BÂKÎ’NİN ŞİİRLERİNDE İKİLEMELERİN SAĞLADIĞI SES VE SÖZ DÜZENİ

Abstract

Bu çalışma giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde şiirde âhengi sağlayan unsurlar arasında yer alan ikilemelerin, anlama ve âhenge katkısından bahsedilmiştir. Birinci bölümde Divan şiirinin en büyük şairleri arasında yer alan Bâkî’nin şiirlerinde ikilemelerin oluşturduğu ses ve söz düzeni üzerinde durulmuştur. Bâkî’nin şiirlerinde ikilemeleri kullanma tekniğinin bilinçli ve sürekli olduğu ve şairin, bunu bir üslûp özelliği haline getirdiği tespit edilmiştir. İkinci bölümde Bâkî Divan’ından seçilen kırk beyit üzerinde, aynı sözcüğün tekrarıyla ve terkîb-i tekerrürî tarzında yapılmış ikilemelerin meydana getirdiği ses ve söz düzeni tablolar halinde gösterilmiştir. Bir çeşit ses, söz ve anlam tekrarı olan ikilemelere Bâkî’nin şiirlerinde fazlaca yer vermiş olması, gerek dil gerekse edebiyat açısından önem taşıyan bir anlatım özelliğidir. Anahtar Kelimeler: Bâkî, şiir, ikilemeler, ses ve söz düzeni, âhenk.