jan. 2026, pp. 92-114, https://izlik.org/JA88WA45JS.
Vancouver
1.Özgür Kızıltoprak. Vergi Diplomasisi ve Çifte Vergilendirme Anlaşmalarının Teorik Analizi: Oyun Teorisi Perspektifinden Bir Yaklaşım. MAD [Internet]. 2026 Jan. 1;11(2):92-114. Available from: https://izlik.org/JA88WA45JS

Journal of Finance Studies is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.